رویترز: پالایشگاه‌های چین برای جبران کاهش نفت ایران، خرید نفت عراق و قطر را افزایش داده‌اند

رویترز سه‌شنبه ۱۴ مهر / ۶ اکتبر گزارش داد، پالایشگاه‌های مستقل چین موسوم به «تی‌پات‌ها» (Teapots)، برای تحویل در ماه‌های اکتبر و نوامبر، دست‌کم ۱۲ میلیون بشکه نفت خام عراق و قطر از شرکت‌های بازرگانی نفت، از جمله مرکوریا، توتسا و ترافیگورا خریداری کرده‌اند. یکی از معامله‌گران حجم کل این خریدها را ۱۵ تا ۲۰ میلیون بشکه برآورد کرده است.

این محموله‌ها با قیمتی حدود ۱۲ تا ۲۰ دلار بالاتر از شاخص نفت برنت و بر مبنای تحویل در مقصد خریداری شده‌اند.

بخش عمده خریدها شامل نفت بصره متوسط و بصره سنگین عراق بوده است؛ دو نوع نفتی که در میان ارزان‌ترین انواع نفت خاورمیانه قرار دارند. خریداران این محموله‌ها پالایشگاه‌هایی مانند هونگ‌ران پتروشیمی، چی‌چنگ پتروشیمی، چی‌رون پتروشیمی، هائولونگ و چامبرود پتروشیمی بوده‌اند.

یکی از معامله‌گران گفت نفت عراق اکنون به نوعی معیار جدید برای پالایشگاه‌های مستقل چین تبدیل شده است، زیرا عرضه آن نسبتاً فراوان است و امکان تحویل سریع آن وجود دارد.

هونگ‌ران و شن‌چی پتروشیمی نیز در مجموع سه میلیون بشکه نفت الشاهین قطر خریداری کرده‌اند که قرار است اوایل نوامبر به چین برسد.

پالایشگاه‌های مستقل چین به‌دلیل تعطیلات در این کشور تاکنون به درخواست‌های رویترز برای اظهارنظر پاسخ نداده‌اند. شرکت‌های مرکوریا و ترافیگورا نیز درباره این معاملات اظهارنظری نکرده‌اند.

این خریدها پس از آن صورت گرفته است که پالایشگاه‌های چینی در فاصله اواخر اوت تا اوایل سپتامبر نیز بیش از ۲۰ میلیون بشکه نفت از غرب آفریقا، کانادا و کلمبیا خریداری کردند؛ زیرا عرضه نفت ایران به بازار چین کاهش یافته است.

کاهش شدید عرضه نفت ایران

پالایشگاه‌های مستقل چین در سال‌های اخیر به‌شدت به نفت ارزان کشورهای تحت تحریم، به‌ویژه ایران، متکی بوده‌اند.

اما بر اساس داده‌های شرکت تحلیلی کپلر، واردات نفت ایران به چین در ماه سپتامبر تقریباً به نصف میزان آن در سپتامبر سال گذشته کاهش یافت و به ۵۹۰ هزار بشکه در روز رسید. این پایین‌ترین میزان از ژانویه ۲۰۲۳ تاکنون است.

مقدار نفت خام ایران که در نفتکش‌ها و خارج از منطقه تحت محاصره نگهداری می‌شد نیز از حدود ۱۰۰ میلیون بشکه در اواخر ماه ژوئیه به ۴۵ میلیون بشکه کاهش یافته است.

به‌گفته کپلر، ایران در ماه سپتامبر هیچ نفت خامی صادر نکرده است؛ اتفاقی که از زمان آغاز رصد جریان نفت ایران توسط این شرکت در سال ۲۰۱۳ بی‌سابقه بوده است.

نفت عراق جای نفت ایران را می‌گیرد

کاهش عرضه نفت ایران باعث شده پالایشگاه‌های مستقل چین به دنبال منابع جایگزین باشند. نفت عراق در این میان اهمیت ویژه‌ای پیدا کرده است، زیرا هم در حجم نسبتاً زیادی عرضه می‌شود و هم دسترسی به آن آسان‌تر است.

در عین حال، نفت عراق برای پالایشگاه‌های چینی گران‌تر از نفت تخفیف‌خورده ایران تمام می‌شود. معامله‌گران می‌گویند با افزایش صادرات نفت از کشورهای دیگر خلیج فارس، شرکت‌های بازرگانی نفت نیز قیمت‌های پیشنهادی خود را برای ترغیب پالایشگاه‌های چینی کاهش داده‌اند.

با این حال، خریداران حاضر نیستند برای خرید فوری نفت، بیش از حدود ۲۰ دلار به ازای هر بشکه بالاتر از قیمت برنت پرداخت کنند.

سود پالایشگاه‌های چینی کاهش یافته است

هم‌زمان با افزایش هزینه نفت خام، سود پالایشگاه‌های مستقل چین نیز کاهش یافته است.

بر اساس گزارش مؤسسه مشاوره‌ای هورایزن اینسایتس، میزان فعالیت پالایشگاه‌ها در استان شاندونگ از حدود ۶۰ درصد در ابتدای سپتامبر به ۵۵ درصد در پایان ماه کاهش یافته است.

دلیل این کاهش، افزایش هزینه نفت خام در شرایطی است که دولت چین افزایش قیمت سوخت را محدود کرده است. در نتیجه، پالایشگاه‌ها که در اوایل سپتامبر حدود ۵۰۰ یوان به ازای هر تن سود می‌کردند، در اواخر ماه با زیانی بین ۲۵۰ تا ۵۰۰ یوان به ازای هر تن روبه‌رو شدند.

پالایشگاه‌های مستقل چین اکنون در حال جایگزین کردن بخشی از نفت ایران با نفت عراق، قطر و حتی نفت کشورهای دوردست‌تری مانند کانادا و کشورهای غرب آفریقا هستند. اما این جایگزینی هزینه بیشتری برای آن‌ها دارد و هم‌زمان کاهش حاشیه سود، فعالیت پالایشگاه‌های مستقل را دشوارتر کرده است.

بازگشت تدریجی جریان نفت از تنگه هرمز

در همین حال، بر اساس داده‌های شرکت ردیابی نفتکش‌ها کپلر که رویترز روز گذشته منتشر کرد، میانگین هفت‌روزه صادرات نفت خام خاورمیانه در ۸ مهر / ۳۰ سپتامبر به ۱۸,۳ میلیون بشکه در روز رسید؛ رقم اندکی بالاتر از میانگین حدود ۱۸ میلیون بشکه‌ای پیش از آغاز جنگ.

صادرات نفت خام منطقه در چهار روز از هفت روز پایانی سپتامبر نیز از سطح پیش از جنگ فراتر رفت و در برخی روزها به ۱۹,۵ تا ۲۲,۵ میلیون بشکه در روز رسید.

این ارقام شامل نفتی است که از مسیرهای جایگزین، مانند دریای سرخ و انتقال کشتی‌به‌کشتی در دریای عمان، صادر شده و بنابراین همه آن از خود تنگه هرمز عبور نکرده است.

داده‌های جدیدتر نشان می‌دهد که حدود ۴۰ درصد نفت منطقه اکنون بدون عبور مستقیم از تنگه هرمز به بازارهای جهانی می‌رسد.

با این حال، حجم نفتی که از مسیرهای دریایی منطقه جابه‌جا می‌شود به سطح قابل‌توجهی بازگشته است.

ورتکسا، شرکت بریتانیایی در زمینه داده و تحلیل بازار انرژی و حمل‌ونقل دریایی نیز میانگین ۱۴روزه صادرات نفت خام و میعانات گازی را ۱۸,۶ میلیون بشکه در روز برآورد کرده است.

رویترز در گزارش دیگری برآورد کرده که نفت خام عبوری از خود تنگه هرمز در ۴ مهر / ۲۶ سپتامبر به ۱۴,۲ میلیون بشکه در روز رسیده؛ یعنی نزدیک به ۸۰ درصد سطح پیش از جنگ.

در روزهای اخیر، در عمل مقدار قابل‌توجهی نفت همچنان از تنگه هرمز و دریای سرخ عبور می‌کند، هرچند با روش‌های پیچیده‌تر و پرهزینه‌تر و در شرایط امنیتی بسیار پرریسک‌تر.