اعضای پیمان دفاعی مکه در تهران؛ تلاش برای مهار تنش با آمریکا
وزیر دفاع عربستان، فرمانده ارتش پاکستان و رئیس دستگاه اطلاعاتی ترکیه در چارچوب پیمان مشترک مکه به تهران سفر کرده‌اند تا درباره امنیت منطقه و راه‌های کاهش تنش میان ایران و آمریکا گفت‌وگو کنند. این رایزنی‌ها در حالی انجام می‌شود که احتمال ازسرگیری حملات آمریکا به ایران و تشدید بحران منطقه‌ای افزایش یافته است.
بخش خبر
نشست چهارجانبه ایران، عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه دوشنبه ۴ آبان / ۲۶ اکتبر در تهران ـ عکس از محسن ونایی ـ خبرگزاری مهر
در پی افزایش احتمال ازسرگیری حملات آمریکا به ایران و تشدید نگرانی‌ها درباره امنیت منطقه، مقام‌های ارشد عربستان، پاکستان و ترکیه در تهران با مقام‌های جمهوری اسلامی دیدار کردند.
نشست چهارجانبه ایران، عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه دوشنبه ۴ آبان / ۲۶ اکتبر در تهران آغاز شد. خالد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان سعودی، عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، و ابراهیم کالین، رئیس دستگاه اطلاعاتی ترکیه، با مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور و محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، دیدار و گفت‌وگو کردند.
این دیدارها در شرایطی برگزار می‌شود که تلاش‌های دیپلماتیک برای جلوگیری از دور تازه رویارویی نظامی میان ایران و آمریکا شدت گرفته است. عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه پیش‌تر توافق دفاعی مشترکی را در مکه امضا کرده‌اند و اکنون در مقام اعضای این چارچوب همکاری، می‌کوشند از گسترش بحران و پیامدهای احتمالی آن بر امنیت منطقه جلوگیری کنند.
رائد قرملی، معاون وزارت خارجه عربستان، هدف از سفر هیئت سه‌جانبه به تهران را کمک به کاهش تنش‌ها میان طرف‌های بحران اعلام کرده است. به‌گفته او، این سفر در راستای پشتیبانی از راه حل‌های دیپلماتیک و حمایت از تلاش‌های قطر و پاکستان انجام می‌شود.
در سوی دیگر، مقام‌های ایرانی این دیدار را در چارچوب ایده «امنیت منطقه‌ای به دست کشورهای منطقه» ارزیابی کرده‌اند؛ رویکردی که بر کاهش نقش قدرت‌های خارجی در ترتیبات امنیتی خاورمیانه تأکید دارد. در دستور کار اعلام‌شده نشست نیز موضوعاتی چون امنیت منطقه، پیامدهای درگیری‌های نظامی و تحولات فلسطین و لبنان قرار گرفته است.
تلاش برای میانجی‌گری در سایه تهدید جنگ
تحرکات دیپلماتیک اخیر در حالی صورت می‌گیرد که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در حال بررسی گزینه حملات تازه به ایران برای شکستن بن‌بست مذاکرات است. واشنگتن خواهان بازگشایی مسیر کشتیرانی در تنگه هرمز، محدود شدن برنامه هسته‌ای ایران و فراهم شدن امکان بازرسی‌های بین‌المللی از ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران است.
در مقابل، تهران خواستار پایان محاصره دریایی بنادر جنوبی ایران از سوی آمریکا و بازگشت به تفاهم‌نامه‌ای است که در ۲۴ خرداد / ۱۴ ژوئن میان دو کشور مورد توافق قرار گرفته بود. دولت آمریکا تاکنون با این خواسته موافقت نکرده و ترامپ حتی از احتمال حمله گسترده به زیرساخت‌های غیرنظامی ایران سخن گفته است؛ تهدیدی که می‌تواند به واکنش تهران و گسترش درگیری به دیگر کشورهای منطقه منجر شود.
مسئله حوثی‌ها و محدودیت‌های ائتلاف منطقه‌ای
یکی دیگر از محورهای مهم مذاکرات، حملات موشکی و پهپادی حوثی‌های یمن است؛ گروهی که با ایران ارتباط و هم‌پیمانی دارد و در سال‌های گذشته با عربستان، حامی دولت به‌رسمیت‌شناخته‌شده یمن، درگیر بوده است.
عربستان در پی افزایش فشار بر حوثی‌هاست و انتظارش از شرکای منطقه‌ای نیز با تشدید حملات این گروه افزایش یافته است. با این حال، ترکیه و پاکستان با محدودیت‌های جدی برای اعزام نیروی نظامی به یمن روبه‌رو هستند و توافق دفاعی مشترک لزوماً به معنای آمادگی آن‌ها برای ورود مستقیم به جنگ نیست.
از این منظر، سفر مقام‌های سه کشور به تهران را می‌توان تلاشی برای مهار هم‌زمان چند بحران دانست: جلوگیری از رویارویی دوباره ایران و آمریکا، کاهش تهدیدهای متوجه عربستان و پیشگیری از گسترش ناامنی در آبراه‌های راهبردی منطقه. با این همه، اختلاف منافع و ملاحظات امنیتی هر یک از این کشورها، امکان اقدام نظامی یا فشار هماهنگ بر بازیگران درگیر را محدود می‌کند.
در همین زمینه، وزارت خارجه آمریکا در ۲۹ مهر / ۲۱ اکتبر دستور خروج کارکنان غیراضطراری دولت این کشور و اعضای خانواده‌هایشان از عربستان را صادر کرد؛ اقدامی که به نگرانی‌ها درباره تهدیدهای حوثی‌ها و احتمال وخامت بیشتر وضعیت امنیتی در منطقه دامن زده است.
پزشکیان: اختلافات باید از راه همکاری منطقه‌ای مدیریت شود
مسعود پزشکیان در دیدار با مقام‌های عربستان، پاکستان و ترکیه بر ضرورت گسترش همکاری میان کشورهای اسلامی و مدیریت اختلافات تأکید کرد. او گفت ایران از هر تفاهمی که به تقویت همکاری‌های منطقه‌ای، کاهش تنش‌ها و افزایش امنیت منجر شود، حمایت می‌کند.
رئیس‌جمهور ایران همچنین با اشاره به حملات اسرائیل در غزه، لبنان و ایران، خواستار موضع‌گیری هماهنگ کشورهای منطقه در برابر آنچه تجاوز و ناامنی خواند، شد. او در عین حال بر حق ایران برای ادامه فعالیت‌های هسته‌ای صلح‌آمیز در چارچوب تعهدات بین‌المللی تأکید کرد و حمله به تأسیسات هسته‌ای ایران هم‌زمان با طرح ادعای آمادگی برای مذاکره را رویکردی متناقض دانست.
پزشکیان خواستار آن شد که تفاهم‌های سیاسی به اقدامات عملی تبدیل شوند و همکاری‌های اقتصادی، علمی و فرهنگی میان کشورهای منطقه گسترش یابد. از دیدگاه او، تقویت روابط تجاری و ارتباطات میان ملت‌ها می‌تواند به کاهش تنش‌ها و شکل‌گیری امنیت پایدار کمک کند.
نشست چهار کشور بخشی از تلاش‌های منطقه‌ای برای جلوگیری از گسترش بحران است؛ تلاشی که موفقیت آن به میزان توانایی میانجی‌ها در نزدیک کردن مواضع طرف‌های اصلی، به‌ویژه تهران و واشنگتن، و تبدیل گفت‌وگوهای سیاسی به توافق‌های عملی بستگی خواهد داشت.
نظرها
نظری وجود ندارد.