سازمان ملل: تولید تریاک در افغانستان ۴۰۰ درصد بیشتر شده است

دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد در تازه‌ترین گزارش خود درباره کشت خشخاش و تولید تریاک در افغانستان اعلام کرد که پس از دو سال محدودیت، کشت این گیاه بار دیگر گسترش یافته است.

روزنامه «اطلاعات روز» افغانستان نوشته است؛ بر اساس این گزارش که پنج‌شنبه ۷ آبان / ۲۹ اکتبر منتشر شد، سطح زیر کشت خشخاش در سال جاری میلادی به بیش از ۴۳ هزار هکتار رسیده است؛ در حالی که این رقم در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۰ هزار هکتار بود.

میزان تولید تریاک نیز از حدود ۳۰۰ تن در سال گذشته به نزدیک ۱۵۰۰ تن افزایش یافته است. به این ترتیب، با وجود ممنوعیت کشت خشخاش از سوی طالبان در سال ۲۰۲۲، آمار تازه سازمان ملل از بازگشت رشد چشمگیر این محصول حکایت دارد. با این حال، سطح کنونی کشت و تولید همچنان از میزان آن پیش از اعمال ممنوعیت پایین‌تر است.

هم‌زمان با انتشار این گزارش، روزنامه «۸صبح» افغانستان به نقل از منابع محلی از کشته‌شدن ۱۰ قاچاقچی مواد مخدر در درگیری مسلحانه با مرزبان‌های تاجیکستان خبر داد. به‌گفته این منابع، درگیری شامگاه سه‌شنبه ۵ آبان / ۲۷ اکتبر در مناطق سرچشمه و قواق، در نزدیکی مرز دو کشور، رخ داد؛ زمانی‌که گروهی از قاچاقچیان اهل ولسوالی چاه‌آب ولایت تخار هنگام عبور غیرقانونی از مرز و انتقال مواد مخدر، در منطقه شمس‌الدین شاهین تاجیکستان با مرزبان‌های این کشور روبه‌رو شدند.

منابع محلی گفته‌اند که پس از این درگیری، جسدهای کشته‌شدگان به افغانستان منتقل شده است.

گسترش کشت خشخاش با وجود ممنوعیت طالبان

بر اساس بررسی سازمان ملل، کشت خشخاش در سال جاری میلادی به ۱۶ ولایت افغانستان گسترش یافته است؛ پنج ولایت بیشتر از سال گذشته. شمال‌شرق افغانستان اکنون کانون اصلی این کشت به شمار می‌رود و سه‌چهارم زمین‌های زیر کشت خشخاش در این منطقه قرار دارد. این وضعیت با الگوی پیش از ممنوعیت سال ۲۰۲۲ تفاوت دارد؛ زمانی که جنوب ‌غرب افغانستان بیشترین سهم را در کشت این محصول داشت.

طالبان می‌گویند مبارزه با کشت خشخاش ادامه دارد و ۲۲ هزار هکتار زمین را از این کشت پاکسازی کرده‌اند. با این حال، سازمان ملل گزارش داده است که برخی کشاورزان برای دورماندن از نظارت، قطعات کوچک خشخاش را میان مزارع غله یا در زمین‌های محصور می‌کارند و زمان کشت و برداشت را تغییر می‌دهند.

مونیکا جوما، رئیس اجرایی دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد، افزایش چهار برابری تولید تریاک را نشانه دشواری کاهش پایدار کشت خشخاش بدون فراهم‌شدن منابع درآمد جایگزین برای کشاورزان دانسته است. او بر همکاری طالبان و جامعه بین‌المللی برای بهبود معیشت روستاییان، سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های کشاورزی و فراهم‌کردن دسترسی کشاورزان به بازار تأکید کرده است.

قیمت بالای تریاک و تداوم قاچاق منطقه‌ای

گزارش سازمان ملل نشان می‌دهد قیمت هر کیلوگرم تریاک در افغانستان از ۵۷۰ دلار در سال ۲۰۲۵ به حدود ۵۰۰ دلار در سال جاری کاهش یافته است. با این حال، این قیمت همچنان به‌مراتب بالاتر از سطح پیش از ممنوعیت است که کمتر از ۱۰۰ دلار برای هر کیلوگرم بود.

این نهاد می‌گوید قاچاق مواد مخدر در منطقه، با وجود کاهش در سال‌های اخیر، همچنان ادامه دارد. به ارزیابی سازمان ملل، قاچاقچیان ممکن است برای حفظ عرضه به ذخایر پیشین تریاک متکی بوده باشند، اما شواهد تازه نشان می‌دهد این ذخایر در حال کاهش است. گزارش جهانی مواد مخدر سازمان ملل در سال ۲۰۲۶ نیز به نشانه‌های اولیه کاهش عرضه هروئین در اروپا اشاره کرده است.

سازمان ملل هشدار داده است که کاهش ذخایر، در کنار تداوم تقاضا و قیمت‌های بالا، می‌تواند انگیزه افزایش دوباره کشت و تولید تریاک در افغانستان را تقویت کند. این نهاد همچنین خواستار همکاری بین‌المللی برای شناسایی شبکه‌های فرامرزی قاچاق مواد مخدر شده و تأکید کرده است که مقابله پایدار با این پدیده، افزون بر اقدامات قانونی علیه قاچاقچیان، به حمایت اقتصادی از کشاورزان نیز نیاز دارد.