ایران نیروی دریایی و هوایی بریتانیا را «سازمان تروریستی» و سرویس MI6 را «گروه متخاصم» اعلام کرد

وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی روز یکشنبه ۱۰ آبان ۱۴۰۵، در بیانیه‌ای اعلام کرد که این تصمیم در پاسخ به مجموعه‌ای از اقدامات دولت بریتانیا طی یک سال گذشته، از جمله در اختیار گذاشتن پایگاه‌ها و امکانات نظامی به آمریکا برای عملیات علیه ایران، اتخاذ شده است.

در این بیانیه همچنین به تصمیم دولت بریتانیا برای قرار دادن سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در فهرست نهادهای مشمول قانون تهدیدات دولتی سال ۲۰۲۶ اشاره شده است. وزارت خارجه جمهوری اسلامی با استناد به مصوبه شورای عالی امنیت ملی اعلام کرد که سرویس اطلاعات خارجی بریتانیا، ام‌آی۶، از روز ۱۰ آبان مشمول تبصره دوم ماده یک قانون «تشدید مجازات جاسوسی و همکاری با رژیم صهیونیستی و کشورهای متخاصم علیه امنیت و منافع ملی» می‌شود.

بر اساس این تصمیم، ام‌آی۶ در چارچوب قانون یادشده «گروه متخاصم» شناخته می‌شود و مقررات آن درباره این نهاد اطلاعاتی بریتانیا اعمال خواهد شد.

در بخش دیگری از بیانیه آمده است که نیروی دریایی سلطنتی بریتانیا و نیروی هوایی سلطنتی این کشور نیز مشمول قانون «اقدام متقابل در برابر اعلام سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به‌عنوان سازمان تروریستی توسط ایالات متحده آمریکا» می‌شوند و از این پس در چارچوب قوانین جمهوری اسلامی، سازمان‌های تروریستی محسوب خواهند شد.

وزارت خارجه جمهوری اسلامی این تصمیم‌ها را مطابق با حقوق بین‌الملل و اصل اقدام متقابل توصیف کرد و مسئولیت پیامدهای آن‌ها را متوجه دولت بریتانیا دانست.

اقدام تهران در واکنش به تصمیم بریتانیا درباره سپاه پاسداران

دولت بریتانیا در ۱۳ ژوئیه ۲۰۲۶ اعلام کرد که سپاه پاسداران را در چارچوب اختیارات تازه قانون امنیت ملی و تهدیدات دولتی، در فهرست نهادهای تهدیدکننده امنیت ملی قرار خواهد داد. این تصمیم پس از تأیید پارلمان بریتانیا، از ۱۷ ژوئیه اجرایی شد.

بر اساس اعلام وزارت کشور بریتانیا، حمایت از نهادهای قرارگرفته در این فهرست، کمک به فعالیت آن‌ها یا دریافت منافع مالی از آن‌ها می‌تواند مجازات کیفری تا ۱۴ سال زندان داشته باشد. دولت بریتانیا این تصمیم را با اشاره به فعالیت‌های منتسب به سپاه پاسداران در خاک این کشور، از جمله تهدید مخالفان جمهوری اسلامی و ارتباط با شبکه‌های متهم به خشونت، توجیه کرده بود.

با این حال، قرار گرفتن سپاه پاسداران در فهرست نهادهای تهدیدکننده امنیت ملی، از نظر حقوقی با ممنوعیت سازمان‌های تروریستی تحت قانون مبارزه با تروریسم بریتانیا تفاوت دارد. قانون جدید برای مقابله با فعالیت‌های منتسب به دولت‌های خارجی و شبکه‌های وابسته به آن‌ها تدوین شده است.

اختلاف بر سر نقش بریتانیا در جنگ علیه ایران

یکی دیگر از دلایل اعلام‌شده تهران برای این تصمیم، نقش بریتانیا در عملیات نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران است. وزارت خارجه جمهوری اسلامی دولت بریتانیا را به مشارکت در جنگ از طریق فراهم کردن پایگاه‌ها و امکانات نظامی و تدارکاتی برای نیروهای آمریکایی متهم کرده است.

بریتانیا پیش‌تر تأیید کرده بود که به آمریکا اجازه داده از پایگاه‌های نظامی این کشور برای انجام عملیات علیه تأسیسات موشکی ایران استفاده کند. کی‌یر استارمر، نخست‌وزیر بریتانیا، اول مارس ۲۰۲۶ اعلام کرد که لندن با درخواست واشنگتن برای استفاده از پایگاه‌های بریتانیایی موافقت کرده است.

او این اقدام را بخشی از عملیات دفاعی برای جلوگیری از حملات موشکی ایران به کشورهای منطقه توصیف کرد و گفت بریتانیا مستقیماً در حملات آمریکا و اسرائیل مشارکت نمی‌کند. دولت بریتانیا همچنین اعلام کرده بود که جنگنده‌های این کشور در عملیات رهگیری موشک‌ها و پهپادهای ایرانی در منطقه مشارکت دارند.

در موضع‌گیری رسمی لندن، استفاده آمریکا از پایگاه‌های بریتانیایی اقدامی محدود و دفاعی معرفی شده است، در حالی که جمهوری اسلامی همین حمایت نظامی را از مصادیق مشارکت بریتانیا در جنگ علیه ایران می‌داند. تصمیم تازه تهران در شرایطی اعلام شده است که اختلافات جمهوری اسلامی با آمریکا و متحدان اروپایی آن بر سر ادامه جنگ، محاصره دریایی ایران و شرایط ازسرگیری مذاکرات همچنان ادامه دارد.

دولت بریتانیا پیش‌تر بر ضرورت حفظ آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز تأکید کرده و از همکاری با کشورهای منطقه برای مقابله با حملات به کشتی‌های تجاری خبر داده بود. لندن همچنین اعلام کرده است که خواهان جلوگیری از گسترش جنگ و دستیابی به راه‌حلی دیپلماتیک است.

اعلام «تروریستی» بودن دو شاخه از نیروهای مسلح بریتانیا و «متخاصم» بودن سرویس اطلاعات خارجی این کشور، دامنه تقابل حقوقی و سیاسی تهران و لندن را گسترش می‌دهد. با این حال، وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی در بیانیه خود توضیح نداده است که این تصمیم چه اقدامات اجرایی مشخصی علیه نیروهای نظامی بریتانیا در منطقه به دنبال خواهد داشت.