حمله «محدود» آمریکا به ایران؛ ترامپ می‌گوید تهران «شدیدا خواهان توافق» است

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، اعلام کرد ارتش این کشور روز جمعه ۱۵ آبان حمله محدود و سریعی به یک سامانه پدافند هوایی ایران انجام داده است؛ حمله‌ای که هم‌زمان با ادامه تلاش قطر برای نزدیک کردن مواضع تهران و واشنگتن و افزایش فشار آمریکا بر برنامه هسته‌ای ایران صورت گرفت.

ترامپ شامگاه جمعه به خبرنگاران گفت ایران «یک سامانه کوچک ضدهوایی ساخته بود» و نیروهای آمریکایی آن را «ظرف حدود ۱۵ دقیقه، شاید هم پنج دقیقه» از بین بردند. او عملیات را «محدود» توصیف کرد، اما درباره محل دقیق و جزئیات هدف توضیح بیشتری نداد. رسانه‌های ایران پیش‌تر از شنیده شدن صدای دو انفجار در اطراف جزیره قشم خبر داده بودند.

قشم در تنگه هرمز و در یکی از حساس‌ترین مسیرهای انتقال نفت جهان قرار دارد. ارتش آمریکا اوایل هفته نیز از انجام حملاتی  مشابه خبر داده بود و هم‌زمان انفجارهایی در قشم، هنگام و بندرعباس گزارش شد. حمله روز جمعه نخستین حمله اعلام‌شده آمریکا پس از انتخابات میان‌دوره‌ای بود؛ انتخاباتی که جمهوری‌خواهان در آن کنترل هر دو مجلس کنگره را از دست دادند.

ترامپ طی روزهای پس از انتخابات از یک سو ایران را به حملات بیشتر تهدید کرده و از سوی دیگر گفته است که دستیابی به توافق همچنان امکان‌پذیر است. او روز جمعه هم تاکید کرد که تماس‌ها با تهران از طریق میانجی‌ها ادامه دارد و گفت تهران «شدیدا خواهان توافق» است.

همزمان، دو مقام منطقه‌ای به آسوشیتدپرس گفتند ایران در حال بررسی پیشنهادهایی است که قطر برای کاهش اختلاف‌ها بر سر برنامه هسته‌ای ارائه کرده است. با این حال، تهران همچنان خواستار تحقق شروط‌اش پیش از ورود به مذاکرات هسته‌ای است؛ از جمله پایان محاصره بنادر ایران، رفع تحریم‌ها، آزادسازی دارایی‌های مسدودشده و پرداخت خسارت‌های ناشی از جنگ.

براساس طرحی که مقام‌های منطقه‌ای درباره آن توضیح داده‌اند، قطر پیشنهاد کرده است دو طرف ابتدا مجموعه‌ای از اقدامات اعتمادساز را اجرا کنند. در یک مرحله آمریکا می‌تواند محاصره را کاهش دهد و بخشی از دارایی‌های مسدودشده ایران آزاد شود و در مقابل ایران اجازه دسترسی بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به برخی تاسیساتی را که در حملات آمریکا و اسرائیل هدف قرار گرفته‌اند، بدهد. بازگشایی تنگه هرمز هم بخشی از ترتیبات موقت مورد بحث است.

اما هم‌زمان با این تلاش‌های دیپلماتیک، واشنگتن فشار بر برنامه هسته‌ای ایران را هم افزایش داده است.

فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، شامگاه جمعه اعلام کرد برنامه «پاداش برای عدالت» وزارت خارجه آمریکا تا سقف ۲۰ میلیون دلار و امکان انتقال به محل دیگری را در ازای اطلاعات درباره برنامه هسته‌ای ایران ارائه می‌کند.

بر اساس اعلام رسمی این برنامه، اطلاعات موردنظر می‌تواند درباره تاسیسات و تجهیزات هسته‌ای، افراد مرتبط با برنامه از جمله کارکنان و چهره‌های علمی، یا محل و جابه‌جایی این افراد و تجهیزات باشد. وزارت خارجه آمریکا همچنین مدعی است عدم اجرای کامل تعهدات پادمانی ایران باعث شده آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بخشی از «تداوم آگاهی» خود درباره تولید و موجودی تجهیزات کلیدی از جمله سانتریفیوژها را از دست بدهد.

این اقدام در حالی صورت می‌گیرد که ترامپ بارها مدعی شده است حملات آمریکا بخش عمده برنامه هسته‌ای ایران را نابود کرده است. او جمعه شب بار دیگر گفت اگر آمریکا به ایران حمله نکرده بود، «اسرائیل امروز وجود نداشت» و مدعی شد ایران در صورت دستیابی به سلاح هسته‌ای از آن استفاده می‌کرد.