Share

اوکراین در همسایگی اتحادیه اروپا قرار دارد و از سال ۲۰۰۴ تلاش می‌کند به عضویت این اتحادیه درآید. هنگامی که ویکتور یانوکوویچ در سال ۲۰۱۰ به قدرت رسید، از امضای قرارداد تجاری با اتحادیه اروپا سر باز زد و تلاش کرد به روسیه نزدیک شود. یکی از ثمرات سیاست نزدیکی به روسیه امضای معاهده نظامی بود که به موجب آن به روسیه امکان می‌دهد ناوگانش را تا سال ۲۰۴۲ در بندر کریمه مستقر کند. همزمان در اوکراین آزادی‌های مدنی، آزادی مطبوعات و آزادی بیان و حقوق بشر محدود شد. در اثر اینگونه سیاست‌ها در نوامبر ۲۰۱۳ ناآرامی در اوکراین آغاز شد و سرانجام تحولات اوکراین در ۲۴ ساعت گذشته شتاب گرفت و مخالفان مستقر در میدان استقلال کیف، کاخ ریاست جمهوری را به تصرف خود درآوردند. پلیس نیز در این میان به مخالفان پیوست. ویکتور یانوکوویچ، رئیس‌جمهور اوکراین این تحولات را به‌شدت محکوم کرد و گفت قصد استعفا ندارد. پارلمان اما رأی به برکناری او داد.

نویسندگان و روشنفکران اوکراین از همان آغاز در این تحولات مردم را همراهی می‌کردند.

نظر برخی از نویسندگان و روشنفکران اوکراینی را درباره این تحولات می‌خوانید:

کاتیا پتروسکایا (Katja Petrowskaja )

کاتیا پتروسکایا، روزنامه‌نگار و رمان‌نویس سرشناس اوکرائینی. برنده جایزه اینگه‌بورگ باخ‌من

کاتیا پتروسکایا، روزنامه‌نگار و رمان‌نویس سرشناس اوکرائینی. برنده جایزه اینگه‌بورگ باخ‌من

هیچکس انتظار نداشت که انبوهی از شهروندان در میدان استقلال، در سرمای استخوانسوز تجمع کنند و شب و روزشان را در آنجا بگذرانند. آنها این‌کار را کردند، چون تنها راهی بود که می‌توانستند از طریق آن کرامت و حرمت انسانی‌شان را حفظ کنند. به این شهروندان معترض می‌گویند «اپوزیسیون». اما این اصطلاح نادرست است. آنها انسان‌هایی هستند با عقاید کاملاً متفاوت و بیشترشان از اهالی کیف‌اند. حکومت ویکتور یانوکوویچ شهروندان را تحقیر می‌کرد و به آنها خیانت کرده بود.

شهروندان از کشورشان و از استقلالشان و برای رهایی از حاکمان فاسد و ریاکار و وابسته به ولادیمیر پوتین که گمان می‌کند اوکراین باید تحت سلطه او باشد به پا خاستند. همه چیز از آنجا شروع شد که یانوکوویچ از امضای قرارداد تجاری با اتحادیه اروپا خودداری کرد. اما این فقط یک بهانه بود. معترضان به خاطر بی‌اعتنایی صاحبان قدرت به آنها و سرانجام به خاطر خشونتی که حکومت به کار بست به خیابان‌ها آمدند.

یک حکومت باید چه بکند که بیش از ۲۵ درصد از اهالی کیف به میدان استقلال این شهر بیایند، با هم دست به دعا بردارند، با هم آواز بخوانند و از حریم‌شان در برابر نیروهای سرکوبگر دفاع کنند؟ آنها نمی‌خواهند به آغوش دیکتاتوری پوتین بازگردند. نزاع آنها بر سر ارزش‌های غربی است. خیزش مردم کیف در کتاب‌های تاریخ به عنوان نمونه‌ای از مبارزه مدنی برای همبستگی، احترام به انسان و اعتماد به یکدیگر ثبت خواهد شد.

در طی این خیزش مردمی ما شاهد تصاویری به یاد ماندنی بودیم. مردم با اهدای غذا و لباس گرم به یکدیگر یاری می‌رساندند. صدها پزشک از کار دست کشیدند و به میدان استقلال آمدند که از خودشان و از خانواده‌شان حمایت کنند. چون هر کار دیگری غیر از این شرم‌آور بود. همه کلیساهای کیف درهایشان را به روی مردم باز گذاشته بودند. در این مکان‌ها معترضان می‌توانند در یک جای گرم بیاسایند و شب را به صبح برسانند. اوکراینی‌ها بی‌اندازه آگاه و مستقل‌اند و حق آنان است که از سرنوشت بهتری برخوردار باشند. معترضان میدان استقلال بسیار فراتر از یک اپوزیسیون هستند بر ضد یک حکومت. آنها اپوزیسیونی هستند بر ضد هر آنچه که حرمت انسانی را نقض می‌کند.

زرهی سادان (Serhij Zhadan)

زرهی سادان، داستان‌نویس و رمان‌نویس اوکرائینی

زرهی سادان، داستان‌نویس و رمان‌نویس اوکرائینی

من به آینده اوکراین خوشبین‌ام. بحث فقط بر سر امضای قرارداد تجاری با اتحادیه اروپا نیست. بحث بر سر ضرورت تغییر در اوکراین است. گمان می‌کنم بیشتر معترضان به همین خاطر به خیابان‌ها رفتند. به خاطر تغییر و به خاطر دگرگونی ساز و کار نظام اجتماعی و سیاسی در کشورشان. طبعاً چنین فرآیندهای تحول‌آفرینی به سادگی و بدون درد و رنج اتفاق نمی‌افتند، به ویژه وقتی که حکومتی غیرقابل پیش‌بینی با رویکردهای خشن بر سر کار باشد. امیدوارم شهامت ما، تدبیرمان و استقامتمان بپاید و این تحولات به ثمر رسد. حقیقت و عدالت در هر حال پیروز می‌شوند.

آندره کورکوف (Andrej Kurkow )

آندره کورکوف، رمان‌نویس سرشناس اوکرائینی. رمان «پیک نیک روی یخ» او در غرب پرفروش شده است.

آندره کورکوف، رمان‌نویس سرشناس اوکرائینی. رمان «پیک نیک روی یخ» او در غرب پرفروش شده است.

ابعاد خیزش مدنی مردم در اوکراین بسیاری را شگفت‌زده کرد. (…) بیش از همه جوانان به خیابان‌ها ریختند و بر ضد صاحبان قدرت قیام کردند. در این خیزش اختلافات بین احزابی که به اپوزیسیون تعلق دارند، مجال بروز پیدا نکرد. چرا نسل جوان؟ به این دلیل ساده که رویای آنها در پیوستن به اروپا را از بین برده بودند.

اوکسانا زابوشکو (Oksana Sabuschko)

اوکسانا زابوشکو، رمان‌نویس و مقاله‌نویس سرشناس اوکرائینی. در غرب با رمان «سیاره ورموت» مطرح شد.

اوکسانا زابوشکو، رمان‌نویس و مقاله‌نویس سرشناس اوکرائینی. در غرب با رمان «سیاره ورموت» مطرح شد.

اول دسامبر ۲۰۱۳ بود در کیف. عده‌ای از شهروندان به راه افتاده بودند که به تظاهرکنندگان بپیوندند. در مترو آنها سرود ملی اوکراین را سر داده بودند: «دشمنان ما محو خواهند شد همچون شبنم زیر تابش نور آفتاب، و ما هم، برادران، سرانجام صاحب سرزمینمان خواهیم بود. روح و جسممان را به آزادی ودیعه می‌دهیم.»

معنای این سطرها روشن است و آن هم نه فقط از نظر عاطفی.

اوکراین کشوری است که اتحاد جماهیر شوروی مانع از دموکراتیزه شدن و به استقلال رسیدنش شد. برای چنین کشوری جهت‌گیری به سوی اروپا فقط در منافع اقتصادی خلاصه نمی‌شود. آزادی‌های مدنی، برپایی حکومت قانون و حقوق بشر در حکومت یانوکوویچ ارزش چندانی نداشتند. به همین جهت مؤلفه اروپایی این خیزش به معنای رهایی اوکراین از میراث اتحاد جماهیر شوروی هم هست. پیام معترضان هم روشن است: ما نمی‌خواهیم رییس جمهوری داشته باشیم که جاسوس کرملین باشد و کسانی بر ما به شیوه عهد بیزانس حکومت کنند.

یوجنیا بلوروستس (Yevgeniya Belourusets)

یوجنیا بلوروستس، روزنامه‌نگار و عکاس اوکرائینی

یوجنیا بلوروستس، روزنامه‌نگار و عکاس اوکرائینی

در میدان استقلال کیف احساس می‌کردم بازیگری هستم بر صحنه یک تئاتر سیاسی خیابانی. روی صحنه سرودهای ملی میهنی طنین انداخته است. در این میان، هرچند گاه یک بار کسی فریاد برمی‌آورد: «زنده باد قهرمانان»، یا «زنده‌باد ملیت، مرگ بر دشمنان». این شعارها پیش از این شعارهای ناسیونالیستی بودند، اما امروز بیانگر انواع سوگیری‌های سیاسی‌اند – از لیبرال‌ها تا ایده‌آلیست‌ها. همه زیر سقف اینگونه شعارها گرد آمده‌اند. راست‌گرایی، نبود پیام و جهت‌گیری روشن سیاسی در میان انبوهی از معترضان غیر حزبی، این‌ها همه را نمی‌توان بدون اندوه و خستگی تحمل کرد. با این‌حال من هم از طرفداران این خیزش‌ام.

گردهمایی در میدان استقلال نمایانگر اعتراض کسانی است که از تغییر در اوکراین از راه‌های دیگر سرخورده و مأیوس شده بودند. حتی پلیس و مأموران یگان ویژه هم می‌توانند ثمراث شگفت‌انگیز نافرمانی مدنی را درک کنند.

وقتی معترضان به عمارت شهرداری هجوم آوردند، شگفت‌زده می‌شدی از اینکه می‌دیدی چگونه بسیاری از آنها برای نخستین بار یک عمارت دولتی را از درون کشف می‌کردند. مثل این بود که به زیر پوست قدرت راه می‌یافتند. مفهوم این اعتراضات را باید در اراده مردم از راه یافتن به ساختار قدرت جست. باید منتظر ماند و دید که آیا خیزش مردم در میدان استقلال در حد بیان آنها از نفرتشان به قدرت حاکم باقی می‌ماند و آیا ثمره این خیزش به قدرت رسیدن ناسیونالیست‌هاست و یا اینکه به رسیدن به دموکراسی کمک می‌کند.

یوری آندروخ‌آویچ (Juri Andruchowytsch)

یوری آندروخ‌آویچ، رمان‌نویس سرشناس اوکرائینی. آخرین رمانی که از او به زبان آلمانی ترجمه و منتشر شده «انحراف» نام دارد.

یوری آندروخ‌آویچ، رمان‌نویس سرشناس اوکرائینی. آخرین رمانی که از او به زبان آلمانی ترجمه و منتشر شده «انحراف» نام دارد.

این سومین بار است که من در یک تحول اجتماعی مشارکت دارم. مثل این است که برای سومین بار به دنیا آمده باشم. نخستین بار در سال ۹۱/۱۹۸۹ بود که اتحاد جماهیر شوروی فروپاشید و بعدش هم انقلاب نارنجی در سال ۲۰۰۴ اتفاق افتاد. خیزش اخیر تلاش دیگری‌ست برای اینکه کشورمان را تغییر دهیم. آنچه که در سال ۲۰۰۴ ناتمام ماند، در این دقایق تاریخی می‌بایست به انجام برسد و به ثمر بنشیند. با این‌حال من تردید دارم که این‌بار هم به همه آنچه که می‌خواهیم دست بیابیم.

اسکانا فوروستینا (Oskana Forostyna )

اسکانا فوروستینا، نویسنده اوکرائینی و سردبیر نشریه معتبر  «Krytyka »

اسکانا فوروستینا، نویسنده اوکرائینی و سردبیر نشریه معتبر «Krytyka »

از مدت‌ها پیش احساس می‌کردم که باید اتفاقی بیفتد. انقلابی در راه بود. کشور بحران‌زده بود و امضاء نکردن قرارداد تجاری با اروپا به این بحران دامن زد. در خیزش اخیر در اوکراین دو جناح با هم درگیر نشده‌اند. این تضاد از جنس تضاد بن‌لادن است با آمریکا. در یک سو حاکمانی قرار داشتند که به روسیه سر سپرده بودند و در سوی دیگر ملت اوکراین که به گروگان گرفته شده بودند. دفاع از میدان استقلال اعتماد به نفس مردم را افزایش داده است. مثل این است که اهالی کیف اکنون در یک دوره فشرده سازماندهی و مدیریت اجتماعی شرکت کرده باشند. ما مثل دانشجویانی می‌مانیم که مدت‌ها درس‌شان را نخوانده‌اند و حالا، شب امتحان به فکر چاره‌ای افتاده‌اند. شب و روزمان یکی شده و شده یک روز بلند.

منبع: دی ولت

در همین زمینه:

سونامی تحولات سیاسی در اوکراین

شتاب تحولات در اوکراین: برکناری یانوکوویچ

Share