Share

“نظام” اسم مستعار سید علی خامنه‌ای است، همچنان که وقتی می‌گویند “امام”، همه می‌فهمند که منظور خمینی است. نظام در زمان خمینی کوچک بود، یک بیت وجود داشت، یک احمد آقا، و مجموعه‌ای از ارتباط‌ها: آخوندها‌، بازاری‌ها، لومپن‌ها، مهندسان جوان مسلمان، کمیته‌چی‌ها، پاسدارها، و اهل بیت که برخی‌ از آنها فرنگ‌رفته هم بودند. اکنون نظام برای خودش تشکیلاتی دارد و چه بروبیایی پیدا کرده است. آنچه در زبان سیاسی ایران “دولت” خوانده می‌شود، هم جزو نظام است، هم نیست. دست کم در مورد اینکه اعضای آن جزو نظام باشند شک وجود دارد، چنانکه می‌بینیم به اسم نظام به رئیس دولت تشر می‌زنند. تشرزننده گاهی یک مداح است، یا یک پاسدار، یا قلم‌زن سایت رجانیوز. در مورد اینکه رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام عضو نظام است یا نه، باید به منطقی شبیه مبطلات الصلاه متوسل شد: گاهی هست و گاهی نیست، بسته به اینکه ماجرا چیست و چه شدتی دارد.

janeshini-khamenee_2016-04-02_600x300

نظام بسیار بزرگ و پر شاخ و برگ است. همچون یک دولت موازی است. هر جا صاحب‌منصبی هست، یک نماینده ولی فقیه هم وجود دارد. نظام در همه جا نماینده دارد. اما همهٴ نماینده‌ها رسمی نیستند؛ ولی در جمهوری اسلامی چه چیز رسمی است، چه چیز غیر رسمی!؟ اگر امروز لات شناخته‌شده محل وسط میدان قمه بکشد و به اسم نظام نفس‌کش بطلبد، نباید تعجب کرد. و باز نباید تعجب کرد که فردا یک نفر دیگر به اسم نظام گوش طرف را بپیچاند و او را به پیاده‌رو بفرستد.

خامنه‌ای کیست؟ نظام است، یا شخص اول نظام؟ اگر بگوییم شخص اول، لابد دهان‌مان باز می‌شود و از شخص دوم و سوم و چهارم و بقیه هم حرف می‌زنیم تا برسیم به ماشاءالله قصاب محله خودمان. اما جالب در بوروکراسی نظام این است که پست‌ها و رده‌هایش مشخص نیستند. شیخ علی تهرانی، شوهر خواهر همین آقای “نظام”، در دوره آغازین حکومت خمینی که بحث قانون اساسی مطرح بود، در مقاله‌ای داستان پارلمان و ریاست جمهوری را به مسخره گرفت و گفت که این حرف‌ها یعنی چه، حکومت اسلامی یعنی یک خلیفه و یک شمس وزیر و یک قمر وزیر. کاش باز می‌توانست بنویسد تا بدانیم حالا نظرش چیست، حالایی که به جای جفت شمس و قمر، یک کهکشان نشسته است.

باری، الان بحث مرگ خامنه‌ای مطرح است. “نظام” دارد می‌میرد. تکلیف چه خواهد شد؟

بسیار محتمل است که انتخابات اسفند ۱۳۹۴ به عنوان انتخابات “فاتحه” در تاریخ حکومت مقدس ثبت شود. در این انتخابات بحث مرگ رهبر و جانشین او به آن صراحتی مطرح شد که معمولا در رژیم ابهام الاهی ممکن است. مزاحمت‌هایی برای برنامه جانشینی ایجاد شد (همچون قضیه مثلث “جیم”، نگاه کنید به ویژه به مقاله‌های اکبر گنجی در زمانه) و کار آن‌چنان که مطلوب رهبر بود، پیش نرفت. اما مشکل چیست؟ این چه ربطی به “انک میت و انهم لمیتون” دارد؟ آیا مرده‌شور خوابش رفته است؟ بلندگوی مسجد خراب است؟ قازغان حلوای عزا سوخته است؟ مشکل در یک بیان شیعه‌پسند، جلوگیری از تکرار “سقیفه بنی ساعده” است. آقایان مصمم‌اند که قدرت به ابوبکر نرسد. خود حضرت از همه بیشتر دغدغه این امر را دارد.

خامنه‌ای روند مرگ خود را – که می‌توانیم بگوییم با ترکیبی از پروستات شهریور ۹۳ و انتخابات اسفند ۹۴ آغاز شده است –مدیریت خواهد کرد. در اصل باید بگوییم بعید است که کسی چون او − که مدیریت جهان را هم برای خود کم می‌داند و رئیس‌جمهوری محبوبش احمدی‌نژاد مدعی آن شده بود – از این نکته غافل شود. بیش‌فعالی (hyperactivity) اخیر او را می‌توان به حساب تلاش برای مدیریت تام و تمام گذاشت. دارد ریل‌گذاری می‌کند برای حرکت آینده نظام. محتوای حرف‌هایش تعیین استراتژی است، هر توصیه‌اش وصیت است؛ و سرداران باهوشش هنوز، سرِ وصیت‌نامهٴ نهایی گشوده نشده، تهدید را شروع کرده‌اند. اتفاقا با این اعلام وجودهاست که درمی‌یابیم وجود نظام در کیست و در چیست.

آقای نظام که بمیرد، پرده‌برداری می‌شود و تازه درمی‌یابیم که نظام کیانند.

اما بعید است که داستان به این صورت باشد که “انا لله و انا الیه راجعون” رخ دهد، آقایان بروند به مجلس خبرگان و یک علی دیگر را جانشین علی کنونی کنند. نظام نگران خدعه ابوبکرهاست و از این رو محتمل این است که بدون اعلام عمومی ولیعهد را تعیین کند (این بخش کار لابد تا کنون صورت گرفته)، سپس آقای نظام کناره‌گیری کند (به اقتضاء مدیریت، نه موت)، آنگاه شیوخ در سقیفه الخبراء آقای بعدی را، آن چنانکه می‌گویند، “تشخیص” دهند. به این ترتیب این آقا می‌تواند نظامیت‌اش را در آن آقا حلول دهد، از او نظام بسازد و تا زمانی که زنده است، پشتیبانش باشد. قرار است جایی برای سوءتفاهم نماند و رابطه رهبر سوم با رهبر دوم مثل رابطه تا حدی ناروشن رهبر دوم با رهبر اول نباشد که یک نفر پیدا شود و مدام منت بگذارد که من بودم که او را سلطان کردم، ماجرایی که بر سر خود آقای فعلی پیش آمد.

ممکن هم هست که داستان این گونه پیش نرود. به هر حال برای آنکه پیش‌بینی‌ها درست از کار درنیایند، عذر موجهی وجود دارد: حکومت مقدس که حکومت آدم‌های متعارف نیست که بشود منطق‌شان را فهمید!

با وجود پیچیدگی در فهم رفتار حکومتگران، حدس و گمان‌هایی درباره نحوه مدیریت مرگ آقا و جانشین “نظام” زده می‌شود. پرونده زیر گوشه‌هایی از بحث‌ها در این باب را بازتاب می‌دهد. پرونده طبعا گشوده می‌ماند. شاید لازم باشد چندبار آن را روی پیشخوان بگذاریم.

khamenei_

آقا می‌رود

• معادله قدرت و مجهول جانشینی

Khamenei_sick_Pasdaranخسرو وحیدیان − برای تحلیل وضعیت پس از مرگ خامنه‌ای باید روشن کرد: چه کسی چه چیزی داشته؟ چه کسی چه چیزی از دست داده؟ چه کسی چه چیزی را می‌خواهد؟ چه کسی برای داشتن چه چیزی چه ابزاری در دست دارد؟

انتخاب رهبر بعدی؛ بدترین و بهترین سناریو

An Iranian worker paints a portrait of Iran's Supreme Leader Khamenei on a wall near a university during Friday prayers in Tehranرضا علیجانی – جمهوری اسلامی رئیس‌جمهور یا وزیر و وکیل میانه‌رو به خود دیده اما شاهد رهبر میانه‌رو نبوده است. برگزیدن رهبری میانه‌رو می‌تواند بزرگ‌ترین فرصت برای مهم‌ترین رفرم در  تمامی ساخت قدرت باشد.

•  صادق لاریجانی «رهبر» نمی‌شود

Sadegh_Larijaniمحمد جواد اکبرین- می‌توان پیش‌بینی کرد که رهبری آینده‌ کشور  از بنی‌هاشم باشد و در جایی که مثلا صحبت از سید محمود هاشمی شاهرودی و یا سید مجتبی خامنه‌ای است نوبت به شیخ صادق لاریجانی نرسد.

چرا خامنه‌ای عصبی و نگران است؟

Khameneiحسن شریعتمداری- خامنه‌ای دوران خودش را «مرحله تثبیت» نظام می‌داند. او اینک برانگیخته است زیرا می‌داند بخش مهمی از حاکمیت با انقلابی‌گری وداع کرده و راه او را ادامه نخواهد داد.

جانشین خامنه‌ای؛ کسی که راه او را ادامه نخواهد داد

Khameneiعلی کشتگر – رهبر بعدی نمی‌تواند سیاست‌های داخلی و خارجی گذشته و راه خامنه‌ای را ادامه دهد. غریزه بقاء، جمهوری اسلامی را به پیمودن همان راه پراگماتیستی مجبور می‌کند که روحانی و رفسنجانی نشان می‌دهند.

شاهرودی یا لاریجانی؛ مسئله این است

Larijani Shahroudiمحمد موسوی- اگر شاهرودی و لاریجانی گزینه‌های جانشینی رهبر نظام اسلامی باشند، خامنه‌ای کدامیک را انتخاب می‌کند؟ در این رقابت دست بالا با کیست؟ انتخاب کدامیک ضرر کمتری برای گذار ایران به دموکراسی دارد؟

مهندسی انتخاب رهبر و مدیریت یک مرگ

khamenei2احسان مهرابی – خامنه‌ای می‌خواهد نقش تصادف را در انتخاب رهبر آینده کاهش دهد و روند انتخاب جانشین خود را هدایت کند. مرزبندی با نامزدهای احتمالی که مطلوب او نیستند و تلاش برای حذف آنها از اقدامات او در ایام اخیرند.

“مثلث هَخَلْ” نامزدهای احتمالی جانشینی آیت‌الله خامنه‌ای

Khamenei - Zamanehاکبر گنجی – نامزدهای خامنه‌ای و مریدانش را باید در هاشمی شاهرودی، مجتبی خامنه‌ای و صادق لاریجانی جست‌وجو کرد. دو نفرشان اصلیت ایرانی ندارند. دیگری آقازاده اوست و فاقد سابقه اجرایی.

ولی فقیه سوم؛ تشدید شکاف بین خامنه‌ای و رفسنجانی

Khamenei + Rafsanjaniعلی افشاری- برخوردهای کنترل شده خامنه‌ای و هاشمی تا کنون بافت دوگانه “همنشینی ظاهری” و “مصاف پنهانی” را حفظ کرده است، اما نزدیک‌تر شدن موعد انتخاب ولی فقیه سوم می‌تواند به فاکتور تغییر دهنده بازی بدل شود.

جانشین برای کسی که دیده نمی‌شود

KHAMENEHI01خلیل محمدی – کافی‌ست واژه «جانشینی» را تایپ کنید؛ گوگل پیشنهاد می‌دهد: «جانشینی خامنه‌ای؟» برخلاف گوگل، این مسئله برای مردم ایران جدید نیست و حدود ده سال است که از هم می‌پرسند بعد از او چه کسی می‌آید؟

از دودکش خبرگان دود برای چه کسی برخواهد خاست؟

Khameneiعلی افشاری- بیماری و نزدیک شدن خامنه‌ای به هشتاد سالگی بازار گمانه‌زنی‌ برای انتخاب ولی فقیه سوم را داغ کرده است. مرگ محتمل او بزرگ‌ترین اتفاق سیاسی سالیان آتی ایران خواهد بود.

نظام خامنه‌ای، نظام کوتوله‌ها

Khameneiحمید مافی – خامنه‌ای مدیران و کارگزارانی کوتوله می‌خواهد در قامت خودش به هنگام رهبر شدن پس از مرگ خمینی. او از سایه‌های بلندتر از خودش هراس دارد و در این سال‌ها هم نشان داده که در حذف این سایه‌ها کوتاهی نمی‌کند.

خیز صادق لاریجانی برای جانشینی رهبری

صادق لاریجانیمرتضی کاظمیان – صادق لاریجانی  برای ایستادن بر جایگاه گزینه‌ نخست جانشینی رهبر جمهوری اسلامی تلاش می‌کند. او بیش از دیگر چهره‌های اردوگاه اقتدارگرایی به اظهار دیدگاه‌هایی همسو با امنیتی‌های حاکم مشغول است.

مرقد آیت الله خامنه‌ای

خامنه‌ای در مرقد خمینی

اکبر گنجی – سن بالا و بیماری، احتمال نزدیکی مرگ خامنه‌ای را افزایش داده است. او کوشیده که خود را ادامه دهنده راه آیت‌الله خمینی نشان دهد. مریدان ذوب شده‌اش او را از جهاتی برتر از خمینی به شمار می‌آورند

رفسنجانی، ریاست خبرگان و بازی خواستن و توانستن

رفسنجانی خبرگانمیلاد پورعیسی- رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام که در حال گرفتن نبض آرایش سیاسی جدید برای تصمیم‌گیری جهت ورود به صحنه است، با موضع‌ گیری‌های گاه متناقض به سنجش واکنش‌های طرف مقابل می‌پردازد.

اندر خصایص آیت الله صادق لاریجانی

صادق لاریجانیخلیل محمدی –از صادق لاریجانی به عنوان رهبر احتمالی آینده نظام نام می‌برند. به همین خاطر هم که شده باید در حوزه آخوندشناسی در باب لاریجانی‌شناسی سعی بیشتری کنیم. او پیش از هر چیز یک آخوند پرگو است.

مرگ واعظ‌‌ طبسی و بحران جانشینی

vaeztabasحمید مافی- چه کسی کلیددار ثروتمند‌ترین بنیاد مذهبی جمهوری اسلامی خواهد شد؟ بحران جانشینی مهدوی کنی رئیس پیشین خبرگان و واعظ طبسی می‌تواند نشانه‌ای باشد از بحران احتمالی پس از مرگ خامنه‌ای.

مردم و جراحی پروستات رهبر

Khameneiطاهر خلجانی – مردم در باره اعلام عمومی جراحی خامنه‌ای، تغییر رویکرد در پوشش اخبار مربوط به رهبر ایران، تصور سرنوشت کرسی رهبری بعد از مرگ او و حواشی بستری شدن او در بیمارستان چه می‌گویند؟

زمینه‌سازی برای شنیدن نام جانشین آیت‌الله خامنه‌ای

Ali-Khameneiعلیرضا کرمانی – همانند سنت کرملین، از دوران تزارها تا لنین و از لنین تا پوتین، اخبار درون بیت رهبری کم‌تر به بیرون درز می‌کند و آن چه لازم تشخیص داده می‌شود، بسیار سنجیده و با حساب و کتاب است.

آیا موافق عوض شدن رهبر هستید؟

Khamenei_Letterپارسا محمدی – در این گزارش میدانی، تلاشی نامحسوس و زمان‌بر برای دریافت نظرات مردم درباره جایگاه رهبری و شخص علی خامنه‌ای انجام شده است. آیا مردم به این موضوع فکر کرده‌اند؟

Share