هفتمین روز اعتراضات سراسری؛ تشدید سرکوب، قطع اینترنت و صدور بیانیههای حمایتی
اعتراضات و اعتصابها در شهرهای مختلف ایران ادامه دارد؛ گزارشها از تشدید سرکوب، کشته و بازداشتیها و اختلال شدید اینترنت حکایت میکند. در کنار واکنش رهبر جمهوری اسلامی، موجی از بیانیهها از سوی دانشجویان، فعالان مدنی، تشکلهای کارگری و مادران دادخواه منتشر شده که خواستار توقف سرکوب و آزادی بازداشتشدگان هستند.
بخش خبر
اعتراضات دی ۱۴۰۴
موج تازه اعتراضات و اعتصابها در ایران که از هفتم دیماه ۱۴۰۴ آغاز شده، همچنان در دهها شهر ادامه دارد. شامگاه جمعه و شنبه ۱۳ دی، تا زمان نگارش این گزارش، در محلههای مختلف تهران از جمله نارمک، صادقیه و تهرانپارس و نیز در فردیس کرج، برازجان، اصفهان، گچساران، مشهد، یاسوج، دزفول، بجنورد، زابل و خرمآباد، تجمعها و راهپیماییهای شبانه با سر دادن شعارهای ضدحکومتی گزارش شده است.
ویدئوها و تصاویری که در شبکههای اجتماعی منتشر شده نشان میدهد روز شنبه تجمعهای پراکندهای در شیراز، کازرون، ایلام، کرمانشاه، مشهد، تهران و همدان شکل گرفته است. به گفته یکی از ساکنان تهران به زمانه، از حوالی ساعت شش عصر گروهی از معترضان در میدان امام خمینی تهران تجمع کردند. همزمان، گزارشها از همدان نیز حاکی از آغاز تظاهرات است. کانالها و منابع محلی از محدودیت شدید و اختلال گسترده در اینترنت و شبکههای ارتباطی خبر میدهند؛ اختلالی که امکان رصد مستقل و فوری وضعیت میدانی را دشوار کرده است.
خشونت علیه معترضان
بر اساس گزارشهای مردمی در کانالهای بازتابدهنده اعتراضات، در ملکشاهیِ استان ایلام، تجمع مسالمتآمیز شهروندان ـ که منابع محلی از حضور خانوادهها، زنان و کودکان در آن خبر میدهند ـ با برخورد خشونتآمیز نیروهای امنیتی روبهرو شده و به کشته و زخمیشدن تعدادی از معترضان انجامیده است. این خبر هنوز از سوی نهادهای مستقل حقوق بشری تأیید نشده است.
نهادهای حقوق بشری از جمله هرانا گزارش دادهاند که در چند روز گذشته دستکم یازده نفر در شهرهای مختلف، از جمله ازنا، فولادشهر، لردگان، کوهدشت، مرودشت، کوار، هرسین و دلفان، در اثر شلیک نیروهای حکومتی یا در جریان سرکوب اعتراضات جان باختهاند و دهها نفر نیز مجروح شدهاند. هرانا در گزارشی تفصیلی از پنج روز اعتراضات، از بازداشت دستکم ۱۱۹ نفر و مصدومیت حداقل ۳۳ نفر خبر داده و گستره اعتراضات را ۱۱۳ نقطه در ۴۶ شهر از ۲۲ استان اعلام کرده است.
بر پایه گزارش هرانا در ۱۳ دی، در جریان اعتراضات اخیر در شهرهای مختلف خوزستان چندین شهروند بازداشت شدهاند. در ایذه آرمان سلیمانی (۲۸ ساله)، شاهپور البرزی (۱۶ ساله)، حسام محمدی (۱۶ ساله), پوریا کیشمس (۲۰ ساله) و نعمت حیدری بازداشت شدهاند. همچنین محمد کریمی، شهروند معترض ساکن مسجدسلیمان، و پیمان یوسفی در دزفول در روزهای ابتدایی اعتراضات بازداشت شدهاند. هرانا میگوید تاکنون از محل نگهداری این بازداشتشدگان و اتهامهای منتسب به آنان اطلاعی در دست نیست.
مای ساتو، گزارشگر ویژه شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد در امور ایران نیز نسبت به کشتهشدن دستکم هشت معترض در اعتراضات اخیر ابراز نگرانی کرده است.
شورای تأمین استان قم در بیانیهای اعلام کرده که در تظاهرات روز ۱۲ دی، یک نفر بر اثر «انفجار نارنجک» کشته شده است. همزمان، روابط عمومی سپاه «نبیاکرم» در کرمانشاه از کشتهشدن یک عضو بسیج به نام علی عزیزی در هرسین خبر داده و او را قربانی «ضربات چاقو و اصابت گلوله» توسط «عناصر مسلح و ناامنکننده» توصیف کرده است. سپاه پاسداران در خرمآباد نیز از بازداشت سه نفر که آنان را «لیدر اغتشاشات» خوانده خبر داده و مدعی شده این افراد با رسانههای فارسیزبان خارج از کشور در ارتباط بودهاند.
شوراهای صنفی و نهادهای مدنی از جمله شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ایران نیز از احضار، بازداشت و فشار بر معترضان و فعالان صنفی در پی این اعتراضات خبر میدهند.
واکنش رهبر جمهوری اسلامی و روایت رسمی از اعتراضات
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، در واکنش به اعتراضات اخیر گفت: «اعتراض بهجاست اما اعتراض غیر از اغتشاش است» و تأکید کرد که «با معترض باید حرف زد» اما «اغتشاشگر را باید به جای خودش نشاند.» او با اشاره به اعتصاب و تجمع بازاریان اظهار داشت: «به اسم بازار و بازاری نمیتوان با جمهوری اسلامی مقابله کرد»، هرچند تأکید کرد که «حرفشان حرف درستی بود». خامنهای کاهش ارزش پول ملی و افزایش نرخ ارز را به «دشمن» نسبت داد و گفت افزایش «غیرطبیعی» نرخ ارز کار دشمن است.
بیانیه دانشجویان: «نه جمهوری اسلامی، نه سلطنت، نه مجاهدین»
در دانشگاههای تهران، بهشتی، علامه، علم و صنعت و تربیتمدرس، جمعی از فعالان دانشجویی در بیانیهای مشترک با تأکید بر نقش تاریخی دانشگاه در مبارزه با استبداد، از سرکوب سیستماتیک فضای دانشگاه، پولیسازی آموزش و حذف هرگونه نقد رادیکال انتقاد کردهاند.
در این بیانیه، حاکمیت جمهوری اسلامی بهعنوان عامل مستقیم فقر، نابرابری، ستم طبقاتی و جنسیتی و بحرانهای زیستمحیطی معرفی شده و بر تداوم سنت آزادیخواهی جنبش دانشجویی از دوره پهلوی تا امروز تأکید شده است. دانشجویان با شعارهایی چون «نه پهلوی، نه رهبری؛ آزادی و برابری» و با یادآوری خیزش «زن، زندگی، آزادی»، هر دوگانه جمهوری اسلامی و سلطنت پهلوی و نیز سازمان مجاهدین خلق را مردود دانسته و خواستار همبستگی حول آزادی، برابری و رهایی از هر شکل اقتدارگرایی شدهاند.
نویسندگان بیانیه، دانشگاه را «قلب تپنده پیوند میان آراء متکثر» میخوانند و میگویند جنبش دانشجویی نیازمند «کنشگری ایجابی» است؛ کنشی که بتواند همزمان با همراهی با مطالبات اقشار مختلف، به تخیل جمعی برای فردای بدون ولایت فقیه، حجاب اجباری و اعدام شکل دهد.
بیانیه ۱۷ فعال مدنی و سیاسی: هشدار به نیروهای انتظامی و امنیتی
۱۷ فعال مدنی و سیاسی در بیانیهای مشترک خطاب به نیروهای انتظامی و امنیتی هشدار دادهاند که «به مسئولیت واقعی خود – حفاظت از جان و امنیت مردم ایران – پایبند باشند.» این بیانیه که به امضای ابوالفضل قدیانی، نرگس محمدی، جعفر پناهی، سعید مدنی، صدیقه وسمقی و محمد رسولاف نیز رسیده، از نیروهای امنیتی خواسته است از «اجرای فرمان سرکوب» خودداری کنند؛ چرا که مشارکت در این دستورها «مشارکت مستقیم در جنایتی است که در حافظه تاریخی این سرزمین ثبت خواهد شد.»
امضاکنندگان با اشاره به اعتراضات جاری تأکید کردهاند که «بار دیگر جنبش بزرگ مقاومت مدنی مردم ایران با تسخیر خیابانها، اراده ملی برای برکناری نظام نامشروع جمهوری اسلامی را فریاد میکند.»
تشکلهای مستقل کارگری و بازنشستگان: «متحد شویم، متشکل شویم»
در بیانیهای مشترک، سندیکای کارگران نیشکر هفتتپه، کمیته هماهنگی برای کمک به ایجاد تشکلهای مستقل کارگری، کارگران بازنشسته خوزستان و گروه اتحاد بازنشستگان با توصیف وضعیت کنونی بهعنوان نتیجه «بحران عمیق ساختاری» در نظام سرمایهداری حاکم، از اعتراضات روزهای اخیر بهعنوان نمونهای از مبارزه طبقات فرودست یاد کردهاند.
این تشکلها با تأکید بر نقش کارگران، معلمان، زنان، جوانان و «ملتهای زیر ستم» در این اعتراضات، سرکوب گسترده را محکوم و حمایت خود را از «مبارزات حقطلبانه تودهها» اعلام کردهاند. در این بیانیه آمده است حل بحرانها بدون سازمانیابی و همبستگی نیروهای مترقی ممکن نیست و «بدون شناخت دوستان و دشمنان، راهبرد روشن و تشکلیابی کارگران و روشنفکران پیشرو، هیچ نهضت انقلابی به پیروزی نخواهد رسید». شعار پایانی این بیانیه «متحد شویم، متشکل شویم، سرنوشت خود را تغییر دهیم» است.
مادران پارک لاله: محکومیت کشتار معترضان و هشدار درباره تکرار دیکتاتوری
«مادران پارک لاله ایران» در بیانیهای تازه، خیزش دیماه ۱۴۰۴ را امتداد اعتراضات دی ۹۶، آبان ۹۸ و جنبش «زن، زندگی، آزادی» دانستهاند. آنان با برشمردن نام تعدادی از کشتهشدگان اخیر، سرکوب و کشتار معترضان را «بهشدت» محکوم کرده و خواستار آزادی فوری تمامی بازداشتشدگان شدهاند.
در این بیانیه هشت مطالبه محوری مطرح شده است: آزادی بیقیدوشرط زندانیان سیاسی و عقیدتی، لغو مجازات اعدام و دیگر اشکال خشونت حکومتی، محاکمه علنی آمران و عاملان سرکوب، آزادی بیان و پوشش، حق اعتراض و تشکلیابی مستقل، رفع تبعیض و جدایی دین از حکومت. مادران پارک لاله همچنین نسبت به خطر «دیکتاتوریهای جدید» هشدار داده و تأکید کردهاند که اتکاء به مداخله خارجی میتواند ایران را به تجربه کشورهایی مانند افغانستان و عراق نزدیک کند.
جبهه اصلاحات: تأکید بر حق اعتراض و انتقاد از رویکرد امنیتی
جبهه اصلاحات ایران نیز در بیانیهای، اعتراضات مسالمتآمیز ناشی از مشکلات معیشتی، تبعیض ساختاری، فساد و محدودیتهای اجتماعی را «حق بنیادین و انکارناپذیر شهروندی» خوانده است. این نهاد تأکید کرده که برخوردهای امنیتی، بازداشتهای گسترده و ادبیات تهدید، «به حل مسئله کمک نمیکند».
در عین حال، جبهه اصلاحات از دولت مسعود پزشکیان بابت آنچه «مدیریت مسالمتآمیز اعتراضات» نامیده قدردانی کرده و آن را گامی مثبت، هرچند ناکافی، برای بازسازی اعتماد عمومی دانسته است. این بیانیه همچنین هرگونه «مداخله یا سوءاستفاده دولتها و جریانهای خارجی از اعتراضات مردم ایران» را محکوم کرده است.
اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ اکنون در بستر بحران عمیق اقتصادی و سقوط ارزش ریال جریان دارد. در حالیکه محدودیت اینترنت و فشارهای امنیتی ادامه دارد، گزارشها از کشته و زخمیشدن معترضان و بازداشتهای گسترده حکایت میکند. همزمان، طیفی از نیروهای اجتماعی از دانشجویان تا تشکلهای کارگری، مستندسازان، مادران دادخواه، فعالان سیاسی و اصلاحطلبان با ادبیات متفاوت اما محوری مشترک، بر حق اعتراض و ضرورت پرهیز از سرکوب خشونتآمیز تأکید میکنند. چشمانداز اعتراضات، در سایه انسداد سیاسی و تشدید بحران معیشتی، همچنان نامعلوم اما ملتهب است.
نظرها
نظری وجود ندارد.