کهریزک؛ از شکنجه و مرگ در ۱۳۸۸ تا بازتاب سرکوب در دی ۱۴۰۴
معین ارجمند ـ کهریزک، نامی که از تابستان ۱۳۸۸ با شکنجه، مرگ و مصونیت عاملان گره خورد، در دیماه ۱۴۰۴ بار دیگر به صدر خبرها بازگشته است؛ اینبار نه بهعنوان بازداشتگاه، بلکه بهعنوان محل نگهداری پیکر قربانیان سرکوب اعتراضات سراسری ایران.
معین ارجمند
کهریزک برای بسیاری از ایرانیان و ناظران حقوق بشر نمادی از تکرار خشونت و نقض گستردهٔ حقوق انسانی است. این نام نخست در تابستان ۱۳۸۸ پس از اعتراضهای گسترده به نتیجه انتخابات ریاستجمهوری ایران شناخته شد و سپس در دی ۱۴۰۴/ ژانویه ۲۰۲۶ بار دیگر در مرکز توجه قرار گرفت، زمانی که گزارشها از نگهداری و برخورد با جانباختگان اعتراضات در اطراف پزشکی قانونی کهریزک منتشر شد.
جنایت کهریزک در سال ۱۳۸۸ پس از اعلام نتایج جنجالی انتخابات ریاستجمهوری در خرداد ۱۳۸۸ و آغاز اعتراضهای سراسری، هزاران نفر توسط نیروهای امنیتی بازداشت شدند و شمار زیادی از آنان به کهریزک منتقل شدند. این بازداشتگاه که پیشتر برای متهمان به «جرائم عادی» استفاده میشد، ظرف چند هفته به محلی تبدیل شد که بازداشتشدگان تحت شرایط وحشتناک نگهداری شدند و بسیاری مورد شکنجه، ضرب و شتم و بدرفتاری شدید قرار گرفتند.
براساس گزارشهای رسمی و نهادهای حقوق بشری، حداقل ۳ نفر از بازداشتشدگان در کهریزک کشته شدند:
محسن روحالامینی (دانشآموختهٔ دانشگاه تهران)، که در ۹ تیر ۱۳۸۸ بازداشت شد و بهدلیل ضرب و جرح شدید در کهریزک جان باخت.
امیر جوادیفر و محمد کمرانی نیز از دیگر جانباختگان این بازداشتگاه بودند که مرگشان به شکنجه و ضرب و شتم نسبت داده شد.
دیگر افرادی مانند امین جمشیدی (امید) و عباس نجاتیکارگر پس از ترک کهریزک نیز از عوارض ضرب و شتم جان باختند، هرچند نامشان کمتر در رسانههای رسمی مطرح شد.
فدراسیون بینالمللی حقوق بشر
تحقیقات بعدی پارلمان ایران نشان داد که سعید مرتضوی، دادستان وقت تهران، مسئول اصلی دستور انتقال معترضان به کهریزک بوده است و این تصمیم نقض آشکار حقوق قانونی بازداشتشدگان تلقی شد.
بنا بر اسناد بینالمللی و گزارشهای شاهدان، صدها بازداشتشده طی آن دوره در شرایط به شدت نامناسب، از جمله در کانتینرهای بدون تهویه با تهدید به تجاوز و شکنجه نگهداری شدند. این وقایع با انتقادهای گسترده داخلی و بینالمللی مواجه شد و حتی باعث بسته شدن بازداشتگاه کهریزک به دستور عالیترین مقام اجرایی کشور شد.
❗️هشدار: تصاویر بسیار دلخراش
کهریزک در دی ماه ۱۴۰۴؛ بازتاب سرکوب گستردهتر
بیش از یک دهه پس از آن، کهریزک بار دیگر در مرکز توجه قرار گرفت، اما نه بهعنوان بازداشتگاه رسمی، بلکه بهعنوان محل نگهداری پیکر قربانیان اعتراضات اخیر. از ۱۸ تا ۲۱ دی ۱۴۰۴، اعتراضات سراسری در سراسر ایران در پی بحرانهای اقتصادی و اجتماعی که از روزهای اخیر آن شکل گرفته بود، به شدت سرکوب شد که اعتراضکنندگان در تهران و اطراف پایتخت، از جمله در کهریزک و حوالی پزشکی قانونی آن، بار دیگر با خشونت شدید نیروهای امنیتی روبهرو شدند.
در روزهای اخیر، گزارشها و ویدئوهای منتشرشده در رسانههای مستقل و شبکههای اجتماعی نشان داده است که، اجساد بسیاری از معترضان در محوطهٔ اطراف پزشکی قانونی کهریزک و در سولهها، فضاهای باز دیده شدهاند، برخی در کیسههای مخصوص انتقال جسد نگهداری میشوند و سپس جابجا شدهاند؛ تصویری که یادآور آنچه در سالهای گذشته در این منطقه اتفاق افتاده است.
این وقایع بخش گستردهتری از سرکوب اعتراضات در بیش از صد شهر و استان ایران بوده است که طی آن نیروهای امنیتی از سلاح گرم، گاز اشکآور و ابزارهای سرکوب دیگر علیه معترضان استفاده کردند.
با توجه به سانسور گسترده رسانهای و قطع اینترنت در بخشهای مختلف کشور، شمار دقیق قربانیان هنوز مشخص نیست، اما منابع مستقل حقوق بشری همچنان به ثبت و انتشار اطلاعات میپردازند.
اگرچه شرایط سیاسی و اجتماعی بین دو دوره بسیار متفاوت است، کهریزک بهعنوان یک نماد دردناک در حافظه جمعی باقی مانده است. در سال ۱۳۸۸، بازداشتگاه و شکنجه، و در ۱۴۰۴، فضای اطراف پزشکی قانونی به گواهی دهها گزارش مستقل، مکانی برای جانباختگان اعتراضات در حالی که دسترسی آزاد به اطلاعات محدود است.
نظرها
نظری وجود ندارد.