فوتبالیستهای ایران در جدال برای شنیده شدن در اعتراضات مردمی
گاردین در گزارش تازهای به واکنش فوتبالیستهای نامدار به اعتراضات مردمی جاری در ایران پرداخته و نوشته است فوتبال در ایران همیشه فراتر از یک بازی بوده است.
بخش خبر
مهدی طارمی از تیم فوتبال المپیاکوس یونان در جریان بازیهای لیگ قهرمانان اروپا بین تیمهای المپیاکوس و رئال مادرید در یونان ـ ۲۶ نوامبر ۲۰۲۵ ـ عکس از خبرگزاری فرانسه
در گزارش روزنامه بریتانیایی گاردین که چهارشنبه ۲۴ دی / ۱۴ ژانویه منتشر شده آمده است: برای مهدی طارمی و دیگر بازیکنان ایرانی شاغل در خارج از کشور، همبستگی با مردم وطن میتواند بهایی سنگین داشته باشد؛ از تهدید گرفته تا بازداشت احتمالی.
مهدی طارمی کاری را انجام داد که سالهاست به آن عادت دارد. شنبه شب، مهاجم ایرانی در محوطه جریمه چرخید و گل زد؛ گلی تمیز و حسابشده که هشتمین گل فصل او برای المپیاکوس بود و پیروزی ۲ بر صفر مقابل آترومیتوس و صدرنشینی سوپرلیگ یونان را رقم زد. معمولاً میلیونها نفر در ایران هر حرکت طارمی را در فوتبال اروپا دنبال میکنند؛ مسیری که از پورتو آغاز شد و پس از توقفی کوتاه در میلان، حالا به بندر پیرئوس رسیده است. اما این بار، ایران تماشاگر نبود.
حکومت در تهران اینترنت و ارتباطات را قطع کرده و همین باعث شد حتی واکنش طارمی پس از گل ـ یا بهتر بگوییم «عدم واکنش» او ـ نیز به چشم نیاید. طارمی پس از بازی گفت:
این موضوع به شرایط کشورم مربوط میشود. بین مردم و دولت مشکلاتی وجود دارد. مردم همیشه کنار ما بودهاند و به همین دلیل ما هم کنار آنها هستیم. نتوانستم شادی کنم، برای همبستگی با مردم ایران. میدانم هواداران المپیاکوس دوست دارند من خوشحال باشم، اما در چنین شرایطی نمیتوانم گلهایم را جشن بگیرم.
و شرایط ایران شاید از هر مقطعی پس از انقلاب ۱۳۵۷ وخیمتر باشد. تورم افسارگسیخته و سقوط ارزش پول ملی، موجی از اعتراضات سراسری را برانگیخته است. پاسخ حکومت، خشونتبار بوده: سرکوب شدید، صدور احکام سنگین، و قطع اینترنتی که روزها ادامه یافته است. پیامهای واتساپ ارسال نمیشوند، ایمیلها به مقصد نمیرسند و وبسایتها از دسترس خارجاند. برای میلیونها ایرانی خارج از کشور که خانواده و عزیزانشان در داخل ماندهاند، این قطع ارتباط با ترس و اضطراب همراه است.
فوتبال در ایران همیشه فراتر از یک بازی بوده است. دولتی که مانند بسیاری از حکومتهای اقتدارگرا از تجمعهای بزرگ و ظرفیت سیاسی آنها بیم دارد، همزمان از موفقیتهای فوتبالی برای مشروعیتبخشی به خود استفاده میکند. پس از صعود ایران به جام جهانی ۱۹۹۸، به بازیکنان گفته شد بازگشتشان را به تعویق بیندازند تا شور و هیجان خیابانی فروکش کند. در رقابتهای انتخابی جام جهانی ۲۰۱۰ نیز، چند بازیکن با بستن بازوبند سبز از میرحسین موسوی، رهبر معترضان به نتایج انتخابات، حمایت کردند. در همان زمان، محمود احمدینژاد با حضور در تمرینها و در اختیار گذاشتن هواپیمای ریاستجمهوری، آشکارا خود را به تیم ملی گره زد؛ در حالی که در داخل کشور، بیشتر باشگاهها همچنان مستقیم یا غیرمستقیم به نهادهای دولتی وابستهاند.
اظهارنظر علنی اما هزینه دارد. علی دایی، اسطوره فوتبال ایران، پس از حمایت از اعتراضات در سال ۲۰۲۲ با محدودیت خروج خانوادهاش از کشور روبهرو شد. همزمان با جام جهانی اخیر و در پی اعتراضات سراسری پس از مرگ ژینا (مهسا) امینی، وریا غفوری، مدافع سابق تیم ملی، بازداشت شد؛ اقدامی که خبرگزاری فارس آن را به «تبلیغ علیه نظام» نسبت داد.
هفته گذشته گزارش شد غفوری، کاپیتان پیشین استقلال تهران، در همبستگی با معترضان کافههایش را تعطیل کرده است. فارس نوشت که هشدارهایی درباره پیامدهای این اقدام داده شده است:
این ناآرامیها بهزودی پایان مییابد، اما آزمون اصلی برای مسئولان فدراسیون فوتبال بعد از آن آغاز میشود؛ زمانی که باید نشان دهند دعوت به آشوب با پاسخی قاطع روبهرو خواهد شد.
تهدیدها علیه طارمی، اما، شاید چندان مؤثر نباشد. او یکی از شناختهشدهترین چهرههای ورزشی ایران در سطح بینالمللی است. هرچند زمانی حامی حکومت تلقی میشد، اما مواضعش در سالهای اخیر تغییر کرده است؛ از انتقاد به وضعیت امکانات ورزشی، از جمله ورزشگاه آزادی، تا پرسش درباره چرایی جلوگیری از حضور گسترده تماشاگران. طارمی در جام جهانی ۲۰۲۲ رهبر تیمی بود که در بازی نخست مقابل انگلیس سرود ملی را نخواند؛ اقدامی نمادین که چندی پیش در جام ملتهای زیر ۲۳ سال آسیا نیز تکرار شد، زمانی که بازیکنان ایران پیش از دیدار با کره جنوبی سکوت کردند.
سه سال پیش در قطر، بازیکنان و کارلوس کیروش، سرمربی وقت تیم ملی، از تمرکز رسانههای غربی بر اعتراضات داخلی ایران و نه مسائل فنی فوتبال ابراز نارضایتی کرده بودند. کیروش آن زمان گفت:
چرا از مربیان دیگر سؤال نمیکنید؟ چرا از ساوتگیت نمیپرسید نظرش درباره خروج انگلیس و آمریکا از افغانستان و رها شدن زنان چیست؟
امروز اما، با قطع ارتباط ایران با جهان، نیاز به پرسش و اطلاعرسانی بیش از همیشه احساس میشود. کیروش آخر هفته گذشته در شبکههای اجتماعی به جملهای از احمد شاملو استناد کرد: «آزادی، نفس کشیدن در هواییست که در آن دروغ نباشد.»
او در ادامه نوشت:
خطاب به مردم ایران، بازیکنان عزیزم، اعضای کادر و دوستان: سالهای زیادی در کنار مردم ایران زندگی کردهام و کرامت، گرمی و تابآوری آنها را میشناسم. قلب و افکارم در این روزهای سخت اما سرشار از امید با مردم ایران است. عمیقاً نگران امنیت و سلامت آنها هستم.
نظرها
نظری وجود ندارد.