رسانه‌های خارجی از هزاران کشته در اعتراضات سراسری ایران خبر دادند

ابعاد انسانی سرکوب در ایران هر روز روشن‌تر و فاجعه‌بارتر می‌شود. شبکه آمریکایی سی‌بی‌اس سه‌شنبه ۲۳ دی / ۱۳ ژانویه، به‌نقل از دو منبع داخل ایران گزارش داد شمار کشته‌شدگان اعتراضات دست‌کم ۱۲ هزار نفر است و ممکن است تا ۲۰ هزار نفر نیز برسد.

به‌گفته این منابع، این آمار بر اساس اطلاعات فعالان میدانی و ثبت سوابق پزشکی بیمارستان‌ها گردآوری شده است.

در مقابل، حکومت ایران هیچ آمار رسمی ارائه نکرده و خبرگزاری رویترز به نقل از یک مقام ناشناس دولتی، شمار کشته‌ها را حدود دو هزار نفر در دو هفته گذشته اعلام کرده است؛ اختلافی فاحش که خود گویای پنهان‌کاری گسترده است.

قطع ارتباطات همچنان مانعی جدی برای راستی‌آزمایی مستقل به‌شمار می‌رود. به‌گزارش آسوشیتدپرس، حکومت صبح سه‌شنبه به‌طور محدود اجازه تماس‌های خروجی تلفنی را داد، اما تماس از خارج کشور همچنان ممکن نیست. اینترنت سراسری چهار روز است قطع شده و خدمات پیامکی نیز مسدود است. با وجود این، تصاویر پراکنده‌ای که به رسانه‌های غربی رسیده، صحنه‌هایی هولناک از جمله ردیف کیسه‌های جسد در خیابان‌های اطراف سردخانه‌های تهران را نشان می‌دهد.

در داخل کشور، دستگاه‌های امنیتی بر موج بازداشت‌ها افزوده‌اند. به‌گزارش حال‌وش که خبرهای مربوط به بلوچ‌ها را منتشر می‌کند، در پی تداوم اعتراضات سراسری در سیستان و بلوچستان، طی پنج روز گذشته دست‌کم ۵۵۰ شهروند معترض بلوچ در شهرهای زاهدان، چابهار و ایرانشهر توسط نیروهای امنیتی و نظامی جمهوری اسلامی با خشونت بازداشت شده‌اند.

بر اساس گزارش‌ها، بیش از ۳۲۰ نفر در زاهدان و دست‌کم ۲۳۰ نفر در چابهار و ایرانشهر بازداشت شده‌اند. هم‌زمان، هویت ۵۱ نفر از بازداشت‌شدگان شناسایی شده، اما به‌دلیل قطع و اختلال شدید اینترنت، از وضعیت و محل نگهداری شمار زیادی از بازداشت‌شدگان همچنان اطلاعی در دست نیست.

به‌گفته تعدادی از بازداشت‌شدگان آزادشده در چابهار و ایرانشهر، در شامگاه پنج‌شنبه و جمعه ۱۸ و ۱۹ دی‌ماه، نیروهای امنیتی و نظامی با یورش به معترضان، دست‌کم ۲۳۰ نفر شامل زنان، مردان و کودکان را با ضرب‌وشتم شدید بازداشت کرده‌اند. این افراد روایت کرده‌اند که با چشمان بسته، همراه با توهین، تحقیر و خشونت، به بازداشتگاه‌های جمعی منتقل شده و در آن‌جا با تهدید به اتهاماتی سنگین نظیر «محاربه» و خطر اعدام روبه‌رو بوده‌اند.

گزارش‌ها حاکی است این بازداشت‌ها به‌صورت فله‌ای و خشن انجام شده و بسیاری از بازداشت‌شدگان بر اثر ضربات باتوم، مشت و لگد دچار جراحات جسمی شده‌اند. در زاهدان نیز بیش از ۳۲۰ زن، مرد، کودک و دانشجو بازداشت شده‌اند که تاکنون تنها هویت بخشی از آن‌ها مشخص شده و سرنوشت شمار زیادی دیگر همچنان نامعلوم است. این وضعیت نگرانی‌ها درباره سلامت، امنیت و حقوق بازداشت‌شدگان را به‌شدت افزایش داده است.

خبرگزاری امنیتی تسنیم نیز روز سه‌شنبه به‌نقل از پلیس امنیت فراجا اعلام کرد ۲۹۷ نفر از معترضان بازداشت شده‌اند؛ دو نفر کشته و ۱۷ نفر نیز به‌گفته این نهاد «زمین‌گیر» شده‌اند. همچنین از تشکیل ۲۰ پرونده با اتهام ارتباط با «گروهک‌های تروریستی وابسته به رژیم صهیونیستی» خبر داده شد.

وزارت اطلاعات نیز از ادامه بازداشت‌ها در نقاط مختلف تهران خبر داد. وزارت اطلاعات معترضان را به «اقدامات تخریبی و ترور» در مناطقی همچون اکباتان، فردوس، صادقیه، خیابان پیروزی و محله ابوذر متهم کرد.

واکنش‌های بین‌المللی

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا، سه‌شنبه ۲۳ دی / ۱۳ ژانویه با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» از معترضان ایرانی خواست به اعتراضات خود ادامه دهند و نهادهای حکومتی را «به دست بگیرند». او در این پیام خطاب به «میهن‌دوستان ایرانی» نوشت: «به اعتراض ادامه دهید، نام قاتلان و آزاردهندگان را ثبت کنید؛ آن‌ها بهای سنگینی خواهند پرداخت.»

ترامپ همچنین اعلام کرد تمامی دیدارها و مذاکرات با مقام‌های جمهوری اسلامی را تا زمان توقف «کشتار بی‌معنای معترضان» لغو کرده و با تأکید نوشت: «کمک در راه است.»

اگرچه رئیس‌جمهور آمریکا توضیح روشنی درباره منظور خود از «کمک در راه است» ارائه نکرد، اما کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، در گفت‌وگو با خبرنگاران اعلام کرد که گزینه‌های متعددی، از جمله حملات هوایی، روی میز دولت آمریکا قرار دارد. او با این حال افزود که دیپلماسی همچنان «گزینه اول» واشنگتن است. لیویت همچنین در مصاحبه‌ای دیگر تأکید کرد که ترامپ در صورت لزوم از به‌کارگیری «قدرت مرگبار و توان نظامی ایالات متحده» هراسی ندارد، اما ترجیح می‌دهد فشارها ابتدا از مسیر سیاسی اعمال شود.

این مواضع در شرایطی مطرح می‌شود که کانال‌های ارتباطی دیپلماتیک میان تهران و واشنگتن پیش‌تر فعال اعلام شده بود. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی گفته بود با استیو ویتکاف، نماینده ویژه آمریکا، در تماس بوده و این مسیر همچنان باز است. با این حال، ترامپ با پیام اخیر خود عملاً هرگونه دیدار رسمی را تا توقف سرکوب معترضان منتفی دانست.

در واکنش به اظهارات ترامپ، علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، در موضعی تند نوشت: «نام قاتلان اصلی مردم ایران را اعلام می‌کنیم: ۱- دونالد ترامپ ۲- بنیامین نتانیاهو.» این واکنش در حالی است که افکار عمومی داخل ایران، مسئولیت مستقیم خشونت‌ها را متوجه حکومت سرکوبگر می‌داند.

کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان آمریکا نیز با انتشار پیامی خطاب به ایرانی‌ها نوشت: «آیت‌الله خامنه‌ای مردم شما را قتل‌عام کرده، ریال را به ضعیف‌ترین ارز جهان تبدیل کرده و منابع کشور را هدر داده است. تغییر رژیم را اجتناب‌ناپذیر کنید.»

همزمان، چندین کشور اروپایی از جمله فرانسه، آلمان، اسپانیا، ایتالیا، هلند، بریتانیا، فنلاند و دانمارک، سفیران جمهوری اسلامی را برای اعتراض رسمی به وزارتخانه‌های خارجه خود احضار کردند. وزارت خارجه آلمان سرکوب خشن معترضان در ایران را «شوک‌آور» خواند و فرانسه آن را «خشونت دولتی علیه معترضان مسالمت‌جو» توصیف کرد. پدرو سانچز، نخست‌وزیر اسپانیا نیز گفت مادرید قاطعانه خواستار احترام به حقوق بنیادین مردم ایران است.

بریتانیا علاوه بر احضار سفیر، از اعمال تحریم‌های جدید خبر داد که بخش‌های مالی، انرژی، حمل‌ونقل و نرم‌افزاری ایران را هدف می‌گیرد. ایوت کوپر، وزیر خارجه بریتانیا تأکید کرد که بازرسان هسته‌ای هنوز اجازه دسترسی به تأسیسات هسته‌ای ایران را نیافته‌اند و حکومت ایران به‌جای اصلاح رفتار، سرکوبی بی‌رحمانه در خیابان‌ها به‌راه انداخته است.

در واکنشی دیگر، عباس عراقچی تصمیم پارلمان اروپا برای منع ورود دیپلمات‌های ایرانی را به جنگ غزه ربط داد و مدعی شد اروپا در برابر اسرائیل سکوت کرده اما «چند روز شورش خشونت‌آمیز» در ایران کافی بوده تا چنین تصمیمی بگیرد؛ اظهارنظری که فاصله عمیق روایت رسمی با واقعیت‌های تکان‌دهنده اعتراضات مردمی را نشان می‌دهد.

آن‌چه امروز در ایران می‌گذرد، نه «شورش» که فریادی سراسری برای آزادی، عدالت و کرامت انسانی است؛ فریادی که با وجود سرکوب، کشتار وسیع، قطع اینترنت و بازداشت‌های گسترده، حاکمیت را بیش از پیش در انزوا قرار داده است.