ایران در چنبره سرکوب و انسداد؛ نسرین ستوده از «زندگی در تونل مرگ» سخن گفت

موج گسترده بازداشت‌ها در شهرهای مختلف ایران در پی اعتراضات دی‌ماه همچنان ادامه دارد. گزارش‌های اخیر نهادهای امنیتی و انتظامی حکایت از دستگیری صدها شهروند در استان‌های خراسان رضوی، تهران، کرمان، سمنان، لرستان، یزد و زنجان دارد.

در گسترده‌ترین عملیات اعلام شده، اداره اطلاعات خراسان رضوی از بازداشت ۱۹۲ نفر خبر داد. اتهام این افراد نقش داشتن در «کشته شدن شش نیروی امنیتی، آتش زدن مساجد و حمله به مراکز نظامی» عنوان شده است. هم‌زمان، وزارت اطلاعات از بازداشت دو نفر در تهران خبر داده و مدعی شده است که این افراد با سازمان‌های معاند در ارتباط بوده و به اقدامات خشونت‌آمیز دست زده‌اند؛ ادعایی که تاکنون سندی برای اثبات آن ارائه نشده است.

در استان کرمان، ۷ نفر در رفسنجان و سیرجان به اتهام «تیراندازی به نیروهای امنیتی و تخریب فرمانداری» بازداشت شدند. در سمنان و شهرستان میامی نیز ۶ نفر بازداشت و ۱۹ نفر دیگر به‌دلیل صدور فراخوان احضار شده‌اند. همچنین پلیس لرستان از بازداشت ۱۷ نفر از کسانی که آن‌ها را «لیدر» اعتراضات می‌خواند، خبر داد.

بخش قابل توجهی از این گزارش‌ها معطوف به انتشار اعترافات اجباری است. در شهرستان ملارد، دو جوان بازداشت شده‌اند؛ یکی به اتهام قتل یک نیروی انتظامی در همدان و دیگری به اتهام حمله به حوزه علمیه زنان در زنجان. ویدئوهای پشیمانی این افراد در حالی از رسانه‌های دولتی پخش شده که شرایط ضبط آن‌ها و میزان دسترسی این زندانیان به حقوق قانونی و وکیل نامشخص است.

رویه جاری در برخورد با معترضان نشان‌دهنده الگویی ثابت از سوی نهادهای امنیتی است: بازداشت‌های گسترده بدون ذکر هویت و محل نگهداری، وارد کردن اتهامات سنگین نظیر «قتل نیروهای امنیتی» و «تخریب اماکن مذهبی»، و در نهایت اخذ اعترافات تلویزیونی در شرایط نامعلوم. این اقدامات در کنار جو شدید امنیتی، تلاش حاکمیت برای مهار اعتراضات از طریق ایجاد رعب و انتساب حرکت‌های مردمی به گروه‌های تروریستی را نشان می‌دهد.

در دوازدهمین روز از تاریکی مطلق اینترنتی در ایران، نسرین ستوده، وکیل و فعال حقوق بشر، در پیامی که از حصار دیوارهای امنیتی عبور کرده، وضعیت امروز کشور را به «محکومیت به زندگی در تونل مرگ» تشبیه کرد.

این پیام که نخستین واکنش او پس از قطع سراسری اینترنت است، در حالی منتشر می‌شود که جو شدید امنیتی و رعب و وحشت شهرهای ایران را فراگرفته است و فعالان مدنی و وکلا بازداشت می‌شوند؛ از جمله شیما قوشه است که روز جمعه در منزل شخصی‌اش بازداشت شد.

هم‌زمان، هیئت نظارت بر مطبوعات، روزنامه «هم‌میهن» را به‌دلیل افشای نقض حریم بیمارستان‌ها و ورود نیروهای امنیتی به مراکز درمانی ایلام و تهران برای بازداشت مجروحان، توقیف کرد تا آخرین روزنه‌های گزارشگری داخلی نیز مسدود شود. محمدجواد روح، سردبیر روزنامه «هم‌میهن» در این‌باره گفت: «این اقدام به دلیل انتشار دو مطلب اخیر در روزنامه توسط هیات نظارت بر مطبوعات صورت گرفته است.» به‌گفته او یکی از مطالب مورد استناد هیئت نظارت بر مطبوعات، یادداشتی با عنوان «وقتی حریم درمان شکست» به قلم الهه محمدی که با تیتر «ماجرای بیمارستان‌ها از ایلام تا سینا» در شماره ۹۷۶ این روزنامه در چهارشنبه ۱۷ دی‌ ۱۴۰۴ منتشر شد. مطلب دوم، یادداشت سردبیر این روزنامه بود که با عنوان «از دی ۱۳۵۷ تا دی ۱۴۰۴» در شماره ۹۸۳ پنج‌شنبه ۲۵ دی‌ ۱۴۰۴ منتشر شده بود.

در سوی دیگر، سران سه قوه در بیانیه‌ای مشترک، با ادبیاتی تند معترضان را «فتنه‌گر» و «تروریست» خوانده و خط ‌و نشان کشیدند که سزای قاطع در انتظار آن‌هاست؛ هرچند از «رأفت اسلامی» برای فریب‌خوردگان سخن گفتند.

محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، در نطقی با تأیید تلویحی کشته شدن هزاران نفر در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی‌ماه، این اعتراضات را به «جنگ ۱۲ روزه اسرائیل» و «عملیات پیجرها» تشبیه کرد و مسئولیت آن را مستقیماً متوجه دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا دانست. او با «نامحترم» خواندن ترامپ، خون ملت را هدیه‌ای به علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی توصیف کرد. مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران نیز به‌جای صدور دستور مستقیم به دولت خود، تنها به علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی «توصیه» کرده است که محدودیت‌های اینترنت را برطرف کند؛ توصیه‌ای که با اظهارات مقامات صنفی مبنی بر نبود فضای اتصال به پلتفرم‌های خارجی، بیشتر به یک ژست سیاسی شباهت دارد.

در زمینه فن‌آوری و زیرساخت، آشفتگی موج می‌زند. در حالی که حسین افشین، معاون علمی پزشکیان وعده بازگشت عادی اینترنت تا پایان هفته را می‌دهد، گزارش‌های «نت‌بلاکس» نشان‌دهنده سقوط اتصال ایران به مرز صفر درصد است. عزل ناگهانی علیرضا رفیعی، مدیرعامل ایرانسل به‌دلیل عدم تمکین از قوانین شرایط بحران و وقوع آن‌چه صداوسیما «جنگ سیگنالی» نامیده، ابعاد جدیدی از این رویارویی را فاش کرد.

شب گذشته، سیگنال‌های ماهواره‌ای صداوسیما توسط فرستنده‌ای پرقدرت هدف قرار گرفت و برای دقایقی، تصاویر اعتراضات و پیام رضا پهلوی، فرزند آخرین شاه ایران جایگزین برنامه‌های عادی شد؛ حادثه‌ای که مقامات آن را نه « حمله سایبری» که «نفوذ سیگنالی» از خارج کشور توصیف کردند.

مقامات جمهوری اسلامی ایران از ۱۸ دی اینترنت را قطع کرده‌اند و دسترسی عمومی به وب‌سایت‌ها و اپلیکیشن‌های اینترنتی شامل پلتفرم‌های خارجی نظیر واتس‌اپ و اینستاگرام مسدود شده است.

در عرصه بین‌المللی، انزوای جمهوری اسلامی شدت گرفته است. مجمع جهانی اقتصاد در داووس سوئیس، دعوت خود از عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران را پس گرفت و اعلام کرد به‌دلیل کشته شدن تراژیک غیرنظامیان، حضور نماینده ایران در این نشست «درست» نیست؛ تصمیمی که خشم سفیر ایران در سوئیس را برانگیخت.

هم‌زمان، امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه با تشکیل جلسه اضطراری شورای دفاع و امنیت ملی فرانسه، به بررسی «خشونت کور دولتی» در ایران پرداخت.

به‌رغم این فشارها، بازار جهانی نفت به‌دلیل فروکش کردن ناآرامی‌ها در ایران و کاهش احتمال حمله نظامی مستقیم آمریکا، به ثباتی نسبی رسیده است. قیمت نفت برنت در محدوده ۶۴ دلار آرام گرفته است، چرا که معامله‌گران اکنون بیش از خاورمیانه، نگران جنگ تجاری احتمالی میان آمریکا و اروپا بر سر حاکمیت گرینلند هستند.

ایران فعلاً از صدر خبرهای نوسان قیمت نفت خارج شده، اما در داخل، «تونل مرگ» همچنان قربانی می‌دهد.