فشارهای امنیتی بر فعالان سیاسی رشت پس از قتل عام مردم گیلان و آتش زدن بازار

در روزهایی که رشت و گیلان هنوز در شوک آتش زدن بازار رشت و سوگواری قتل عام دی‌ماه ۱۴۰۴ به سر می‌برند موج تازه‌ای از فشارهای امنیتی آغاز شده است. این موج پس از رویدادهای خونین ۱۸ و ۱۹ دی‌ماه شکل گرفت؛ در شرایطی که شهروندان گیلک هنوز فرصت برگزاری چهلم جان‌باختگان را نیافته‌اند، شهر و استان همچنان مملو از اعلامیه‌های عزاداری است و فضای رشت، روایت‌های ساکنان و خبرهای محلی هنوز زیر سایه آتش‌سوزی و ویرانی بازار، کشتار معترضان و عزاداری عمومی قرار دارد. 

بر اساس گزارش‌های داخلی و همچنین گزارش‌هایی که رسانه‌های بین‌المللی از جمله واشنگتن پست منتشر کرده‌اند در جریان این وقایع بازار رشت به آتش کشیده شد و شمار زیادی از معترضان کشته شدند. همزمان با این رخدادها رئیس قوه قضائیه  غلامحسین محسنی اژه‌ای در موضع گیری رسمی بار دیگر بر تفکیک معترض و اغتشاشگر تأکید کرد و هشدار داد که با کسانی که به گفته او امنیت کشور و مردم را مخدوش کنند برخورد قاطع خواهد شد. او همچنین گفت ارفاق‌هایی که پیشتر اعمال می‌شد دیگر تکرار نخواهد شد. اکنون این مواضع از حد سخن فراتر رفته و در عمل و در شهرهای مختلف به ویژه رشت خود را نشان می‌دهد. 

 در کنار خبر دستگیری برخی از فعالان مدنی و سیاسی همچون علیرضا میرخورسندی، کارمند اداره محیط زیست شهرستان لنگرود و از فعالان شناخته‌شده محیط زیست، که روز دوشنبه ۱۳ بهمن ۱۴۰۴ در محل کار خود بازداشت شد، چندین فعال سیاسی و مدنی که برخی از آن‌ها در مرخصی از زندان به‌سر می‌بردند ناگهان با دستور بازگشت به زندان روبه‌رو شدند.  

عباس حقگو فعال مدنی گیلک اهل و ساکن رشت که پیشتر به دلیل اعتراض به بیکاری و فقر جوانان به حبس و جزای نقدی محکوم شده بود بار دیگر هدف برخورد نیروهای امنیتی قرار گرفت. او با اتهام‌هایی چون تبلیغ علیه نظام توهین به رهبری نشر اکاذیب و اقدام علیه امنیت ملی سابقه محکومیت دارد. طبق گزارش یک منبع موثق از رشت مأموران امنیتی با اعمال خشونت او را هنگام کار در کارگاهش بازداشت کردند. عباس حقگو وثیقه گذار جمشید عزیزی است و بازداشت دوباره او فشار مضاعفی بر خانواده و اطرافیانش وارد کرده  است.

جمشید عزیزی ننه کرا شاعر کارگر و زندانی سیاسی است که با اتهام تبلیغ علیه نظام و اجتماع و تبانی برای ارتکاب جرم علیه امنیت کشور در زندان به‌سر می‌بردند. او به مرخصی آمده بود اما مرخصی‌اش لغو شد و به زندان بازگردانده شد. زندگی عزیزی نمونه‌ای از پیوند ادبیات کارگری و هزینه‌های سنگین فعالیت سیاسی در سال‌های اخیر است. جمشید عزیزی یکی از فعالان سیاسی است که از کمپین سیاسی نه به اعدام در ایران حمایت می‌کند.

یونس آزادبر بازنشسته مخابرات و فعال کارگری و صنفی است که از دهه ۱۳۶۰ تاکنون بارها بازداشت و زندانی شده و مجموع دوران زندان او از ۱۰ سال فراتر می‌رود. او نیز در مرخصی بود که طی تماسی به او اعلام شد باید خود را به زندان معرفی کند. آزادبر از چهره‌های شناخته‌شده مطالبات کارگری در گیلان به‌شمار می‌رود و بازگشت اجباری او به زندان نشانه‌ای روشن از تشدید فشارهاست.

مهدی میرزایی، کشاورز ورزشکار و فعال سیاسی گیلکی است که در دی ماه ۱۴۰۱ بازداشت و به اتهام‌های امنیتی و تبلیغ علیه نظام به چند سال زندان محکوم شد. او در دوران حبس سابقه اعتصاب غذا دارد. میرزایی نیز در مرخصی به‌سر می‌برد که طی تماس تلفنی به او دستور داده شد برای ادامه دوران محکومیت خود را به زندان معرفی کند.

نام‌هایی چون صابر دادرس با داشتن حکم تبلیغ علیه امنیت ملی و دو سال زندانی نیز در گزارش‌های محلی به‌عنوان دیگر فعالان گیلک تحت فشار مطرح شده‌اند و در کنار این موارد گزار‌ش‌هایی از بازداشت فعالان سیاسی در تهران و دیگر شهرها منتشر شده است.

مجموعه این رویدادها تصویری واحد را نشان می‌دهد. در حالی‌که جامعه محلی گیلان هنوز درگیر سوگ و بُهت ناشی از کشتار است دستگاه‌های امنیتی و قضائی روندی سخت‌گیرانه‌تر را علیه فعالان سیاسی و مدنی در پیش گرفته‌اند.

همزمانی فراخواندن فعالانی که حتی در مرخصی بودند از یک سو و از سوی دیگر گزارش‌های متعدد از بازداشت فعالان سیاسی در تهران نشان می‌دهند که پس از رویدادهای خونین اخیر موج تازه‌ای از اقدامات امنیتی با هدف اعمال فشار مضاعف و سرکوب گسترده‌تر آغاز شده است. موجی که تنها به رشت و گیلان محدود نمانده و با گسترش به تهران و دیگر شهرها چشم‌انداز روزهای پیش رو را برای فعالان سیاسی تیره‌تر از گذشته کرده است.