لاریجانی: تمرکز بر موضوع هستهای است، مذاکره دیگری نداشتیم
در حالی که تهران و واشنگتن از «راهحل دیپلماتیک» سخن میگویند، سایه تهدید نظامی، فشار اسرائیل و تردیدهای عمیق دو طرف بر گفتوگوهایی سنگینی میکند که فعلاً بر پرونده هستهای متمرکز شده است.
بخش خبر
علی لاریجانی در بیروت، ۱۳ اوت ۲۰۲۵
دور تازه تحرکات دیپلماتیک میان ایران و آمریکا، از مسقط تا واشنگتن، در فضایی آمیخته به احتیاط، تهدید و روایتها در جریان است؛ مذاکراتی که بنا بر اظهارات مقامهای دو طرف، فعلاً بهطور انحصاری بر موضوع هستهای متمرکز شده، اما بازیگران منطقهای و داخلی میکوشند دامنه آن را گستردهتر کنند.
علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران که به مسقط سفر کرده بود، پس از دیدار با سلطان هیثم بن طارق و وزیر خارجه عمان گفت: «مذاکرات با آمریکا نسبتا خوب بود و به نظر میرسید که آنها میخواهند این مذاکرات را به سمت راه حل پیش ببرند، اما هنوز نمیتوان در مورد یک جلسه قضاوت کاملی داشت و باید ادامه آن را پیگیری کنیم.» او افزود تاریخ دور بعدی مذاکرات «در حال بررسی است و در آینده اعلام خواهد شد.»
لاریجانی در گفتوگو با تلویزیون عمان تأکید کرد که چارچوب گفتوگوها محدود است: «تمرکز گفتوگوها بر موضوع هستهای است... در سایر موضوعات، مذاکرهای نداشتیم.» او در عین حال با اشاره به امکان گسترش مذاکرات گفت: «اگر این مذاکرات موفق باشد، میتوان آن را گسترش داد و به حوزههای دیگر نیز تسری داد. اما در حال حاضر نمیتوانم بهطور قطعی بگویم که این مسیر به گفتوگو درباره سایر اختلافات با ایالات متحده آمریکا منجر خواهد شد یا نه.»
سفر لاریجانی به عمان تنها به دیدارهای رسمی با مقامهای این کشور محدود نماند. او در مسقط با محمد عبدالسلام، سخنگوی حوثیهای یمن نیز دیدار کرد؛ دیداری که جزئیات آن منتشر نشد، اما در شرایطی انجام شد که آمریکا تأکید دارد موضوع «گروههای نیابتی» ایران باید در مذاکرات مطرح شود. همزمان، گزارشهایی از تحویل نامهای از سوی وزیر خارجه عمان به لاریجانی منتشر شد؛ نشانهای از نقش فعال مسقط در انتقال پیامها میان دو طرف.
علی لاریجانی صبح چهارشنبه ۲۲ بهمن بهمنظور دیدار و گفتوگو با شیخ تمیم بن حمد آلثانی، امیر قطر وارد دوحه شد. این سفر نیز در چارچوب تحرکات دیپلماتیک جمهوری اسلامی درباره مذاکرات با آمریکا انجام شد و لاریجانی بهشکل خصوصی با امیر قطر دیدار کرد.
در تهران، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، با لحنی محتاط اما صریح از امکان دستیابی به توافقی تازه سخن گفت. او در گفتوگو با راشاتودی اظهار داشت: «معتقدم میتوانیم به توافقی بهتر از توافق اوباما یا برجام برسیم.» عراقچی توضیح داد که ایران آماده ارائه طرحی است که «تضمین کند هیچ سلاح هستهای وجود نخواهد داشت» و همزمان «حقوق ایران برای استفاده صلحآمیز از فنآوری هستهای» حفظ شود.
با این حال، او بیاعتمادی را مانع جدی خواند: «ما هنوز اعتماد کامل به آمریکاییها نداریم... در میانه مذاکرات بودیم که آنها تصمیم گرفتند به ما حمله کنند. این برای ما تجربه بسیار بدی بود.» عراقچی تأکید کرد تهران به «تضمین ملموس» نیاز دارد که سناریوی استفاده از زور تکرار نخواهد شد.
در همین حال، وقتی از او پرسیده شد در صورت حمله آمریکا چه خواهد کرد، پاسخ داد: «به پایگاهها، داراییها و تأسیسات آمریکا، هر آنچه در منطقه ما دارند، حمله خواهیم کرد.»
در سوی دیگر، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا بار دیگر اعلام کرده که ایران «میخواهد توافق کند». او به فاکسنیوز گفت: «آنها میخواهند توافق کنند. با هیچکس دیگری صحبت نمیکنند، اما با من صحبت میکنند.» با این حال، ترامپ شرطهایی فراتر از صرف موضوع هستهای مطرح کرده است: «ترجیح میدهم توافقی انجام شود. البته باید یک توافق خوب، بدون سلاح هستهای، بدون موشک، بدون این و بدون آن.»
این رویکرد با نگرانی اسرائیل همراه شده است. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل پیش از دیدار با ترامپ اعلام کرد که «مواضع» اسرائیل را درباره مذاکرات به رئیسجمهور آمریکا ارائه خواهد کرد. منابع آگاه به رویترز گفتهاند اسرائیل نگران است توافقی محدود صرفاً بر هستهای شکل بگیرد و برنامه موشکی یا حمایت ایران از گروههای مسلح منطقهای را در بر نگیرد.
در داخل آمریکا نیز توافقی وجود ندارد. نیکی هیلی، سفیر پیشین آمریکا در سازمان ملل، هشدار داده است که تهران «هرگز با خواستههای آمریکا موافقت نخواهد کرد» و از ترامپ خواسته این مقطع را به «لحظهای تعیینکننده در میراث خود» بدل کند. او تأکید کرده واشنگتن باید بر پایان غنیسازی، توقف برنامه موشکی و قطع حمایت از نیروهای نیابتی پافشاری کند.
در تهران، مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران در سخنرانی سالگرد انقلاب گفت جمهوری اسلامی «بهدنبال سلاح هستهای نیست» و آماده راستیآزمایی است، اما از «دیوار بلند بیاعتمادی» میان ایران و غرب سخن گفت که مانع پیشرفت گفتوگوها میشود.
در حال حاضر اگرچه کانال مذاکره باز است و عمان نقش تسهیلکننده فعالی ایفا میکند، اما شکاف انتظارات همچنان عمیق است. تهران بر محدود ماندن مذاکرات به پرونده هستهای تأکید دارد و هرگونه گفتوگو درباره برنامه موشکی یا شبکههای منطقهای خود را رد میکند. در مقابل، بخشی از جریان سیاسی آمریکا و دولت اسرائیل، توافق «فقط هستهای» را ناکافی میدانند.
در این میان، هر دو طرف از آمادگی برای دیپلماسی سخن میگویند، اما همزمان زبان تهدید را کنار نگذاشتهاند. مذاکراتی که «نسبتا خوب» توصیف میشود، هنوز بر لبه بیاعتمادی و فشارهای متقاطع داخلی و منطقهای حرکت میکند.
نظرها
نظری وجود ندارد.