رویترز: حملات آمریکا به ایران می‌تواند رهبران یا کل رژیم را هدف قرار دهد

دو مقام آمریکایی روز جمعه یکم اسفند / ۲۰ فوریه به خبرگزاری رویترز گفتند برنامه‌ریزی نظامی ایالات متحده آمریکا علیه ایران به مرحله پیشرفته‌ای رسیده و گزینه‌ها شامل هدف قرار دادن افراد مشخص به‌عنوان بخشی از یک حمله و در صورتی که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا دستور دهد، حتی پیگیری تغییر رژیم در تهران است.

این گزینه‌های نظامی تازه‌ترین نشانه‌ها از آماده‌سازی ایالات متحده برای یک درگیری جدی با ایران در صورت شکست تلاش‌های دیپلماتیک است. رویترز هفته گذشته نخستین بار گزارش داد که ارتش آمریکا در حال آماده‌سازی برای عملیاتی مستمر و چند هفته‌ای علیه ایران است که می‌تواند شامل حمله به تأسیسات امنیتی ایران و همچنین زیرساخت‌های هسته‌ای باشد.

افشاگری‌های جدید نشان می‌دهد برنامه‌ریزی‌های دقیق‌تر و جاه‌طلبانه‌تری پیش از تصمیم ترامپ در جریان است؛ ترامپ در روزهای اخیر به‌طور علنی ایده تغییر رژیم در جمهوری اسلامی را مطرح کرده است.

این مقام‌های آمریکایی که به‌دلیل حساسیت موضوع به شرط ناشناس ماندن سخن گفتند، جزئیات بیشتری درباره این‌که کدام افراد ممکن است هدف قرار گیرند یا این‌که ارتش آمریکا چگونه می‌تواند بدون نیروی زمینی گسترده برای تغییر رژیم اقدام کند، ارائه نکردند.

پیگیری تغییر رژیم می‌تواند نشانه چرخشی دیگر از وعده‌های ترامپ در جریان کارزار انتخاباتی ریاست‌جمهوری باشد؛ او وعده داده بود آن‌چه سیاست‌های شکست‌خورده دولت‌های پیشین می‌نامید — از جمله تلاش‌های نظامی برای سرنگونی دولت‌ها در افغانستان و عراق — را کنار بگذارد.

ترامپ حجم عظیمی از توان آتش را در خاورمیانه مستقر کرده است، اما بیشتر قابلیت‌های رزمی روی ناوهای جنگی و هواپیماهای جنگنده قرار دارند. هرگونه کارزار بمباران گسترده می‌تواند از حمایت بمب‌افکن‌های مستقر در خاک آمریکا نیز بهره‌مند شود.

ترامپ در دوره نخست ریاست‌جمهوری خود نشان داد که تمایل به اجرای ترورهای هدفمند دارد؛ او در سال ۲۰۲۰ ترور قاسم سلیمانی، فرمانده ارشد بازوی برون‌مرزی سپاه پاسداران موسوم به نیروی قدس را رهبری کرد.

دولت ترامپ در سال ۲۰۱۹ به‌طور رسمی سپاه پاسداران را در فهرست سازمان‌های تروریستی خارجی قرار داد؛ این نخستین بار بود که واشنگتن چنین عنوانی را برای نیروی نظامی یک کشور دیگر به کار می‌برد.

یکی از مقام‌های آمریکایی به موفقیت اسرائیل در هدف قرار دادن رهبران ایرانی طی جنگ ۱۲ روزه سال گذشته با ایران اشاره کرد. در آن زمان منابع منطقه‌ای به رویترز گفتند دست‌کم ۲۰ فرمانده ارشد، از جمله سرلشکر محمد باقری، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح کشته شدند.

این مقام آمریکایی گفت: «جنگ ۱۲ روزه و حملات اسرائیل علیه اهداف فردی واقعاً کارآمدی این رویکرد را نشان داد.» او افزود تمرکز بر افرادی بوده که در فرماندهی و کنترل نیروهای سپاه پاسداران نقش دارند.

با این حال، این مقام هشدار داد هدف قرار دادن افراد نیازمند منابع اطلاعاتی بیشتری است. کشتن یک فرمانده نظامی مشخص مستلزم دانستن موقعیت دقیق او و درک این موضوع است که چه افراد دیگری ممکن است در این عملیات آسیب ببینند.

برای مقام‌هایی که با رویترز صحبت کردند مشخص نبود آمریکا چه اطلاعاتی درباره رهبران جمهوری اسلامی که بالقوه می‌توانند هدف قرار گیرند، در اختیار دارد.

کاخ سفید و پنتاگون به درخواست‌های رویترز برای اظهار نظر پاسخ ندادند.

تغییر رژیم به‌عنوان هدفی احتمالی

ترامپ به‌طور علنی احتمال تغییر حکومت در ایران را مطرح کرده و هفته گذشته گفته بود «به نظر می‌رسد این بهترین اتفاقی است که می‌تواند رخ دهد.» او از بیان این‌که چه کسی را برای در دست گرفتن قدرت در ایران مدنظر دارد خودداری کرد، اما گفت «افرادی هستند».

در حالی که عملیات‌ تغییر رژیم به‌طور سنتی شامل جابه‌جایی گسترده نیروهای زمینی آمریکا بوده‌اند، ترامپ برای برکناری نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور ونزوئلا به نیروهای عملیات ویژه متوسل شد و ماه گذشته آن‌ها را در عملیاتی جسورانه برای دستگیری مادورو از محل اقامتش در کاراکاس اعزام کرد.

در همین حال، رئیس‌جمهور آمریکا همچنان به دیپلماسی ابراز امیدواری کرده است. او روز پنج‌شنبه گفت اگر توافقی حاصل نشود «اتفاقات بسیار بدی» رخ خواهد داد. ترامپ ضرب‌الاجلی حداکثر ۱۰ تا ۱۵ روزه برای دستیابی به توافق پیش از اقدام احتمالی آمریکا تعیین کرد.

سپاه پاسداران هشدار داده که در صورت حمله آمریکا به خاک ایران، می‌تواند دست به حملات تلافی‌جویانه علیه پایگاه‌های نظامی آمریکا در منطقه بزند.

ایالات متحده آمریکا در سراسر خاورمیانه پایگاه‌هایی دارد، از جمله در اردن، کویت، عربستان سعودی، قطر، بحرین، امارات متحده عربی و ترکیه.

تهران روز پنج‌شنبه در نامه‌ای به آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، اعلام کرد که آغازگر هیچ جنگی نخواهد بود، اما «در صورت مواجهه با تجاوز نظامی، در چارچوب حق دفاع مشروع خود به‌طور قاطع و متناسب پاسخ خواهد داد».

مقام‌های آمریکایی به رویترز گفته‌اند که کاملاً انتظار دارند ایران در صورت حمله واکنش نشان دهد؛ موضوعی که با توجه به شمار کشورهایی که ممکن است در تیررس زرادخانه موشکی ایران قرار گیرند، خطر تلفات آمریکایی و یک درگیری منطقه‌ای را افزایش می‌دهد.

تهدیدهای ترامپ به بمباران ایران موجب افزایش قیمت نفت شده و روز پنج‌شنبه یک ناو جنگی روسیه به رزمایش‌های دریایی برنامه‌ریزی‌شده ایران در خلیج عمان — مسیر حیاتی انتقال انرژی جهان — پیوست.

تهدید به بستن تنگه هرمز

تهران در گذشته تهدید کرده در صورت حمله، تنگه هرمز را مسدود خواهد کرد؛ اقدامی که می‌تواند جریان یک‌پنجم نفت جهان را مختل کند.

مذاکره‌کنندگان ایرانی و آمریکایی روز سه‌شنبه دیدار کردند و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، گفت آن‌ها بر سر «اصول راهنما» توافق کرده‌اند. با این حال، کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، روز چهارشنبه گفت دو طرف در برخی مسائل همچنان فاصله زیادی با یکدیگر دارند.

ایران در برابر ارائه امتیازهای بزرگ در برنامه هسته‌ای خود مقاومت کرده، هرچند تأکید دارد این برنامه اهداف صلح‌آمیز دارد. آمریکا و اسرائیل در گذشته تهران را به تلاش برای ساخت بمب هسته‌ای متهم کرده‌اند.

یک مقام ارشد آمریکایی گفت ایران پیشنهاد مکتوبی درباره نحوه رسیدگی به نگرانی‌های آمریکا ارائه خواهد کرد.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز جمعه در مصاحبه با شبکه خبری کابلی آمریکاییMS NOW گفت پیش‌نویس پیشنهاد متقابل او می‌تواند طی دو یا سه روز آینده برای بررسی به مقام‌های عالی‌رتبه ایرانی ارائه شود و احتمال برگزاری دور دیگری از مذاکرات ایران و آمریکا ظرف حدود یک هفته وجود دارد.

او افزود اقدام نظامی تلاش‌ها برای دستیابی به توافق را پیچیده خواهد کرد.

عراقچی زمان مشخصی درباره ارائه پیشنهاد متقابل ایران به استیو ویتکاف و جرد کوشنر، نمایندگان آمریکا اعلام نکرد، اما گفت معتقد است یک توافق دیپلماتیک در دسترس است و می‌تواند «در مدت زمانی بسیار کوتاه» حاصل شود.

او همچنین افزود در مذاکرات این هفته در ژنو، ایالات متحده خواستار توقف کامل غنی‌سازی اورانیوم نشد و ایران نیز پیشنهادی برای تعلیق غنی‌سازی ارائه نکرد.

عراقچی گفت: «ما هیچ تعلیقی را پیشنهاد نکرده‌ایم و طرف آمریکایی هم خواستار صفر شدن غنی‌سازی نشده است. آن‌چه اکنون درباره آن گفت‌وگو می‌کنیم این است که چگونه اطمینان حاصل کنیم برنامه هسته‌ای ایران، از جمله غنی‌سازی، صلح‌آمیز است و برای همیشه صلح‌آمیز باقی خواهد ماند.»

او افزود اقدامات «اعتمادساز» فنی و سیاسی برای تضمین صلح‌آمیز ماندن این برنامه در ازای اقدام درباره تحریم‌ها اجرا خواهد شد، اما جزئیات بیشتری ارائه نکرد.

کاخ سفید در واکنش به اظهارات عراقچی اعلام کرد: «رئیس‌جمهور [ترامپ] به‌روشنی گفته است که ایران نمی‌تواند سلاح هسته‌ای یا توانایی ساخت آن را داشته باشد و نمی‌تواند اورانیوم غنی‌سازی کند.»

ترامپ روز چهارشنبه از تهران خواست به «مسیر صلح» با آمریکا بپیوندد.

او گفت: «آن‌ها نمی‌توانند سلاح هسته‌ای داشته باشند، خیلی ساده است. اگر آنها سلاح هسته‌ای داشته باشند، نمی‌توان در خاورمیانه صلح داشت.»