بیش از دو سال حبس بدون مرخصی برای ۱۲ فعال ترک آذربایجانی

به‌گزارش «نهاد حقوق بشر مردم آذربایجان در ایران» (آهراز)، ۱۲ نفر از فعالان مدنی و حقوق بشری ترک آذربایجانی بیش از دو سال است که در زندان اوین دوران محکومیت خود را سپری می‌کنند؛ بدون آن‌که از حق مرخصی بهره‌مند شده باشند.

در میان این افراد، نام‌های باقر حاجی‌زاده مزرعه، آراز امان زین‌آباد، آیاز سیف‌خواه کلانکش، کرم مردانه مستعلی بیگلو، عبدالعزیز عظیمی قدیم، مرتضی پروین جدا و طاهر نقوی دیده می‌شود که در فاصله ۱۶ تا ۱۸ بهمن ۱۴۰۲ بازداشت و به اوین منتقل شدند. همچنین فاطمه آتشی خیاوی، محمود اوجاقلو، ودود اسدی، سالار طاهرافشار و سید محمدرضا فقیهی نیز در تاریخ‌های متفاوت بازداشت و در همین زندان محبوس شده‌اند.

این زندانیان در شهرهای مختلف بازداشت شده‌اند.

همبستگی در دل فشار مضاعف

گزارش می‌گوید استمرار حبس این فعالان در شرایطی است که پس از اعتراضات ضدحکومتی دی‌ماه ۱۴۰۴، موج گسترده‌ای از بازداشت‌ها در سراسر کشور رخ داد و ظرفیت زندان‌ها به‌طور کم‌سابقه‌ای افزایش یافت. به‌گفته منابع مطلع، زندانیانی که پیش از این اعتراضات در اوین حضور داشتند، از جمله زندانیان سیاسی ترک آذربایجانی، با وجود اعتراض‌های پیشین خود به نقض حقوق زندانیان و حتی اعتصاب غذا، اکنون بخشی از انرژی و امکانات محدودشان را صرف حمایت از بازداشت‌شدگان جدید کرده‌اند.

بر اساس این گزارش، بسیاری از بازداشت‌شدگان اخیر نوجوانان و جوانانی هستند که سابقه بازداشت نداشته و در جریان اعتراضات با خشونت مواجه شده‌اند. آن‌ها در بازداشتگاه‌ها و زندان‌ها نیز با فشار و محدودیت‌های مستمر روبه‌رو هستند. در چنین شرایطی، زندانیان سیاسی باسابقه تلاش کرده‌اند حداقل امکانات موجود را با تازه‌واردان تقسیم کنند؛ از جمله در موضوع تماس تلفنی با خانواده، که برخی از آن‌ها در مواردی از حق تماس خود صرف‌نظر کرده‌اند تا امکان ارتباط اضطراری برای دیگران فراهم شود.

به‌گفته آهراز، مسئولان زندان از این وضعیت سوء استفاده کرده و با اتکا به شرایط فوق‌العاده و تراکم جمعیت کیفری، از انجام بخشی از تعهدات قانونی خود در تأمین حداقل امکانات رفاهی و حقوقی شانه خالی کرده و محدودیت‌های بیشتری اعمال می‌کنند.

اعتصاب غذا و بی‌پاسخ ماندن مطالبات

گزارش تأکید می‌کند که این زندانیان ترک آذربایجانی طی بیش از دو سال گذشته بارها در اعتراض به محرومیت از مرخصی، محدودیت در دسترسی به خدمات درمانی و فشارهای امنیتی دست به اعتصاب غذا زده‌اند. با این حال، به‌گفته این نهاد حقوق بشری، رسیدگی مؤثری به مطالبات قانونی آن‌ها صورت نگرفته است.

تغییر رویکرد قضائی در پرونده‌های فعالان اتنیکی

در بخش دیگری از این گزارش آمده است که رویکرد دستگاه قضائی جمهوری اسلامی ایران در قبال فعالان اتنیکی طی سال‌های اخیر دستخوش تغییر شده است.

در حالی که در گذشته اتهاماتی چون «تبلیغ علیه نظام» یا «قومیت‌طلبی» مبنای صدور احکام قرار می‌گرفت، در سال‌های اخیر و به‌ویژه در پرونده این گروه از فعالان، اتهاماتی مانند «جاسوسی» و «اجتماع و تبانی علیه امنیت ملی» به‌طور گسترده‌تری مطرح شده است.

بر اساس اطلاعات ارائه‌شده، در بسیاری از این پرونده‌ها مستندات عینی و قابل اتکا در دادگاه ارائه نشده و روند رسیدگی با استانداردهای دادرسی عادلانه همخوانی نداشته است.

آهراز در پایان گزارش خود با ابراز نگرانی نسبت به تداوم حبس این فعالان و تشدید فشار بر زندانیان سیاسی و بازداشت‌شدگان اعتراضات اخیر، خواستار توجه فوری نهادهای نظارتی و سازوکارهای بین‌المللی حقوق بشر به وضعیت زندانیان در زندان اوین شده است.

آهراز هفته گذشته در دومین گزارش خود درباره پیامدهای اعتراضات سراسری دی‌ماه ۱۴۰۴، از احراز هویت دست‌کم ۱۲۴ شهروند تُرک بازداشت‌شده و احضارشده در استان‌های مختلف ایران خبر داد.

بر اساس این گزارش، ۳۶ نفر در آذربایجان شرقی، ۲۳ نفر در گلستان، ۱۴ نفر در زنجان و ده‌ها مورد دیگر در استان‌های مختلف بازداشت شده‌اند.