جنگ ایران؛ تأثیر آزادسازی نفت بر بحران انرژی ـ اتحادیه اروپا در مسیر مقابله با شوک قیمت‌ها

فاتح بیرول، مدیر اجرایی آژانس بین‌المللی انرژی (IEA)، پنج‌شنبه ۲۱ اسفند / ۱۲ مارس اعلام کرد که تصمیم این نهاد برای آزادسازی ۴۰۰ میلیون بشکه نفت از ذخایر استراتژیک جهانی، تأثیر قابل توجهی بر بازارهای انرژی داشته است.

به‌گفته بیرول، بازارهای جهانی انرژی، به‌ویژه پس از بسته شدن تنگه هرمز که اختلال جدی در بازارهای نفت و گاز ایجاد کرده است، در دوره‌ای «بسیار حساس» قرار دارند.

بیرول افزود که این اقدام هماهنگ برای تثبیت بازارها در پی جنگ ایران اتخاذ شده و از بزرگ‌ترین مداخلات تاریخی در ذخایر نفتی جهان به‌شمار می‌رود. او از ارائه جزئیات در مورد سرعت روزانه آزادسازی ذخایر خودداری کرد، اما تأکید کرد که تأثیر این تصمیم هم‌اکنون قابل مشاهده است و آن را یک تحول «بسیار مهم» توصیف کرد.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، نیز گفته است که این تصمیم قیمت نفت را «به‌طور قابل توجهی» کاهش خواهد داد، در حالی که مقامات ایران به‌ویژه پس از حمله به نفتکش‌ها در آب‌های عراق و اطراف تنگه هرمز، هشدار داده‌اند که قیمت نفت ممکن است تا ۲۰۰ دلار در هر بشکه برسد.

همزمان، ترزا ریبِرا، مسئول رقابت اتحادیه اروپا، اعلام کرد که دولت‌های عضو این اتحادیه ممکن است اجازه داشته باشند کمک‌های مالی دولتی به شرکت‌های پرمصرف انرژی ارائه کنند تا اثرات جهش شدید قیمت برق و انرژی ناشی از جنگ ایران را کاهش دهند.

ریبرا در کنفرانسی در آلمان گفت که «در حال حاضر هنوز ظرفیت‌های استفاده نشده‌ای برای کمک‌های دولتی وجود دارد که کشورها می‌توانند برای حمایت از قیمت برق شرکت‌های انرژی‌بر به‌کار گیرند». کمیسیون اروپا نیز با الگوبرداری از اقدامات مشابه در دوران همه‌گیری کووید و جنگ اوکراین آمادگی دارد با ارائه بسته‌های حمایتی و برنامه‌های بلندمدت، کسب‌وکارها را در مقابله با اثرات جنگ یاری کند.

در همین حال، مؤسسات اقتصادی آلمان از جمله Ifo، IfW و RWI پیش‌بینی کرده‌اند که روند بهبود اقتصادی این کشور تنها با کاهش اندکی روبه‌رو خواهد شد، به شرط آن‌که قیمت‌های نفت و گاز در ماه‌های آینده کاهش یابند. مؤسسه Ifo رشد اقتصادی آلمان را برای سال جاری ۰.۸ درصد و برای سال آینده ۱.۲ درصد برآورد کرده است. افزایش هزینه‌های دولتی در زمینه زیرساخت‌ها، دفاعی و بی‌طرفی کربنی نیز به تحریک تقاضا کمک کرده است.

با این حال، در صورتی که قیمت نفت و گاز برای مدت طولانی بالا بماند، اقتصاد آلمان تنها ۰.۶ درصد در سال ۲۰۲۶ و ۰.۸ درصد در ۲۰۲۷ رشد خواهد کرد.

کارشناسان می‌گویند جنگ ایران نشان می‌دهد که اقتصاد آلمان به‌دلیل وابستگی به انرژی همچنان آسیب‌پذیر است و رشد اقتصادی و تورم این کشور با نوسانات قیمت انرژی ارتباط مستقیم دارد.

بحران‌های ژئوپلیتیکی بر نوسانات بازار انرژی تأثیرات مستقیمی دارند. برای مهار پیامدهای این بحران‌ها ذخایر نفتی برای تثبیت قیمت‌ سوخت آزاد می‌شوند و حمایت‌های مالی برای شرکت‌های پرمصرف انرژی در نظر گرفته می‌شوند.