کوروش کیوانی را به اتهام جاسوسی اعدام کردند

بامداد چهارشنبه ۲۷ اسفند حکم اعدام کوروش کیوانی اجرا شد؛ فردی که دستگاه قضائی جمهوری اسلامی او را به انتقال اطلاعات و تصاویر از مراکز حساس به اسرائیل متهم کرده است. این در حالی است که جزئیات دقیقی از روند بازداشت، نحوه دسترسی به وکیل مستقل، کیفیت دادرسی و امکان دفاع مؤثر او منتشر نشده و پیش از این نیز نامی از او در رسانه‌ها مطرح نبود.

اجرای حکم اعدام کوروش کیوانی به فاصله یک روز پس از کشته شدن علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی و غلامرضا سلیمانی، رئیس سازمان بسیج سپاه پاسداران در حملات هوایی اسرائیل، این گمانه را تقویت کرده که پرونده کیوانی ممکن است در فضایی متأثر از تحولات امنیتی اخیر و برای نمایش واکنش سریع شکل گرفته باشد.

بر اساس روایت رسمی، کیوانی در خرداد امسال در ساوجبلاغ بازداشت شده و ارتباط او با یک سرویس اطلاعاتی خارجی از طریق فضای مجازی آغاز شده بود. گفته شده که او پس از چند دیدار در اروپا و دریافت آموزش‌هایی، به ایران بازگشته و اقدام به جمع‌آوری اطلاعات و اجرای برخی مأموریت‌ها کرده است. همچنین ادعا شده تجهیزات ارتباطی و مبالغی ارز از او کشف شده است.

با این حال، اطلاعات ارائه‌شده عمدتاً مبتنی بر گزارش نهادهای امنیتی است و امکان راستی‌آزمایی مستقل آن وجود ندارد. به‌ویژه این‌که جزئیات جلسه‌های دادگاه، نحوه بررسی ادله و شرایط اخذ اعترافات به‌طور شفاف منتشر نشده است. در گزارش‌ها آمده که دادگاه در دو نوبت برگزار شده و حکم پس از تأیید دیوان عالی کشور اجرا شده، اما مشخص نیست این روند تا چه حد با استانداردهای دادرسی عادلانه همخوانی داشته است.

این اعدام در ادامه موجی از برخوردهای مشابه پس از جنگ ۱۲روزه صورت می‌گیرد؛ دوره‌ای که طی آن شماری از شهروندان با اتهام «جاسوسی» بازداشت و برخی نیز اعدام شدند. پیش‌تر نیز افرادی مانند حمیدرضا ثابت اسمعیل‌پور، علی اردستانی و عقیل کشاورز با اتهام‌هایی مشابه اعدام شده بودند.

در همین راستا، مجلس شورای اسلامی در تیرماه امسال و هم‌زمان با روزهای پایانی همان جنگ، طرحی برای تشدید مجازات در پرونده‌های مرتبط با جاسوسی و همکاری با کشورهای متخاصم تصویب کرد؛ طرحی که ابتدا با ایرادهایی از سوی شورای نگهبان مواجه شد و برخی مفاد آن «مبهم» اعلام شد. این مصوبه پس از اصلاح در اواخر تیر و طی مراحل بعدی، سرانجام در مهرماه به تأیید رسید و به قانون تبدیل شد. تصویب این قانون در شرایطی انجام شد که گزارش‌های متعددی از نفوذ اطلاعاتی و عملیاتی در داخل ایران منتشر شده بود.

اعدام کوروش کیوانی به‌فاصله یک روز پس از کشته شدن علی لاریجانی، تصویب قوانین سخت‌گیرانه‌تر در مورد جاسوسی و نبود شفافیت درباره جزئیات پرونده، این رویداد را به یکی دیگر از موارد بحث‌برانگیز اخیر در زمینه تصمیمات قضائی تبدیل کرده است. در ایران مرز میان رسیدگی قضائی و واکنش‌های سیاسی-امنیتی همچنان مخدوش باقی مانده است.