کشته شدن کودک ۱۱ ساله در ایست بازرسی؛ حکومت ایران از کودکان در مأموریت‌های امنیتی استفاده می‌کند

گزارش‌های تازه منتشرشده از کشته شدن یک کودک ۱۱ ساله در جریان فعالیت در ایست بازرسی، بار دیگر نگرانی‌ها درباره به‌کارگیری افراد زیر ۱۸ سال در نقش‌های عملیاتی و امنیتی را افزایش داده است؛ موضوعی که هم‌زمان با انتشار اظهارات رسمی برخی مقام‌های نظامی، ابعاد گسترده‌تری به خود گرفته است.

بر اساس این گزارش‌ها، علیرضا جعفری، دانش‌آموز کلاس پنجم دبستان، که پیش‌تر نامش در فهرست کشته‌شدگان آمده بود، اکنون به‌طور رسمی به‌عنوان «کودک سرباز» معرفی شده است. نهاد «بسیج فرهنگیان» نیز با تأیید این خبر اعلام کرده که این کودک ۱۱ ساله «حین خدمت» در ایست بازرسی اتوبان ارتش و در پی یک حمله پهپادی جان خود را از دست داده است.

جزئیات بیشتری از نحوه حضور او در محل حادثه، از زبان مادرش منتشر شده است. او در گفت‌وگو با روزنامه همشهری توضیح داده که کمبود نیرو باعث شده پدر علیرضا در شب حادثه، فرزندش را با خود به ایست بازرسی ببرد. به‌گفته او، حضور نوجوانان در چنین موقعیت‌هایی امری رایج است و «در این ایست‌های بازرسی معمولاً نوجوانان ۱۵ و ۱۶ ساله نیز شرکت می‌کنند».

این رخداد در حالی بازتاب گسترده یافته که طی روزهای اخیر، انتشار فراخوانی با عنوان «رزمندگان مدافع وطن برای ایران» از سوی سپاه محمد رسول‌الله تهران بزرگ، نگرانی‌ها را دوچندان کرده است. در این فراخوان، حداقل سن ثبت‌نام ۱۲ سال اعلام شده و دامنه فعالیت‌ها از حوزه‌های امنیتی و عملیاتی تا پشتیبانی را در بر می‌گیرد.

اظهارات رحیم نادعلی، معاون فرهنگی سپاه تهران در ۶ اسفند نیز به این نگرانی‌ها دامن زده است. نادعلی در سخنانی صریح از کاهش سن حضور در گشت‌های خیابانی و ایست‌های بازرسی خبر داد و گفت:

«ما این طرح را در حوزه‌های مختلف راه‌اندازی کردیم... با توجه به این‌که سنینی که حضور پیدا می‌کردند و مطالبه می‌کردند که می‌خواهند حضور پیدا کنند ما این سن را روی ۱۲ سال به بالا آوردیم؛ یعنی الان بر و بچه‌های ۱۲ ساله، ۱۳ ساله می‌خواهند حضور پیدا کنند در این فضا.»

این اظهارات، به‌عنوان نشانه‌ای از به‌کارگیری سازمان‌یافته نوجوانان و حتی کودکان در فعالیت‌های امنیتی و عملیاتی تعبیر شده است؛ روندی که به‌گفته نهادهای حقوق بشری، می‌تواند پیامدهای جدی در سطح بین‌المللی داشته باشد. پیش‌تر نیز گزارش‌هایی از سوی مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران درباره جذب و استفاده از کودکان در ساختارهای نظامی منتشر شده بود.