هشدار دیدهبان حقوق بشر نسبت به استخدام نظامی کودکان در سپاه پاسداران
دیدهبان حقوق بشر کارزار جذب کودکان در سپاه را نقض فاحش حقوق بینالملل و مصداق «جنایت جنگی» توصیف کرد و خواستار توقف فوری استفاده نظامی ازکودکان و نوجوانان در ایران شد.
بخش حقوق
کودکان بسیجی ـ عکس از آرشیو
سازمان دیدهبان حقوق بشر در گزارشی نفصیلی، با اشاره به کارزار جدید سپاه پاسداران انقلاب اسلامی برای جذب کودکان ۱۲ ساله تحت عنوان «رزمندگان مدافع وطن»، با ابراز نگرانی شدید از پیامدهای این اقدام، تأکید کرد که استفاده نظامی از کودکان در یگانهای رزمی و امنیتی نه تنها نقض فاحش حقوق اولیه آنهاست، بلکه طبق قوانین بینالمللی در صورتی که سن کودکان زیر ۱۵ سال باشد، یک «جنایت جنگی» محسوب میشود.
این گزارش در حالی منتشر میشود که با تشدید تنشهای نظامی در منطقه و وقوع هزاران حمله به تأسیسات مختلف در سراسر کشور، حضور کودکان در مراکز نظامی و نقاط بازرسی، جان آنها را در معرض خطر مستقیم مرگ و جراحتهای جبرانناپذیر قرار داده است.
در تاریخ ۶ فروردین ۱۴۰۵، رحیم نادعلی، معاون فرهنگی لشکر ۲۷ سپاه محمد رسولالله تهران رسماً اعلام کرد که در طرح جدیدی برای جذب داوطلبان غیرنظامی، حداقل سن مشارکت به ۱۲ سال کاهش یافته است.
بیل ون اسولد، مدیر بخش حقوق کودکان در سازمان دیدهبان حقوق بشر، در واکنش به این خبر اظهار داشت:
هیچ توجیهی برای طرح استخدام نظامی که کودکان را هدف قرار میدهد، وجود ندارد، چه برسد به نوجوانان ۱۲ ساله. آنچه از این وضعیت استنباط میشود این است که مقامهای ایرانی ظاهراً مایلاند برای تأمین نیروی انسانی بیشتر، زندگی کودکان را به خطر بیندازند.
این مقام حقوق بشری در بخش دیگری از اظهارات خود به پیامدهای قانونی این تصمیم اشاره کرد و گفت:
مقامات دخیل در این سیاست مذموم، کودکان را در معرض آسیبهای شدید و غیرقابل بازگشت و خودشان را در معرض مسئولیت کیفری قرار میدهند. رهبران ارشدی که جلوی این روند را نمیگیرند، نمیتوانند هیچ ادعایی درباره دلسوزی برای کودکان ایرانی داشته باشند.
گزارشها حاکی از آن است که سپاه پاسداران از طریق انتشار پوسترهای تبلیغاتی در خبرگزاریهای رسمی، از کودکان برای انجام طیف گستردهای از وظایف دعوت بهعمل آورده است. اگرچه در ظاهر بخشهایی از این فراخوان به فعالیتهای خدماتی نظیر آشپزی، امدادگری و توزیع اقلام اشاره دارد، اما رحیم نادلی تأکید کرد که این کودکان در فعالیتهای حساس امنیتی نیز به کار گرفته خواهند شد. نادلی در این مصاحبه صراحتاً بیان کرد:
در رابطه با گشتهای شناسایی و عملیاتی، نوجوانان و جوانان مکرراً مراجعه کرده و گفتهاند که میخواهند در آنها شرکت کنند. برای ایستوبازرسیهای بسیج که اکنون در سطح شهرها مشاهده میکنید، ما درخواستهای زیادی از سوی نوجوانان برای حضور در آنها داشتیم. با توجه به سنینی که این تقاضاها را مطرح میکردند، ما حداقل سن را ۱۲ سال تعیین کردیم؛ یعنی اکنون کودکان ۱۲ و ۱۳ سالهای داریم که میخواهند در این فضا حضور داشته باشند.
دیدهبان حقوق بشر در ادامه گزارش خود به پیشینه نگرانکننده ایران در استفاده از سرباز-کودکان اشاره کرده است؛ از اعزام صدها هزار دانشآموز به جبهههای جنگ ایران و عراق در دهه ۶۰ خورشیدی که منجر به کشته شدن دهها هزار نفر از آنها شد، تا بهکارگیری کودکان مهاجر افغان در جنگ داخلی سوریه طی سالهای اخیر.
این سازمان همچنین با اشاره به حملات هوایی اخیر که منجر به تلفات سنگین در پایگاههای بسیج و سپاه شده، تأکید کرد که بر اساس آمارهای دفتر نماینده ویژه سازمان ملل در امور کودکان و مناقشات مسلحانه:
کودکان وابسته به طرفهای درگیر در مناقشهها، صرفنظر از نقشی که بر عهده دارند، در معرض سطوح حادی از خشونت قرار میگیرند.
در پایان این گزارش آمده است که اگرچه قوانین داخلی ایران اجازه جذب کودکان از ۱۵ سالگی را صادر کرده، اما طبق حقوق بینالملل عرفی و کنوانسیونهای جهانی که ایران نیز آنها را امضا کرده است، هرگونه عضوگیری نظامی از کودکان زیر ۱۵ سال غیرقانونی و مستوجب پیگرد است.
دیدهبان حقوق بشر از مقامهای ایرانی خواست تا فوراً این کارزار را متوقف کرده و تمامی نیروهای نظامی و شبهنظامی را از استخدام افراد زیر ۱۸ سال منع کنند تا از وقوع فجایع انسانی بیشتر جلوگیری شود.
گزارشهای تازه منتشرشده از کشته شدن یک کودک ۱۱ ساله به نام علیرضا جعفری در جریان فعالیت در ایست بازرسی، بار دیگر نگرانیها درباره بهکارگیری افراد زیر ۱۸ سال در نقشهای عملیاتی و امنیتی را افزایش داده است.
مادر او در گفتوگو با روزنامه همشهری توضیح داد که کمبود نیرو باعث شده پدر علیرضا در شب حادثه، فرزندش را با خود به ایست بازرسی ببرد. بهگفته او، حضور نوجوانان در چنین موقعیتهایی امری رایج است و «در این ایستهای بازرسی معمولاً نوجوانان ۱۵ و ۱۶ ساله نیز شرکت میکنند».
نظرها
نظری وجود ندارد.