افزایش امیدها به ازسرگیری مذاکرات ایران و آمریکا
با وجود تداوم تنشهای نظامی و اقتصادی، نشانههایی از احیای مسیر دیپلماسی میان ایران و آمریکا ظاهر شده است. اجرای محاصره بنادر ایران توسط آمریکا و تهدیدهای متقابل تهران، فضای منطقه را حساس کرده است.
بخش خبر
زنی در تهران از کنار یک نقاشی دیواری میگذرد که یک مقام ایرانی را با لباس غیرنظامی پشت میز مذاکره با یک مقام آمریکایی نشان میدهد و مقام آمریکایی شلوار نظامی پوشیده است ـ عکس از خبرگزاری فرانسه
در حالی که جنگ وارد هفتمین هفته خود شده و فعلاً آتشبس موقت حاکم است؛ دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، اعلام کرد که احتمال دارد طی «دو روز آینده» دور جدیدی از مذاکرات با ایران برگزار شود.
بهگفته او، این مذاکرات ممکن است بار دیگر در پاکستان انجام شود؛ کشوری که تلاشهای میانجیگرانه خود را برای کاهش تنشها افزایش داده است. همزمان، آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، نیز از احتمال «بسیار زیاد» ازسرگیری گفتوگوها خبر داده است.
با این حال، نخستین دور مذاکرات که آخر هفته گذشته برگزار شد، بدون دستیابی به توافق پایان یافت. مهمترین مانع، اختلاف بر سر برنامه هستهای ایران عنوان شده است. ترامپ با اشاره به این موضوع گفته است که توافق «بسیار نزدیک» است، اما هنوز بیاعتمادی عمیقی میان دو طرف وجود دارد.
جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، نیز تأکید کرده که در صورت کنار گذاشتن برنامه سلاح هستهای، ایران میتواند به کشوری «شکوفا» تبدیل شود و به اقتصاد جهانی بازگردد. او از تمایل مذاکرهکنندگان ایرانی برای رسیدن به توافق خبر داده، هرچند اذعان کرده که حل اختلافات زمانبر خواهد بود.
محاصره دریایی ایران
در همین حال، ارتش آمریکا اعلام کرده محاصره بنادر ایران بهطور کامل اجرا شده و در ۲۴ ساعت نخست، هیچ کشتیای موفق به عبور نشده است. این اقدام با هدف کاهش درآمدهای نفتی ایران طراحی شده؛ درآمدی که برای اقتصاد این کشور حیاتی است.
بر اساس دادهها، ایران در ماه مارس روزانه حدود ۱.۸۴ میلیون بشکه نفت صادر کرده، اما اکنون این محاصره میتواند تا حدود ۲ میلیون بشکه از عرضه روزانه نفت در بازار جهانی را حذف کند. این موضوع باعث نگرانی درباره کاهش عرضه جهانی شده است.
از سوی دیگر، عبور و مرور کشتیها در تنگه هرمز—مسیر عبور حدود یکپنجم نفت جهان—بهشدت کاهش یافته است. شرکتهای کشتیرانی به دلیل ریسک بالا، تمایلی به عبور از این مسیر ندارند و برخی شرکتهای بزرگ اعلام کردهاند فعلاً فعالیت خود را در این منطقه متوقف میکنند.
با وجود اجرای محاصره دریایی بنادر ایران از سوی آمریکا، ارزیابی میزان اثربخشی این اقدام در نخستین روز کامل آن همچنان با ابهام همراه است.
دادههای کشتیرانی نشان میدهند که دستکم چهار شناور مرتبط با ایران—از جمله دو کشتی که به بنادر این کشور تردد داشتهاند—روز سهشنبه موفق به عبور از تنگه هرمز شدهاند.
افزون بر این، سه کشتی دیگر که وابستگیای به ایران نداشتند نیز پس از آغاز رسمی محاصره در ساعت ۱۰ صبح به وقت شرق آمریکا در روز دوشنبه، از این مسیر راهبردی عبور کردهاند.
تأثیرات جهانی و واکنش بازارها
با وجود این تنشها، امید به ازسرگیری مذاکرات باعث کاهش قیمت نفت در روزهای اخیر شده و بازارهای سهام، بهویژه در آمریکا و آسیا، واکنش مثبتی نشان دادهاند. این در حالی است که در طول جنگ، اختلال در حملونقل دریایی و حملات هوایی به زیرساختها، اقتصاد جهانی را تحت فشار قرار داده بود.
درگیریها تاکنون تلفات سنگینی به همراه داشتهاند: دستکم ۳۰۰۰ کشته در ایران، بیش از ۲۱۰۰ نفر در لبنان، ۲۳ نفر در اسرائیل و شماری نیز در کشورهای عربی خلیج فارس و نیروهای آمریکایی. همچنین بیش از یک میلیون نفر در لبنان آواره شدهاند.
در همین راستا، گفتوگوهای کمسابقهای میان نمایندگان اسرائیل و لبنان در واشنگتن برگزار شده که به گفته مقامات آمریکایی «سازنده» بوده است؛ هرچند اختلافات عمیق همچنان پابرجاست.
آیندهای نامطمئن اما امیدوارکننده
با نزدیک شدن به پایان آتشبس دو هفتهای در یکم اردیبهشت / ۲۱ آوریل، آینده این بحران بهشدت به نتیجه مذاکرات احتمالی وابسته است. ترامپ با اشاره به تحولات پیشرو گفته: «دو روز آینده میتواند شگفتانگیز باشد.»
هرچند خطر تشدید دوباره درگیریها همچنان وجود دارد—بهویژه با توجه به اهمیت راهبردی تنگه هرمز—اما تحرکات دیپلماتیک اخیر، روزنهای از امید برای پایان یکی از پرتنشترین بحرانهای اخیر منطقه ایجاد کرده است.
نظرها
نظری وجود ندارد.