موج گسترده اخراج‌ها در صنایع و معادن ایران

در ادامه موج اخراج کارگران در شهرهای مختلف ایران، کارگران معدن فلورین شماره یک طبس گلشن (شرکت فلوراسپار) روز دوشنبه ۷ اردیبهشت از اخراج گسترده نیروهای باسابقه این مجموعه خبر دادند.

این کارگران به خبرگزاری کار ایران (ایلنا) گفته‌اند که افرادی با سابقه بین ۴ تا ۲۰ سال کار، از جمله نیروهایی که در آستانه بازنشستگی قرار داشته‌اند، بدون تأمین هیچ‌گونه جایگزین شغلی از کار بیکار شده‌اند.

به‌گفته آن‌ها، این تصمیم باعث شده کارگران به جای ورود به دوران بازنشستگی، مستقیماً به چرخه بیمه بیکاری وارد شوند؛ موضوعی که به اعتقادشان مستمری آینده آن‌ها را نیز به‌شدت کاهش می‌دهد.

کارگران معترض تأکید کرده‌اند که سال‌های جوانی و توان خود را در شرایط سخت و زیان‌آور معدن گذرانده‌اند و اکنون در حالی کنار گذاشته می‌شوند که عملاً امکان اشتغال مجدد در بازار کار را ندارند.

آن‌ها همچنین از بی‌توجهی مسئولان شهرستان طبس گلشن و نبود برنامه‌ریزی برای انتقال مدیریت یا ادامه فعالیت پایدار معدن انتقاد کرده و خواستار ورود جدی نهادهای نظارتی شده‌اند.

در ادامه این روند، گزارش دیگری از شهرستان‌های نی‌ریز و بختگان در استان فارس نشان می‌دهد که اخراج کارگران در واحدهای معدنی و صنعتی نیز شدت گرفته است.

به‌گفته طیبه کمالی، رئیس اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی نی‌ریز، طی ماه‌های اخیر به‌دلیل مشکلات فروش و نبود بازار صادرات، چندین واحد تولیدی اقدام به کاهش نیرو کرده‌اند. بر این اساس، در شرکت آوند پودر ۱۸ کارگر، در شرکت پویشگران معادن مکنون پارسیان ۱۱۴ کارگر، در شرکت رنگین‌سنگ ۱۵ کارگر و در شرکت سنگین‌رنگ ۱۹ کارگر پس از پایان قرارداد یا توقف فعالیت، شغل خود را از دست داده‌اند.

افزون بر این، گزارش‌هایی غیررسمی از بیکاری حدود ۹۰۰ کارگر در یک مجموعه معدنی فعال در حوزه سنگ مرمریت و کرومیت نیز منتشر شده که علت اصلی آن توقف تقاضای خارجی و نبود خریدار عنوان شده است.

دو روز پیش نیز وضعیت کارخانه نساجی بروجرد به یکی از نمونه‌های بزرگ اخراج‌ها در بخش صنعت تبدیل شد. از مجموع حدود ۸۰۰ کارگر این کارخانه، دست‌کم ۷۰۰ نفر پس از پایان قرارداد یا اخراج، کار خود را از دست دادند. این کارگران که میانگین سابقه کاری آن‌ها بین ۵ تا ۲۰ سال اعلام شده، به‌دلیل کمبود شدید مواد اولیه و اختلال در چرخه تولید بیکار شده‌اند.

در این گزارش همچنین آمده است که تنها شمار محدودی از نیروها در قالب نگهبان یا خدماتی در کارخانه باقی مانده‌اند و سایر کارگران به اداره کار معرفی شده‌اند تا از بیمه بیکاری استفاده کنند. با این حال، کارگران نسبت به وضعیت نامشخص آینده تولید و معوقات مزدی خود نیز ابراز نگرانی کرده‌اند و گفته‌اند دست‌کم یک ماه حقوق و عیدی از کارفرما طلبکارند.

هم‌زمان با این تحولات در بخش صنعت و معدن، در یکم اردیبهشت نیز گزارش‌هایی از آغاز موج اخراج‌ها در یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های اقتصاد دیجیتال کشور، یعنی دیجی‌کالا منتشر شد.

بر اساس این گزارش‌ها، روند خروج تعداد قابل توجهی از کارکنان در بخش‌های مختلف این شرکت آغاز شده و نیروهایی از واحدهای اداری، مالی، انبارداری و لجستیک در معرض بیکاری قرار گرفته‌اند. منابع کارگری شمار افراد درگیر این موج اخراج را چند صد نفر اعلام کرده‌اند. این موضوع در حالی مطرح شده که به‌گفته فعالان کارگری، فعالیت این پلتفرم در دوره‌های بحران اقتصادی همچنان ادامه داشته و از نظر عملیاتی دچار توقف جدی نشده است.

در همین راستا، مالک حسینی، معاون اشتغال وزیر کار روز گذشته اعلام کرد که تاکنون حدود ۱۴۷ هزار نفر برای دریافت بیمه بیکاری ثبت‌نام کرده‌اند و احتمال افزایش این رقم نیز وجود دارد.

حسینی همچنین از طراحی برنامه‌ای برای حمایت از بنگاه‌های کوچک خبر داده و گفته است برای حدود ۱.۸ میلیون نفر شاغل در بنگاه‌های ۲ تا ۵۰ نفره، تسهیلاتی معادل حداقل دستمزد برای دو ماه در نظر گرفته شده است. با این حال، این مقام مسئول تأکید کرده که دولت با محدودیت شدید منابع مالی مواجه است و امکان اجرای کامل سیاست‌های حمایتی بدون ایجاد فشار تورمی وجود ندارد.

آمار بیکاران جنگ اخیر به‌طور دقیق مشخص نیست. دست‌کم یک میلیون شغل به‌صورت رسمی و با احتساب کسب و کارهای غیررسمی تا چهار میلیون نفر در جریان این جنگ و تبعات آن بیکار شده‌اند.

موج اخراج کارگران در ایران دیگر محدود به یک بخش یا یک منطقه نیست، بلکه از معادن و صنایع سنتی تا شرکت‌های بزرگ خصوصی و اقتصاد دیجیتال را در بر گرفته است. روندی که هم‌زمان با افزایش ثبت‌نام بیمه بیکاری و بی‌پولی دولت، نگرانی‌ها درباره امنیت شغلی و ثبات معیشتی کارگران را به‌شکل بی‌سابقه‌ای افزایش داده است.