امارات متحده عربی از اوپک خارج می‌شود

امارات متحده عربی سه‌شنبه ۸ اردیبهشت / ۲۸ آوریل در تصمیمی غیرمنتظره و تاریخی اعلام کرد که از روز جمعه به‌طور رسمی عضویت خود در سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) و ائتلاف اوپک‌پلاس را پایان می‌دهد. این خروج، اوپک را با یکی از بزرگ‌ترین بحران‌های درونی خود مواجه کرده و موقعیت عربستان سعودی به‌عنوان رهبر اصلی این سازمان را تضعیف می‌کند.

امارات که بیش از پنج دهه یکی از اعضای کلیدی اوپک محسوب می‌شد، اعلام کرده است که این تصمیم در راستای «چشم‌انداز بلندمدت راهبردی و اقتصادی» این کشور اتخاذ شده و به ابوظبی امکان می‌دهد با آزادی عمل بیشتری سیاست‌های تولید و صادرات نفت خود را تنظیم کند.

وزارت انرژی امارات تأکید کرده است که با وجود شرایط حساس منطقه‌ای، خروج این کشور تأثیر فوری شدیدی بر بازار نخواهد داشت، زیرا بحران تنگه هرمز همچنان عامل اصلی محدودیت عرضه جهانی نفت است.

تنگه هرمز، که حدود یک‌پنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور می‌کند، در پی جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران و تهدیدها و حملات به کشتی‌ها به یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های انرژی جهان تبدیل شده است. تولیدکنندگان خلیج فارس، از جمله خود امارات، در انتقال صادرات خود با مشکلات فزاینده‌ای روبه‌رو هستند. در چنین شرایطی، خروج امارات از اوپک نه‌تنها نشانه‌ای از نارضایتی عمیق این کشور از ساختار فعلی سازمان است، بلکه می‌تواند انسجام سیاسی و اقتصادی اوپک را نیز به‌شدت متزلزل کند.

این تصمیم همچنین بازتابی از افزایش تنش‌های سیاسی میان امارات متحده عربی و عربستان سعودی است. ابوظبی در سال‌های اخیر نسبت به سهمیه‌های تولید اوپک که مانع افزایش صادراتش می‌شد اعتراض داشت. افزون بر این، مقام‌های اماراتی از واکنش ضعیف کشورهای عربی و شورای همکاری خلیج فارس در برابر حملات ایران به‌شدت انتقاد کرده‌اند. انور قرقاش، مشاور دیپلماتیک رئیس امارات، موضع سیاسی و نظامی کشورهای عربی در قبال تهدیدهای حکومت ایران را «ضعیف‌ترین در تاریخ» توصیف کرده است.

خروج امارات یک موفقیت ژئوپلیتیکی مهم برای دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا نیز محسوب می‌شود. ترامپ بارها اوپک را به دستکاری بازار و افزایش مصنوعی قیمت نفت متهم کرده و گفته بود اعضای این سازمان در حالی از حمایت امنیتی آمریکا بهره‌مند می‌شوند که با قیمت‌های بالا به اقتصاد جهانی فشار وارد می‌کنند.

آسوشیتدپرس در گزارشی در این زمینه نوشته است که امارات متحده عربی طی سال‌های اخیر سرمایه‌گذاری سنگینی برای توسعه ظرفیت تولید انرژی خود انجام داده و اکنون قصد دارد با استقلال بیشتر، نفت بیشتری روانه بازار کند. این کشور پیش از آغاز جنگ روزانه حدود ۳.۴ میلیون بشکه نفت تولید می‌کرد، اما ظرفیت بالفعل آن نزدیک به ۵ میلیون بشکه در روز برآورد می‌شود. کارشناسان اقتصادی معتقدند خروج از اوپک به امارات اجازه می‌دهد از این ظرفیت گسترده‌تر بهره‌برداری کند.

تحلیلگران هشدار می‌دهند که حذف یکی از معدود اعضای دارای ظرفیت مازاد تولید از اوپک، توان این سازمان برای تنظیم عرضه جهانی و مهار نوسانات قیمت را به‌شدت کاهش می‌دهد. خورخه لئون، تحلیلگر مؤسسه ریستاد انرژی، می‌گوید در بلندمدت اوپک با ساختاری ضعیف‌تر مواجه خواهد شد و نقش عربستان سعودی به‌عنوان تثبیت‌کننده اصلی بازار با پرسش‌های جدی روبه‌رو می‌شود.

از نظر اقتصادی، این تحول می‌تواند به رقابت مستقیم‌تر میان امارات و عربستان بر سر بازارهای صادراتی منجر شود و همزمان روابط انرژی امارات با اقتصادهای بزرگی چون چین را تقویت کند. همچنین این تصمیم می‌تواند نشانه‌ای از تغییر رویکرد کشورهای نفت‌خیز خلیج فارس باشد؛ کشورهایی که به‌دنبال حداکثرسازی منافع اقتصادی خود، کمتر مایل به پذیرش محدودیت‌های سنتی اوپک هستند.

خروج امارات متحده عربی از اوپک تنها یک تغییر عضویتی ساده نیست، بلکه می‌تواند آغازگر مرحله‌ای تازه در بازار جهانی انرژی باشد؛ مرحله‌ای که با کاهش انسجام اوپک، افزایش رقابت میان تولیدکنندگان و نوسانات بیشتر قیمت نفت همراه خواهد بود.