ترامپ مدعی شد که جمهوری اسلامی در «وضعیت فروپاشی» قرار دارد

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا سه‌شنبه ۸ اردیبهشت / ۲۸ آوریل گفت مقامات ایران به او اطلاع داده‌اند که در «وضعیت فروپاشی» قرار دارند و در حال تعیین تکلیف وضعیت رهبری خود هستند؛ در حالی که تلاش‌ها برای پایان دادن به درگیری‌ها به بن‌بست رسیده و ترامپ از تازه‌ترین پیشنهادهای تهران ناخشنود است.

ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت:

مشخص نیست که جمهوری اسلامی ایران چگونه این پیام را به ترامپ منتقل کرده است.

به‌گزارش رویترز، جدیدترین پیشنهاد ایران برای حل‌وفصل جنگ دوماهه، بررسی برنامه هسته‌ای این کشور را تا پایان درگیری‌ها و حل اختلافات مربوط به کشتیرانی در خلیج فارس به تعویق می‌اندازد.

یک مقام آمریکایی آگاه از نشست روز دوشنبه رئیس‌جمهور آمریکا با مشاورانش گفت ترامپ خواهان آن است که مسائل هسته‌ای از همان ابتدا در مذاکرات مورد رسیدگی قرار گیرد.

 دیدار رهبران خلیج فارس در عربستان سعودی

در همین حال، رهبران کشورهای خلیج فارس روز سه‌شنبه برای نخستین بار از زمان تبدیل کشورهایشان به خط مقدم جنگ با ایران، به‌صورت حضوری در عربستان سعودی دیدار کردند. یک مقام از کشورهای خلیج فارس گفت هدف این نشست، تدوین پاسخی مشترک به هزاران حمله موشکی و پهپادی ایران از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در ۹ اسفند / ۲۸ فوریه بوده است.

اگرچه از زمان آتش‌بس ۱۹ فروردین / ۸ آوریل شدت حملات کاهش یافته، اما پایتخت‌های عربی خلیج فارس همچنان نسبت به ازسرگیری جنگ نگران هستند.

امیدها برای احیای تلاش‌های صلح در جنگی که هزاران کشته برجای گذاشته، بازارهای انرژی را متلاطم کرده و مسیرهای تجارت جهانی را مختل ساخته، از زمانی کاهش یافت که ترامپ در آخر هفته گذشته سفر استیو ویتکاف، فرستاده ویژه خود، و جرد کوشنر، دامادش، به پاکستان را برای ادامه مذاکرات با ایران لغو کرد.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، طی آخر هفته دو بار به اسلام‌آباد رفت‌وآمد کرد. او همچنین به عمان سفر کرد و روز دوشنبه راهی روسیه شد. او در سن‌پترزبورگ با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه دیدار کرد و حمایت متحد دیرینه ایران را به دست آورد.

افزایش دوباره قیمت نفت

در حالی که طرف‌های درگیر همچنان فاصله زیادی با یکدیگر دارند، قیمت نفت بار دیگر روند صعودی گرفت و نفت برنت با ۳ درصد افزایش به ۱۱۱ دلار و ۴۰ سنت در هر بشکه رسید؛ این بالاترین سطح قیمت در سه هفته اخیر است.

بانک جهانی پیش‌بینی کرد که اگر شدیدترین اختلالات ناشی از جنگ ایران در ماه مه پایان یابد، قیمت انرژی در سال ۲۰۲۶ حدود ۲۴ درصد افزایش خواهد یافت و به بالاترین سطح خود از زمان آغاز تهاجم گسترده روسیه به اوکراین در چهار سال پیش خواهد رسید.

امارات متحده عربی روز سه‌شنبه اعلام کرد از اوپک و اوپک‌پلاس خارج می‌شود؛ اقدامی که ضربه سنگینی به این سازمان‌های صادرکننده نفت و رهبر عملی آن‌ها، عربستان سعودی، وارد می‌کند.

داده‌های رهگیری کشتی‌ها نشان می‌دهد دست‌کم شش نفتکش حامل نفت ایران در روزهای اخیر به‌دلیل محاصره دریایی آمریکا مجبور به بازگشت به ایران شده‌اند؛ موضوعی که تأثیر جنگ بر تردد دریایی را برجسته می‌کند.

با این حال، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت ایران، روز سه‌شنبه به رسانه‌های دولتی گفت تهران از زمان انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۴ آمریکا برای سناریوهای محاصره دریایی آماده شده و تدابیر لازم را اندیشیده است، بنابراین «جای هیچ نگرانی وجود ندارد».

او افزود تهران برای خنثی‌سازی آثار محاصره، از کریدورهای تجاری شمالی، شرقی و غربی که وابسته به بنادر خلیج فارس نیستند استفاده می‌کند.

رضا رستمی، از اتاق بازرگانی ایران نیز به روزنامه شرق گفت بخش خصوصی از چهار بندر دریای خزر و مسیرهای ریلی از طریق ترکیه و ترکمنستان استفاده می‌کند. به‌گفته او، ایران همچنین با عمان و پاکستان برای انتقال کالا از طریق بنادر آن‌ها در حال مذاکره است.

بر اساس داده‌های کلپر و تحلیل‌های ماهواره‌ای SynMax، پیش از جنگ، روزانه بین ۱۲۵ تا ۱۴۰ کشتی از تنگه هرمز عبور می‌کردند، اما در شبانه‌روز گذشته تنها هفت کشتی از این مسیر عبور کرده‌اند که هیچ‌یک حامل نفت برای بازار جهانی نبوده‌اند.

 فشار داخلی بر ترامپ برای پایان جنگ

ترامپ در حالی با کاهش محبوبیت داخلی روبه‌روست که تحت فشار فزاینده‌ای برای پایان دادن به جنگی قرار دارد که دلایل متفاوتی برای توجیه آن به افکار عمومی آمریکا ارائه کرده است.

مقام‌های ارشد ایرانی که نخواستند نامشان فاش شود، به رویترز گفتند پیشنهادی که عراقچی آخر هفته به اسلام‌آباد برده، مذاکرات مرحله‌ای را ترسیم می‌کند که در آن مسئله هسته‌ای در آغاز کنار گذاشته می‌شود.

گام نخست شامل پایان دادن به جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران و دریافت تضمین‌هایی مبنی بر عدم ازسرگیری آن از سوی آمریکا خواهد بود. سپس مذاکره‌کنندگان باید درباره پایان محاصره دریایی تجارت ایران توسط نیروی دریایی آمریکا و سرنوشت تنگه هرمز، که ایران خواهان بازگشایی آن تحت کنترل خود است، تصمیم‌گیری کنند.

تنها پس از آن، مذاکرات به سایر موضوعات از جمله اختلاف دیرینه بر سر برنامه هسته‌ای ایران خواهد پرداخت؛ در حالی که تهران همچنان به‌دنبال نوعی به‌رسمیت‌شناسی حق غنی‌سازی اورانیوم از سوی آمریکا است.