سفر عراقچی به چین؛ تأکید هگست بر تداوم آتش‌بس شکننده با ایران

در شرایطی که تحولات نظامی و سیاسی در منطقه خلیج فارس همچنان پرتنش دنبال می‌شود، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز سه‌شنبه ۱۵ اردیبهشت / ۵ مه برای دیدار و گفت‌وگو با مقام‌های چینی راهی پکن شد؛ سفری که در بستر رقابت‌های فزاینده میان قدرت‌های جهانی و تنش‌های منطقه‌ای معنا پیدا می‌کند.

اهمیت این سفر زمانی دوچندان می‌شود که چین به‌تازگی موضعی صریح علیه تحریم‌های آمریکا اتخاذ کرده و اعلام کرده از تحریم شرکت‌های چینی به دلیل خرید نفت ایران تبعیت نخواهد کرد. پکن این اقدامات را ناقض حقوق بین‌الملل دانسته و بر ادامه همکاری اقتصادی با تهران تأکید کرده است.

همزمان، پیت هگست، وزیر جنگ (دفاع) آمریکا، در اظهاراتی کوشید وضعیت جاری را «کنترل‌شده اما حساس» توصیف کند. او با تأکید بر ادامه آتش‌بس چهار هفته‌ای با ایران گفت:

«ما به‌دنبال درگیری نیستیم. در حال حاضر آتش‌بس قطعاً برقرار است، اما بسیار دقیق اوضاع را زیر نظر خواهیم داشت.»

هگست تصریح کرد که این آتش‌بس اگرچه با مواردی از نقض همراه بوده، اما همچنان چارچوب اصلی رفتار نظامی آمریکا در منطقه را تعیین می‌کند.

او همچنین به عملیات نظامی آمریکا در تنگه هرمز اشاره کرد و گفت حضور نیروهای دریایی این کشور با هدف «حفاظت از آزادی کشتیرانی» و جلوگیری از اختلال در تجارت جهانی انجام می‌شود. به‌گفته او، اسکورت کشتی‌های تجاری تحت «پروژه آزادی» دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، یک اقدام موقتی است و واشنگتن قصد ندارد آن را به یک حضور دائمی و گسترده تبدیل کند، مگر آن‌که شرایط امنیتی بدتر شود.

هگست در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به حملات اخیر به شناورهای ایران، اعلام کرد که نیروهای آمریکایی در واکنش به تهدیدات، «اقدامات دفاعی هدفمند» انجام داده‌اند؛ از جمله انهدام قایق‌های تندرو، پهپادها و موشک‌های کروز. او تأکید کرد این اقدامات با هدف جلوگیری از گسترش درگیری و نه تشدید آن صورت گرفته است.

وزیر دفاع آمریکا همچنین هشدار داد که هرگونه تهدید مستقیم علیه نیروها یا منافع ایالات متحده آمریکا با پاسخ مواجه خواهد شد، اما در عین حال افزود: «در حال حاضر هیچ نشانه‌ای وجود ندارد که نیازمند بازگشت به عملیات گسترده نظامی باشد.» این موضع‌گیری نشان می‌دهد واشنگتن در تلاش است میان بازدارندگی و جلوگیری از ورود به یک جنگ تمام‌عیار توازن ایجاد کند.

با وجود این اظهارات، گزارش‌ها از منطقه حاکی از ادامه تنش‌هاست. امارات متحده عربی اعلام کرده بار دیگر هدف حملات موشکی و پهپادی قرار گرفته و این اقدامات را تهدیدی مستقیم علیه امنیت خود دانسته است. از سوی دیگر، روایت‌های متناقضی درباره درگیری‌های دریایی، هدف قرار گرفتن کشتی‌ها و وضعیت عبور و مرور در تنگه هرمز منتشر شده است.

در چنین فضایی، سفر عراقچی به چین را می‌توان بخشی از تلاش ایران برای تقویت موقعیت خود در معادلات بین‌المللی دانست. او قرار است در این سفر درباره روابط دوجانبه و تحولات منطقه‌ای گفت‌وگو کند.

این سفر در حالی صورت می‌گیرد که دونالد ترامپ نیز قرار است در اواسط ماه مه برای گفت‌وگو با شی جین‌پینگ، رئیس جمهور چین، به این کشور سفر کند.

ترامپ ابتدا قصد داشت از ۳۱ مارس به چین سفر کند اما در اواسط ماه مارس این سفر را به تعویق انداخت و دلیل آن را جنگ ایران اعلام کرد که از اواخر فوریه آغاز شده بود.

چین در میان مشتریان مهم نفت ایران قرار دارد و بخش قابل‌توجهی از پالایشگاه‌های این کشور به نفت خام ارزان‌قیمتی که از ایران تأمین می‌شود، اتکا دارند.

همزمانی تحرکات دیپلماتیک و نظامی، نشان‌دهنده مرحله‌ای پیچیده از بحران است که در آن، نه‌تنها موازنه قدرت در منطقه، بلکه آرایش اقتصادی و سیاسی در سطح جهانی نیز تأثیرگذار است.