ترامپ «پروژه آزادی» را به امید نهایی کردن توافق با ایران متوقف کرد
رئیسجمهور آمریکا اعلام کرد تلاشهای ایالات متحده برای هدایت کشتیهای گرفتار در تنگه هرمز را متوقف میکند، اما محاصره دریایی همچنان پابرجا خواهد بود.
بخش خبر
چندین کشتی در تنگه هرمز لنگر انداختهاند. تصویری از خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) که خبرگزاری فرانسه مورد استفاده قرار داده است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده آمریکا اعلام کرد «پروژه آزادی» — تلاش این کشور برای هدایت کشتیهای گرفتار در تنگه هرمز — را متوقف میکند تا بتواند توافق با ایران را نهایی کند، اما او افزود محاصره بنادر ایران همچنان ادامه خواهد داشت.
این تغییر ناگهانی در برنامههای ترامپ در یک پست او در شبکههای اجتماعی اعلام شد. ترامپ گفت این اقدام را برای «مدت کوتاهی» متوقف میکند تا به تلاشهای آمریکا برای نهایی کردن توافق با ایران جهت پایان دادن به جنگ، فرصت داده شود.
با وجود اینکه «پروژه آزادی» تازه از روز دوشنبه آغاز شده بود، ترامپ گفت این تصمیم را بر اساس «درخواست پاکستان و سایر کشورها، موفقیت چشمگیر نظامی که در جریان کارزار علیه ایران به دست آوردیم، و همچنین پیشرفت قابل توجهی که در جهت دستیابی به توافق کامل و نهایی با نمایندگان ایران حاصل شده» اتخاذ کرده است. ایران تاکنون واکنشی نشان نداده است.
این اعلام پس از آن مطرح شد که رهبران نظامی و مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، تأکید کردند آتشبس در خاورمیانه همچنان برقرار است و اگرچه درگیریها حلوفصل نشده، اما عملیات بزرگ اولیه نظامی آمریکا علیه ایران به پایان رسیده است.
روبیو گفت: « همانطور که رئیسجمهور به کنگره اطلاع داد، عملیات «خشم حماسی» تمام شده است. ما از آن مرحله عبور کردهایم.»
روبیو روز سهشنبه در نشست خبری کاخ سفید گفت برای دستیابی به صلح، ایران باید با خواستههای ترامپ درباره برنامه هستهای خود موافقت کند و همچنین بازگشایی تنگه هرمز را بپذیرد.
به نظر میرسد که تصمیم ترامپ برای توقف «پروژه آزادی» با اظهارات روبیو و پیت هگست، وزیر جنگ (دفاع) آمریکا، در تضاد باشد.
هگست در یک کنفرانس خبری در پنتاگون گفت آمریکا با موفقیت مسیر عبور در این آبراه را ایمن کرده و صدها کشتی تجاری در صف عبور قرار دارند. او افزود: «ما میدانیم ایرانیها از این واقعیت خجالتزدهاند. آنها گفتند کنترل تنگه را در اختیار دارند. [اما] ندارند.»
روبیو بعداً گفت آمریکا برای عبور کشتیها از تنگه تلاش میکند «بهعنوان لطفی به جهان… چون فقط ما هستیم که میتوانیم این کار را انجام دهیم». همزمان با صحبتهای او، یک کشتی باری در تنگه هرمز گزارش داد که مورد اصابت یک پرتابه ناشناس قرار گرفته است.
روبیو ابراز امیدواری کرد که در جریان سفر عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران به چین در روز چهارشنبه، پکن به تهران بر ضرورت رفع فشار از تنگه هرمز تأکید کند.
او گفت: «به نفع چین است که ایران از بستن تنگه دست بردارد.»
خبرگزاری شینهوا چین اعلام کرد که روز چهارشنبه ۱۶ اردیبهشت / ۶ مه وانگ یی، وزیر امور خارجه این کشور در پکن با عباس عراقچی، دیدار و گفتوگو کرد.
در این دیدار وانگ یی با اشاره به تشدید تنشها در منطقه گفت پکن آماده است تلاشهای خود را برای کاهش بحران ادامه دهد و تأکید کرد که برقراری یک آتشبس کامل «ضروری و اجتنابناپذیر» است. او همچنین جنگ آغازشده از سوی ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران را «غیرقانونی» توصیف کرد و افزود منطقه در حال عبور از یک «پیچ تاریخی سرنوشتساز» است که در آن، دیدارهای مستقیم میان طرفها اهمیت ویژهای دارد.
عباس عراقچی نیز تصریح کرد که تهران در مذاکرات از تمام ظرفیت خود برای حفظ حقوق و منافع مشروعش استفاده خواهد کرد و تنها به توافقی «عادلانه و جامع» رضایت میدهد.
تا این لحظه، تنها دو کشتی تجاری توانستهاند از مسیر حفاظتشده توسط آمریکا عبور کنند و صدها کشتی دیگر، با مجموع حدود ۲۳ هزار خدمه، در خلیج فارس متوقف شدهاند.
بسته شدن مؤثر تنگه هرمز توسط ایران — که پیش از جنگ مسیر اصلی انتقال نفت، گاز، کود شیمیایی و سایر فرآوردههای نفتی بود — باعث جهش شدید قیمت سوخت و ایجاد تلاطم در اقتصاد جهانی شده است. شکستن این فشار ایران، مهمترین اهرم تهران در برابر خواستههای ترامپ برای کاهش اساسی برنامه هستهایاش را از بین میبرد.
در همین حال، امارات متحده عربی برای دومین روز متوالی اعلام کرد هدف حملات پهپادی و موشکی ایران قرار گرفته، ادعایی که تهران آن را رد کرده است.
هگست و ژنرال دن کین، عالیترین مقام نظامی آمریکا، در یک نشست خبری گفتند حملات جدید ایران به سطح «عملیات رزمی گسترده» نرسیده است. کین گفت روز سهشنبه در تنگه هرمز روز «آرامتری» بوده است. هگست نیز تأکید کرد: «آتشبس تمام نشده است.»
در کاخ سفید، روبیو گفت درگیریهای مرتبط با تلاش آمریکا برای بازگشایی تنگه هرمز «ماهیتی دفاعی» دارد.
او افزود: «هیچ شلیکی انجام نمیشود مگر اینکه اول به ما شلیک شود. ما به آنها حمله نمیکنیم.»
دولت ترامپ درباره نحوه ارائه این درگیری به کنگره با فشار فزایندهای مواجه است؛ بهویژه در چارچوب قانون اختیارات جنگی که معمولاً رئیسجمهور را ملزم میکند ظرف ۶۰ روز پس از آغاز عملیات نظامی، مجوز رسمی کنگره را دریافت کند.
در آستانه پایان مهلت ۶۰ روزه هفته گذشته، یک مقام ارشد دولت ترامپ اعلام کرد که آمریکا پس از آتشبس شکننده ۱۹ فروردین / ۸ آوریل، خصومتها با ایران را «پایان داده» است.
در حالی که انتخابات میاندورهای نزدیک است، افزایش قیمت بنزین نیز برای جمهوریخواهان مشکلساز شده است. دادهها نشان میدهد میانگین قیمت خردهفروشی در سطح ملی روز سهشنبه برای نخستین بار از ژوئیه ۲۰۲۲ به بیش از ۴.۵۰ دلار در هر گالن رسید. پس از اعلامیه غافلگیرکننده ترامپ، قیمت نفت برنت در حدود ۱۰۸ دلار ثابت ماند.
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی و مذاکرهکننده ارشد ایران، نشان داد که ایران هنوز بهطور کامل به تلاش آمریکا برای بازگشایی آبراه پاسخ نداده است.
او در پیامی در شبکه ایکس نوشت: «ما بهخوبی میدانیم که ادامه وضعیت موجود برای آمریکا غیرقابل تحمل است؛ در حالی که ما هنوز حتی شروع هم نکردهایم.» او در این اظهارات به مذاکرات غیرمستقیم با آمریکا که از طریق پاکستان انجام میشود، اشارهای نکرد.
در واکنش به ادعای واشنگتن مبنی بر غرق کردن شش قایق ایرانی، یک فرمانده نظامی ایران به صداوسیما گفت دو قایق کوچک غیرنظامی روز دوشنبه هدف قرار گرفته و پنج غیرنظامی کشته شدهاند.
ژنرال کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، گفت بیش از ۱۰۰ هواپیمای نظامی آمریکا بر فراز تنگه هرمز در حال گشتزنی هستند. آمریکا از ۲۴ فروردین / ۱۳ آوریل محاصره دریایی بنادر ایران را اعمال کرده و درآمد نفتی مورد نیاز تهران برای تقویت اقتصاد آسیبدیدهاش را کاهش داده است.
شرکت هاپاگ-لوید، یکی از بزرگترین شرکتهای کشتیرانی کانتینری جهان، در بیانیهای اعلام کرد ارزیابی ریسک آن «بدون تغییر» باقی مانده و عبور از تنگه هرمز «در حال حاضر برای کشتیهای ما امکانپذیر نیست».
توربیورن سولتودت، تحلیلگر ارشد خاورمیانه در شرکت اطلاعات ریسک «وریسک میپلکرافت»، گفت: «شرکتهای کشتیرانی و بیمه همچنان باید صبر کنند و ببینند اوضاع چگونه پیش میرود.»
نظرها
نظری وجود ندارد.