ترامپ: ۲۰ سال توقف هسته‌ای ایران کافی است

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، چندی پس از بازگشت از سفر چین اعلام کرد که با تعلیق ۲۰ ساله برنامه هسته‌ای ایران موافق است؛ موضعی که از تغییر لحن واشنگتن نسبت به خواسته پیشین خود مبنی بر توقف دائمی غنی‌سازی اورانیوم حکایت دارد. ترامپ که پیش‌تر بر پایان کامل برنامه غنی‌سازی و جلوگیری همیشگی از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای تأکید کرده بود، اکنون گفته است: «بیست سال کافی است، البته اگر یک بیست سال واقعی باشد.»

به گزارش بی‌بی‌سی، ترامپ در پاسخ به خبرنگاری که گفت تعلیق ۲۰ ساله کافی نیست، گفت: «بیست سال کافی است، اما باید تضمین واقعی وجود داشته باشد.» او توضیح بیشتری درباره منظور خود ارائه نکرد.

رسانه‌های آمریکایی پیش‌تر گزارش داده بودند که جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهوری آمریکا، در مذاکرات اسلام‌آباد در ماه آوریل، در واکنش به پیشنهاد ایران برای توقف پنج‌ساله غنی‌سازی، بر حداقل ۲۰ سال پافشاری کرده بود. با این حال، این نخستین بار است که خود ترامپ به‌طور علنی از چنین بازه زمانی‌ای سخن می‌گوید.

اظهارات تازه ترامپ در حالی مطرح می‌شود که عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، جمعه ۲۵ اردیبهشت اعلام کرد مسئله ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران همچنان یکی از دشوارترین محورهای مذاکرات با آمریکاست. او گفت:

حملات گسترده آمریکا و اسرائیل به ایران از ۲۸ فوریه/ ۹ اسفند آغاز شد و پس از آن، آتش‌بسی که از ۷ آوریل/۱۹ فروردین با هدف تسهیل مذاکرات برقرار شده، تا حدی حفظ شده است؛ هرچند درگیری‌های پراکنده همچنان ادامه دارد. پاکستان در این میان نقش میانجی را ایفا می‌کند. گرچه کشورهای دیگری نیز همچون روسیه پیشنهاد داده‌اند که نقش میانجی را ایفا کنند.

با وجود این، دو طرف همچنان از دستیابی به توافق فاصله دارند و پیشنهادهای اخیر یکدیگر را رد کرده‌اند. رسانه‌های ایرانی گزارش داده‌اند که پیشنهاد تهران شامل توقف فوری جنگ در همه جبهه‌ها، پایان محاصره دریایی بنادر ایران از سوی آمریکا و دریافت تضمین برای جلوگیری از حملات دوباره بوده است. اشاره به توقف جنگ در «همه جبهه‌ها» ظاهراً به حملات اسرائیل علیه حزب‌الله لبنان نیز مربوط می‌شود.

ترامپ پس از دیدار با شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهوری چین، در پکن و در گفت‌وگو با خبرنگاران در هواپیمای اختصاصی ریاست‌جمهوری آمریکا مدعی شد که واشنگتن و پکن توافق دارند ایران نباید به سلاح هسته‌ای دست یابد و همچنین باید تنگه هرمز را که اکنون مسدود کرده، بازگشایی کند؛ موضوعی که به افزایش قیمت جهانی نفت انجامیده است.

او همچنین در گفت‌وگو با شبکه فاکس‌نیوز مدعی شد مذاکرات با ایران به دلیل «تناقض در تصمیمات تهران» مدام دچار رفت‌وبرگشت می‌شود. ترامپ ادعا کرد سه سایت هسته‌ای ایران «به‌طور شبانه‌روزی تحت نظارت ۹ دوربین آمریکایی» قرار دارند و هشدار داد هرگونه «تحرک» در این تأسیسات می‌تواند با واکنش مستقیم نظامی مواجه شود.

رئیس‌جمهوری آمریکا همچنین مدعی شد چین به او اطمینان داده که هیچ تجهیزات نظامی در اختیار ایران قرار نخواهد داد. او گفت پکن خواهان باز ماندن تنگه هرمز است و از تلاش‌های ایران برای وضع عوارض بر کشتی‌ها ناراضی است.

ترامپ با اشاره به آتش‌بس یک‌ماهه میان طرفین ادعا کرد این آتش‌بس «به درخواست کشورهای دیگر» و به‌ویژه پاکستان انجام شده و افزود: «من چندان موافق آن نبودم، اما به عنوان لطفی به پاکستان این کار را انجام دادیم.»

او همچنین از مواضع قبلی خود درباره ضرورت خارج کردن ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران عقب نشست و در گفت‌وگو با فاکس‌نیوز گفت این اقدام «بیشتر جنبه روابط عمومی دارد» تا ضرورت عملی. ترامپ افزود: «اگر ذخایر را بگیرم حالم بهتر است، اما فکر می‌کنم بیشتر برای نمایش رسانه‌ای اهمیت دارد.»

ترامپ در ادامه بار دیگر تهدید کرد که در صورت تلاش ایران برای جابه‌جایی این ذخایر، آمریکا «با یکی دو بمب کار را تمام خواهد کرد». او همچنین گفت واشنگتن طی روزهای آینده درباره لغو تحریم شرکت‌های نفتی چینی خریدار نفت ایران تصمیم‌گیری خواهد کرد.

ترامپ در بخش دیگری از سخنانش ادعا کرد ایران به «غبار هسته‌ای» دسترسی ندارد، زیرا «کوه روی آن فرو ریخته» و تنها آمریکا و چین امکان دسترسی به آن را دارند.

او همچنین درباره پیشنهاد اخیر ایران گفت: «اگر از جمله اول آن خوشم نیاید، کلش را کنار می‌گذارم.» ترامپ بدون توضیح بیشتر افزود: «اگر ایران به هر شکلی بخواهد توانایی هسته‌ای داشته باشد، بقیه پیشنهاد را حتی نمی‌خوانم.»

ترامپ در دوره نخست ریاست‌جمهوری خود از توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ میان ایران و دولت باراک اوباما (برجام) خارج شد. یکی از دلایل اصلی این تصمیم، مخالفت او با «بندهای غروب» بود؛ بندهایی که بر اساس آن برخی محدودیت‌های هسته‌ای ایران پس از گذشت زمان منقضی می‌شدند.

اسرائیل تاکنون واکنشی رسمی به سخنان تازه ترامپ نشان نداده است. بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، که کشورش بدون شفافیت به سلاح هسته‌ای دست یافته، همچنان تأکید می‌کند ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران باید «به‌طور کامل از میان برداشته شود» تا بتوان جنگ علیه ایران را پایان‌یافته تلقی کرد.

نتانیاهو از مخالفان سرسخت توافق هسته‌ای ۲۰۱۵ بود و معتقد بود بندهای زمانی آن در نهایت راه را برای دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای باز می‌گذارد و تهدیدی جدی علیه اسرائیل باقی خواهد ماند. اسرائیل کماکان در راه به توافق رسیدن ایران و آمریکا سنگ‌‌اندازی کرده است.