توافق نامشخص ترامپ و شی درباره ایران در پایان سفر رئیسجمهور آمریکا به چین
چین خواستار آتشبس و بازگشایی تنگه هرمز شده است، در حالی که دونالد ترامپ میگوید شی جینپینگ دیدگاهی «بسیار مشابه» درباره پایان دادن به جنگ در ایران دارد.
بخش خبر
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا در کنار شی جینپینگ، رئیسجمهور چین ـ عکس از خبرگزاری فرانسه
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا ادعا کرده است که ایالات متحده و چین درباره پایان دادن به جنگ در ایران دیدگاههای «بسیار مشابهی» دارند، اما جزئیاتی از یک گشایش احتمالی ارائه نکرد.
رئیسجمهور آمریکا در دومین و آخرین روز از نشست سران، در باغ جونک نان های در پکن در کنار شی جینپینگ، رهبر چین صحبت میکرد. ترامپ گفت: «ما در مورد ایران بحث کردیم. ما در مورد اینکه چطور میخواهیم این جنگ تمام شود، احساس بسیار مشابهی داریم. ما نمیخواهیم آنها سلاح هستهای داشته باشند. ما میخواهیم تنگهها باز باشند.»
رئیسجمهور آمریکا افزود: «ما میخواهیم آنها به این مسئله پایان دهند، چون اوضاع در آنجا دیوانهوار است، کمی دیوانهوار. و این خوب نیست، نباید اتفاق بیفتد.»
روزنامه گاردین بریتانیا نوشته است؛ گمانهزنیهای زیادی در اینباره وجود دارد که ایالات متحده آمریکا چقدر به چین، بزرگترین خریدار نفت ایران، فشار میآورد تا از نفوذ خود بر ایران برای ترغیب این کشور به بازگشایی تنگه هرمز استفاده کند. همچنین این پرسش مطرح است که آیا پکن مایل به پذیرش این فشار خواهد بود یا خیر.
جیمیسون گریر، نماینده تجاری ایالات متحده، روز جمعه در مصاحبهای با تلویزیون بلومبرگ گفت که چینیها «نمیخواهند در سمت اشتباه» مسئله ایران باشند. گریر گفت: «برای چین بسیار مهم است که تنگه هرمز باز باشد.»
پیش از این، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، گفته بود که واشنگتن امیدوار است «چین را متقاعد کند تا نقش فعالتری ایفا کند تا ایران را وادار سازد از اقداماتی که اکنون در خلیج فارس انجام میدهد و قصد انجامش را دارد، دست بکشد».
اما او روز پنجشنبه در مصاحبهای با انبیسی نیوز، این ایده را که آمریکا بهدنبال حمایت پکن است، کماهمیت جلوه داد. روبیو گفت: «ما از چین درخواست کمک نمیکنیم. ما نیازی به کمک آنها نداریم.»
وزارت امور خارجه چین روز جمعه ۲۵ اردیبهشت / ۱۵ مه بار دیگر خواستار آتشبس در ایران شد و اعلام کرد که تنگه هرمز باید «هر چه سریعتر» بازگشایی شود.
حدود نیمی از نفت خام چین از تنگه هرمز عبور میکند، اما تهدید بزرگتر برای اقتصاد چین این است که اگر درگیری در خاورمیانه باعث رکود جهانی شود، تقاضا برای صادرات این کشور کاهش یابد.
با این حال، بسیاری در پکن معتقدند که بحران ایران مسئولیت چین نیست.
ژو بو، سرهنگ بازنشسته ارتش و پژوهشگر ارشد مرکز امنیت و استراتژی بینالملل در دانشگاه تسینگهوا، به گاردین گفت: «در مورد ایران، چین قطعاً میخواهد کمک کند، اما من آنچه را که روبیو گفت خواندم؛ او در واقع به دنبال انتقال بار مسئولیت به سمت چین است. ما در چین ضربالمثلی داریم که میگوید: چرا من باید کثافتکاری تو را تمیز کنم؟»
بیانیه کاخ سفید درباره مذاکرات بیش از دو ساعته روز پنجشنبه میان ترامپ و شی جینپینگ حاکی از آن بود که رهبران دو کشور «توافق کردند که تنگه هرمز باید برای حمایت از جریان آزاد انرژی باز بماند» و «رئیسجمهور شی همچنین مخالفت چین با نظامی شدن تنگه را روشن کرد».
کاخ سفید همچنین اعلام کرد که ترامپ و شی جینپینگ بر این موضوع توافق داشتهاند که «ایران هرگز نباید به سلاح هستهای دست یابد».
اما ترامپ در جریان یک مصاحبه تلویزیونی، زمانیکه اشاره کرد یافتن اورانیوم غنیشده ایران عمدتاً جنبه نمایشی دارد در حالیکه اسرائیل آن را بهعنوان یک هدف مطالبه کرده است، باعث تعجب همگان شد.
رئیسجمهور آمریکا به شان هنیتی، مجری فاکسنیوز، گفت: «راستش را بخواهید اگر آن را به دست بیاورم حس بهتری خواهم داشت، اما فکر میکنم این بیشتر جنبه روابط عمومی دارد تا هر چیز دیگری.»
بیانیه چین از نشست روز پنجشنبه تنها اشاره کوتاهی به «وضعیت خاورمیانه» داشت.
رسانههای دولتی چین به سرعت مجموعهای از مقالات را منتشر کردند که در آنها از عبارت «ثبات استراتژیک سازنده» استفاده شده بود؛ عبارتی که بخشی از بیانیه دولت چین درباره نشست پنجشنبه بود. خبرگزاری شینهوا نوشت که این اصطلاح به معنای «هماهنگی در عین تفاوت و جستوجوی نقاط مشترک با حفظ اختلافات» است. شینهوا افزود که این مفهوم «سرشار از خرد است و نشاندهنده مسئولیتپذیری است».
ترامپ بهنوبه خود از مهماننوازی و تملق چینیها لذت برد. بر اساس گزارش خبرنگاران همراه کاخ سفید، شنیده شده که او در راه رفتن به اتاق چای در باغ جونک نان های میگفت شی به او برای «باغ رز» (در کاخ سفید)، گلهای رز هدیه میدهد.
او در حالیکه در اتاقی مجلل با دیوارهای چوبی و فرش طلایی بزرگ در کنار شی نشسته بود، گفت: «این بازدیدی باورنکردنی بود. فکر میکنم نتایج خوبی حاصل شده است. ما معاملات تجاری فوقالعادهای انجام دادهایم که برای هر دو کشور عالی است... معتقدم ما واقعاً کارهای شگفتانگیزی انجام دادهایم.»
ترامپ افزود: «ما مشکلات بسیار متفاوتی را حل کردهایم که دیگران قادر به حل آنها نبودند.»
او به فاکسنیوز گفت که چین با خرید نفت آمریکا، سویا و ۲۰۰ فروند هواپیمای بوئینگ موافقت کرده است. اما در مورد مسائل کلیدی از جمله تایوان، بهنظر میرسد توافق ملموس چندانی صورت نگرفته است.
جولیان گویتز، مدیر سابق بخش چین در شورای امنیت ملی در دوران دولت بایدن، گفت که فرمول جدید چین درباره روابط دو کشور، تلاشی برای «تثبیت مرحله فعلی بنبست استراتژیک برای باقیمانده دوره [ریاست جمهوری] ترامپ و در حالت ایدهآل فراتر از آن» است.
گویتز گفت: «شی جینپینگ سالها تلاش کرده تا برای این لحظه آماده شود؛ تا یک رئیسجمهور آمریکا را بهعنوان همتای برابر به پکن بیاورد، کسی که در سراسر جهان نیز به این عنوان شناخته شود. و اکنون این اتفاق در حال رخ دادن است.»
وو شینبو، استاد مطالعات بینالملل در دانشگاه فودان و مشاور دولت چین، گفت که توازن قدرت بین ایالات متحده و چین به سمت «برابری بیشتر در حال تغییر است».
وو گفت: «در گذشته، همیشه بهنظر میرسید که ایالات متحده دست برتر را دارد و مدام به چین فشار میآورد و حالت تهاجمی میگرفت. اما اکنون منصفانه است بگوییم که دو کشور به نقطه جدیدی از تعادل رسیدهاند.»
در یک تقاطع شلوغ نزدیک هتل ترامپ، جمعیتی که صبح جمعه برای تماشای کاروان ریاستجمهوری جمع شده بودند، نسبت به عصر پنجشنبه پراکندهتر بودند و حضور سنگین پلیس مردم را به عدم توقف تشویق میکرد. بسیاری از مزاحمتهای ناشی از بستن مکرر جادهها گلایه داشتند.
وقتی از اهالی پکن درباره نظراتشان در مورد ترامپ سوال شد، کلمهای که بارها و بارها تکرار شد «غیرقابل پیشبینی» بود.
یکی از ناظران که مایل به فاش شدن نامش نبود، گفت: «آنچه او میگوید، لزوماً بهمعنای همان چیزی نیست که در ذهن دارد.»
نظرها
نظری وجود ندارد.