پوتین چهار روز پس از ترامپ وارد پکن شد

ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهوری روسیه، سه‌شنبه ۲۹ اردیبهشت / ۱۹ مه، چهار روز پس از سفر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا به چین، وارد پکن شد؛ سفری که در بحبوحه تشدید تنش‌های جهانی، جنگ اوکراین و پیامدهای جنگ آمریکا با ایران، نشانه‌ای از تعمیق شراکت راهبردی مسکو و پکن ارزیابی می‌شود. همزمان، دو طرف بر گسترش مبادلات غیردلاری، همکاری‌های انرژی و تقویت نظم چندقطبی جهانی تأکید کرده‌اند.

ولادیمیر پوتین که به نوشته رسانه‌های دولتی چین بیست‌وپنجمین سفر خود به این کشور را انجام می‌دهد، پیش از ورود به پکن در پیامی ویدئویی اعلام کرد روابط روسیه و چین به «سطحی بی‌سابقه» رسیده است. او به افزایش تجارت دوجانبه، انجام مبادلات با روبل و یوان به‌جای دلار و همچنین سیاست لغو روادید میان دو کشور اشاره کرد.

سفر رئیس‌جمهوری روسیه در شرایطی انجام می‌شود که روابط شخصی او با شی جین‌پینگ، رهبر چین، به یکی از نزدیک‌ترین مناسبات میان رهبران قدرت‌های بزرگ تبدیل شده است. دو طرف از سال ۲۰۱۳ تاکنون بیش از ۴۰ بار با یکدیگر دیدار کرده‌اند.

تحلیلگران معتقدند میزبانی همزمان چین از ترامپ و پوتین در فاصله چند روز، نشان‌دهنده اعتمادبه‌نفس فزاینده پکن در ایفای نقش محوری در معادلات جهانی است. ویلیام یانگ، تحلیلگر ارشد گروه بین‌المللی بحران، به گاردین گفت شی جین‌پینگ می‌خواهد به واشنگتن نشان دهد که چین «روابط قدرتمند و پایداری» در اختیار دارد و به‌سادگی انزوا نمی‌گیرد.

در بیانیه‌ها و گزارش‌های منتشرشده از سوی رسانه‌های چینی، بر نقش شراکت جامع راهبردی دو کشور در «ثبات‌بخشی به جهان» و مقابله با «یک‌جانبه‌گرایی» تأکید شده است.

خبرگزاری دولتی شینهوا روابط پکن و مسکو را الگویی برای روابط قدرت‌های بزرگ در «عصر جدید» توصیف کرد و نوشت دو کشور از چندقطبی شدن نظام بین‌الملل و تقویت نقش جنوب جهانی حمایت می‌کنند.

موضوع جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران نیز در محاسبات انرژی چین برجسته شده است. گزارش‌ها حاکی است افزایش واردات زمینی انرژی از روسیه می‌تواند وابستگی چین به تنگه هرمز را کاهش دهد؛ گذرگاهی که به‌دلیل جنگ آمریکا با ایران با اختلال جدی مواجه شده است. با این حال برخی تحلیلگران هشدار می‌دهند وابستگی بیش از حد چین به منابع انرژی روسیه ممکن است با سیاست خودکفایی انرژی پکن در تضاد قرار گیرد.

در این میان، همکاری‌ها در زمینه انرژی نیز یکی از محورهای اصلی گفت‌وگوهای دو طرف به‌شمار می‌رود. پروژه خط لوله «قدرت سیبری ۲» که قرار است سالانه ۵۰ میلیارد مترمکعب گاز روسیه را از طریق مغولستان به چین منتقل کند، از مهم‌ترین طرح‌های مورد بحث است. کرملین این پروژه را راهی برای جبران از دست رفتن بازارهای اروپایی می‌داند.

چین از زمان آغاز جنگ اوکراین به تحریم‌های غرب علیه روسیه نپیوسته و بنا بر داده‌های مرکز پژوهش انرژی و هوای پاک، بیش از ۳۶۷ میلیارد دلار سوخت فسیلی از روسیه خریداری کرده است. همزمان، کشورهای غربی پکن را به حمایت اقتصادی و صادرات تجهیزات دومنظوره دارای کاربرد نظامی به روسیه متهم کرده‌اند.

روابط اقتصادی روسیه و چین در سال‌های اخیر رشد چشمگیری داشته است. وزارت بازرگانی چین اعلام کرده حجم تجارت دوجانبه در سال ۲۰۲۵ به حدود ۲۲۸ میلیارد دلار رسیده و برای سومین سال متوالی از مرز ۲۰۰ میلیارد دلار عبور کرده است. چین همچنین ۱۶ سال پیاپی بزرگ‌ترین شریک تجاری روسیه بوده است.

در زمینه همکاری‌های مردمی نیز دو کشور از توسعه تبادلات فرهنگی و آموزشی خبر داده‌اند. برگزاری «سال‌های آموزش چین و روسیه» از امسال آغاز شده و صدها برنامه تبادلی در حوزه‌های آموزشی، فرهنگی، ورزشی و فن‌آوری را شامل می‌شود. همچنین سیاست لغو روادید موجب افزایش چشمگیر سفر شهروندان دو کشور شده است.

سفر ولادیمیر پوتین در حالی انجام می‌شود که روسیه با چالش‌های جدی در جنگ اوکراین و اقتصاد داخلی روبه‌روست. پیشروی محدود ارتش روسیه، حملات پهپادی و موشکی اوکراین به زیرساخت‌های انرژی و نظامی روسیه و افزایش فشارهای اقتصادی، وابستگی مسکو به پکن را بیشتر کرده است. حتی برخی مقام‌های روس نیز به دشواری ادامه جنگ اذعان کرده‌اند. یک نماینده روس از سیبری اخیراً خواستار «پایان سریع» جنگ شد و هشدار داد اقتصاد روسیه توان ادامه طولانی‌مدت عملیات نظامی را ندارد.

با وجود این فشارها، پکن و مسکو همچنان بر تقویت هماهنگی‌های خود در سازمان‌هایی مانند بریکس و سازمان همکاری شانگهای تأکید دارند و روابط خود را عاملی برای افزایش «ثبات و قطعیت» در جهان پرتلاطم کنونی معرفی می‌کنند.