حمله دوباره به سفره مزدبگیران: «نان و ماست هم اعیانی است»

دولت ایران حتی در روزهایی که ممکن است هر لحظه بار دیگر هدف حملات نظامی ایالات متحده آمریکا و اسرائیل قرار گیرد و تورم آنی‌ترین پیامد جنگی که ۴۰ روز طول کشید بود هم دست از سیاست‌های اقتصادی فقرزا نمی‌کشد. در تازه‌ترین تصمیم لبنیات به صورت رسمی بار دیگر گران خواهد شد.

از آغاز خرداد نرخ رسمی شیر خام ۲۹درصد افزایش خواهد یافت. محمد فربد سخنگوی انجمن صنایع فرآورده های لبنی ایران ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۵ همزمان با اعلام این خبر، گفت که بر این اساس قیمت فرآورده‌های لبنی ۲۰ درصد افزایش خواهد یافت.

فرید علت افزایش قیمت فرآورده‌های لبنی در آغاز سال را «افزایش ۴۵ تا ۶۰ درصدی حقوق و دستمزد، افزایش هزینه های حمل و نقل و ملزومات بسته بندی، انرژی و ارز» عنوان کرد. او همچنین گفت به دلیل افزایش چشمگیر قیمت مواد بسته بندی و دیگر مولفه‌های تأثیرگذار، تغییرات قیمت لبنیات در ابتدای سال ۱۴۰۵ را «در حد تغییر قیمت تمام شده» بود.

دو روز پیش از اینکه سخنگوی انجمن صنایع لبنی افزایش قیمت شیر خام را به صورت رسمی اعلام کند، رسانه‌های ایران از افزایش چشمگیر قیمت محصولات لبنی خبر داده بودند. بر اساس این گزارش‌ها یک بطری شیر پرچرب ۹۵۰ میلی‌لیتری حداقل ۷۷ هزار و ۸۰۰ تومان قیمت دارد. البته که برخی از تولیدکنندگان همین کالا را ۱۲۴ هزار و ۹۰۰ تومان عرضه می‌کنند.

گزارش میدانی خبرگزاری دانشجویان ایران از فروشگاه‌های تهران افزایش قیمت ماست و پنیر را هم تایید کرده است.بر اساس این گزارش ۸۰۰ گرم ماست کم‌چرب ۱۵۳ هزار تومان و یک کیلو و ۸۰۰ گرم هم ۲۹۸ هزار تومان فروخته می‌شود. در زمان انتشار این گزارش، یعنی ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۵ نرخ فروش ماست پرچرب در بسته ۹۰۰ گرمی ۱۸۳ هزار تومان و ۴۵۰ گرمی ۱۱۵ هزار تومان، و ۷۵۰ گرمی ماست پرچرب هم‌زده ۱۷۸ هزار و ۲۰۰ تومان بود.

این گزارش می‌گوید قیمت پنیر فاصله زیادی با گذشته پیدا کرده است. ارزان‌ترین پنیر در فروشگاه‌ها حداقل ۱۰۳ هزار تومان برای ۲۱۰ گرم پنیر سفید کم‌چرب بود. بسته ۳۵۰ گرمی پنیر کم‌چرب ۱۷۹ هزار تومان و بسته ۲۰۰ گرمی پنیر خامه‌ای ۱۰۹ هزار تا ۱۲۷ هزار تومان به فروش می‌رسید.

میراسلام تیموری، رئیس انجمن صنایع فرآورده‌های لبنی در توجیه افزایش چندباره نرخ محصولات لبنی به «ایسنا» گفت که حاشیه سود صنایع لبنی «پایین» و «به‌طور متوسط بین ۴ تا ۵ درصد» است و «کوچک‌ترین تغییر در هزینه‌ها، صنعت را به سمت زیان سوق دهد و تولیدکنندگان ناچار به اصلاح قیمت شوند.»

افزایش ۱۰ برابری قیمت شیر

افزایش نرخ شیر خام و فرآورده‌های لبنی در سالهای اخیر سرانه مصرف لبنیات را کاهش داده است. سخنگوی انجمن صنایع فرآورده‌های لبنی گفت که برآورد می‌شود حذف ارز ترجیحی باعث کاهش ۱۵ درصدی سرانه مصرف شده باشد. او سپس اظهار امیدواری کرد که پس از افزایش ۲۰ درصدی قیمت محصولات لبنی «کاهش سرانه مصرف مجددا رخ ندهد.»

میراسلام تیموری هم از اینکه سرانه مصرف «دوباره کاهش یابد»، ابراز نگرانی کرد. او گفت که از سال ۱۴۰۰ تا اکنون «مصرف محصولات لبنی سالانه ۱۰ تا ۱۵ درصد» کاهش داشته است.

به گفته او قیمت شیرخام نسبت به سال ۱۴۰۰، ۱۰ برابر شده که بزرگتر از میزان افزایش حداقل دستمزد است. تیموری گفت: «حداقل دستمزدها حداکثر شش برابر افزایش یافته‌اند و در سایر سطوح درآمدی، میزان رشد حتی کمتر از این عدد است» و «شکاف درآمد و هزینه خانوار باعث کاهش مصرف لبنیات شده است».

روزنامه «دنیای اقتصاد» ۲۳ دی ۱۴۰۴ گزارش کرد در بازه زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۳ حدود ۵۰ درصد کاهش داشته است؛ «میانگین مصرف سالانه لبنیات برای هر خانوار از ۱۳۰ کیلوگرم در سال‌های ۱۳۹۰تا ۱۳۹۶به ۱۰۴ کیلوگرم در سال‌های ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۳ کاهش یافته است. این شرایط در سال‌های اخیر رو به وخامت رفته است؛ به‌طوری‌که در چهار سال منتهی به ۱۴۰۳ میانگین مصرف سالانه لبنیات ۹۲ کیلوگرم بوده است.»

خبرگزاری دانشجویان ایران هم ۲۲ آذر ۱۴۰۴ در یک گزارش به نقل از نهادهای دولتی نوشت: «سرانه مصرف لبنیات در ایران از حدود ۱۳۰ کیلوگرم در سال ۱۳۸۹ به حدود ۵۵ کیلوگرم در سال‌های اخیر سقوط کرده است؛ یعنی افتی حدود ۵۸ درصدی و در عین حال، وزارت بهداشت و رسانه‌های تخصصی حوزه سلامت می‌گویند ایرانی‌ها اکنون حدود ۹۰ کیلوگرم کمتر از سرانه جهانی لبنیات مصرف می‌کنند».

کاهش سرانه مصرف لبنیات یکی از عامل‌های بیمارهای استخوانی است که سیاستگذاران حکومتی هم نسبت به آن هشدار داده‌اند. این هشدارها اما تا به حال نادیده گرفته شده و نتوانسته است مانع آزادسازی قیمت‌ها شود.

دولت ایران در بودجه ۱۴۰۵ نرخ ارز ترجیحی برای واردات دارو و کالا را افزایش داد و همزمان بودجه ارزی را کم کرد. پیامد این تصمیم در آغاز سال ۱۴۰۵ تورم بزرگتر از ۹۰ درصدی مواد خوراکی بود که برآورد می‌شود در ماه‌های آینده بزرگتر شود.