ابهامات درباره توافق میان آمریکا و ایران ادامه دارد

هفته‌هاست که برای دستیابی به توافقی میان ایران و آمریکا تلاش می‌شود. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، اکنون طرحی روی میز قرار دارد تا آتش‌بسِ موجود اما شکننده تمدید شود و تنگه هرمز که از زمان آغاز جنگ مسدود شده بود، به روی کشتیرانی باز شود. با این حال، این توافق هنوز نه از سوی رژیم ایران و نه از سوی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، تأیید نشده است.

ابراهیم عزیزی، رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس ایران جمعه ۸ خرداد / ۲۹ مه در گفت‌وگو با خبرگزاری روسی ریانووستی بر موضوعاتی تأکید کرد که دغدغه آمریکا در مذاکرات محسوب می‌شوند. او گفت:

عزیزی در بخش دیگری از سخنان خود به مسئله تنگه هرمز اشاره کرد و گفت: «آن‌چه امروز جمهوری اسلامی ایران دنبال می‌کند، مدیریت هوشمند تنگه هرمز است.» او افزود:

او همچنین تأکید کرد که «آمریکا باید در رفتار خود تجدیدنظر کند، در غیر این صورت موفقیتی در مذاکرات حاصل نخواهد شد».

پیش از این وب‌سایت خبری آکسیوس به‌نقل از مقامات آمریکایی گزارش داده بود که مذاکره‌کنندگان دو طرف بر سر یک تفاهم‌نامه ۶۰ روزه برای تمدید آتش‌بس و آغاز مذاکرات درباره برنامه هسته‌ای ایران موافقت کرده‌اند. گفته می‌شود بخشی از این توافق، بازگشایی تنگه هرمز است تا کشتیرانی دوباره «بدون محدودیت» و بدون پرداخت عوارض امکان‌پذیر شود. افزون بر این، ایران باید ظرف ۳۰ روز این تنگه را از تمامی مین‌ها پاکسازی کند. بر اساس این گزارش، در مقابل، ایالات متحده نیز محاصره بنادر ایران را لغو خواهد کرد.

روزنامه نیویورک تایمز نیز گزارش داد که مذاکره‌کنندگان آمریکا و ایران در آستانه چنین توافقی قرار دارند. این روزنامه به سه مقام آمریکاییِ آگاه از گفت‌وگوها استناد کرد.

رهبری جمهوری اسلامی ایران تا کنون هیچ موضع‌گیری‌ای درباره این توافق احتمالی نداشته است. با این حال، خبرگزاری تسنیم به نقل از یک منبع نزدیک به تیم مذاکره‌کننده گزارش داد که سپاه پاسداران اعلام کرده است که توافق موقت هنوز تدوین نهایی نشده و به همین دلیل تأیید نمی‌شود.

در طرف آمریکایی، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، دست‌کم از «پیشرفت‌های فراوان» در مذاکرات سخن گفت.

ونس اظهار داشت: «در حال حاضر به‌خاطر برخی جزئیات نگارشی، گفت‌وگوها ادامه دارد.» او ابراز امیدواری کرد که پیشرفت‌های بیشتری حاصل شود تا ترامپ بتواند این توافق را تأیید کند. اما اوضاع هنوز به آن مرحله نرسیده است. ونس تأکید کرد:

ونس گفت:

به‌گفته او چند مسئله در مورد موضوع هسته‌ای وجود دارد: «ذخیره اورانیوم غنی‌شده بالا و همچنین مسئله غنی‌سازی».

جی‌دی ونس هم‌زمان هشدار داد که واشنگتن هرگونه حمله‌ای را با قاطعیت تلافی خواهد کرد.

معاون رئیس‌جمهور آمریکا با اشاره به ماهیت پیچیده و شکننده این‌گونه توافق‌های نظامی، آشفتگی‌های مقطعی در روند اجرای آن را طبیعی دانست و اظهار داشت:

با این حال، معاون رئیس‌جمهور آمریکا ارزیابی کلی خود را مثبت دانست و با مقایسه شرایط فعلی با هفته‌های گذشته، بر موفقیت‌آمیز بودن استراتژی کاخ سفید تأکید کرد. او در پایان خاطرنشان ساخت:

توافق بر سر بازگشایی تنگه هرمز برای اقتصاد جهانی از اهمیت حیاتی برخوردار خواهد بود. این تنگه یکی از مهم‌ترین شاهراه‌های ترانزیتی برای تجارت جهانی نفت است. در پی این محاصره، قیمت سوخت به‌شدت افزایش یافت.

آن‌گونه که آکسیوس گزارش داد، در این تفاهم‌نامه ایالات متحده متعهد شده است که در ازای بازگشایی تنگه هرمز برخی از تحریم‌ها علیه ایران را کاهش دهد تا این کشور بتواند آزادانه نفت بفروشد. درآمدهای حاصل از صادرات نفت، یکی از مهم‌ترین منابع درآمدی جمهوری اسلامی است. به‌تازگی ایالات متحده تحریم‌های خود را مجدداً تشدید کرده بود تا «شریان حیاتی مالی» ایران را قطع کند. این اقدامات تنبیهی، از جمله ناوگان سایه ایران و همچنین سازمان‌ها، افراد و کشتی‌هایی را هدف قرار داده بود که به ایران برای ادامه صادرات نفت کمک می‌کردند.