سازمان غذا و دارو قیمت دارو را از روی بسته‌بندی‌ها حذف کرد

سازمان غذا و دارو از شرکت‌های داروسازی خواسته است قیمت دارو را روی جعبه محصولات درج نکنند؛ تصمیمی که به‌گفته مسئولان این سازمان با هدف جلوگیری از سردرگمی ناشی از تغییرات مداوم قیمت‌ها و نوسانات ارزی اتخاذ شده است. با این حال، این سیاست در شرایطی اجرا می‌شود که بازار دارو همچنان با افزایش قیمت، کمبود برخی اقلام حیاتی و نگرانی بیماران از دسترسی به داروهای مورد نیاز مواجه است.

محمد هاشمی، سخنگوی سازمان غذا و دارو، سه‌شنبه ۱۲ خرداد اعلام کرد که از این پس مرجع رسمی قیمت دارو، سامانه «تی‌تک» خواهد بود و داروخانه‌ها موظف هستند قیمت‌ها را از این سامانه استعلام کنند. به‌گفته او، حذف قیمت از روی بسته‌بندی می‌تواند مانع بروز اختلاف ناشی از تغییرات مکرر نرخ‌ها شود و از برخی سوءاستفاده‌های احتمالی جلوگیری کند.

این تصمیم در حالی اتخاذ شده که فعالان حوزه سلامت و بیماران طی ماه‌های اخیر بارها نسبت به رشد هزینه‌های درمان هشدار داده‌اند. گزارش‌های میدانی از افزایش چندبرابری قیمت برخی داروهای بیماران دیابتی و قلبی و همچنین دشوارتر شدن دسترسی به اقلامی مانند انسولین و متفورمین حکایت دارد؛ وضعیتی که فشار اقتصادی مضاعفی را بر خانواده‌های بیماران تحمیل کرده است.

همزمان سازمان غذا و دارو از اجرای مجموعه‌ای از ابزارهای نظارتی جدید خبر داده است. بر اساس این برنامه، پزشکان از ماه آینده هنگام نسخه‌نویسی به اطلاعات کمبودهای دارویی دسترسی خواهند داشت تا از تجویز داروهای کمیاب پرهیز کنند. همچنین سامانه‌ای با عنوان «کارنامه پزشک» راه‌اندازی می‌شود که میزان مصرف دارو و بار مالی نسخه‌های هر پزشک را نمایش می‌دهد.

در بخش دیگری از سیاست‌های جدید، تجویزهای خارج از پروتکل‌های علمی هدف قرار گرفته‌اند. طبق اعلام مسئولان، داروهایی که بدون ضرورت پزشکی یا خارج از دستورالعمل‌های درمانی تجویز شوند، ممکن است از پوشش بیمه خارج شوند؛ اقدامی که وزارت بهداشت آن را ابزاری برای کنترل مصرف غیرمنطقی دارو می‌داند.

با این حال، چالش‌های بازار دارو فراتر از موضوع نسخه‌نویسی و قیمت‌گذاری است. مهدی پیرصالحی، رئیس سازمان غذا و دارو، حدود یک ماه پیش از تأثیر مستقیم جهش نرخ ارز، کمبود منابع مالی، مشکلات حمل‌ونقل بین‌المللی و فشارهای موجود بر نظام قیمت‌گذاری سخن گفته بود. به‌گفته او، در حالی که نیاز واقعی کشور در حوزه دارو و تجهیزات پزشکی بیش از پنج میلیارد دلار برآورد می‌شود، منابع اختصاص‌یافته فاصله قابل توجهی با این میزان دارد.

پیرصالحی همچنین تأکید کرده بود که تأخیر طولانی در پرداخت مطالبات شرکت‌های فعال در زنجیره تأمین و محدودیت‌های بودجه‌ای، فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان و توزیع‌کنندگان وارد کرده است؛ موضوعی که می‌تواند بر روند تأمین پایدار دارو تأثیر بگذارد.

در همین حال، برخی گزارش‌ها از اختلال در زنجیره تأمین دارو و تجهیزات پزشکی در پی جنگ اخیر و مشکلات حمل‌ونقل حکایت دارند. کارشناسان حوزه سلامت معتقدند اگرچه مشکلات بازار دارو ریشه‌ای قدیمی‌تر از تحولات اخیر دارد، اما افزایش هزینه واردات، محدودیت‌های ارزی و اختلال در مسیرهای تأمین، خطر کمبود برخی داروهای تخصصی و حیاتی را تشدید کرده است.

در چنین شرایطی، حذف قیمت از روی بسته‌بندی دارو، بدون رفع مشکلات ساختاری بازار، کمبود منابع ارزی و کنترل مؤثر افزایش قیمت‌ها، پاسخگوی نگرانی بیماران نیست. شفافیت واقعی زمانی محقق می‌شود که افزون بر دسترسی آسان به اطلاعات قیمت، ثبات در تأمین و امکان خرید دارو با هزینه قابل تحمل نیز برای بیماران فراهم شود.