بدبینی در ایران هم‌زمان با نزدیک شدن به توافق با آمریکا: «هر کسی به دلیلی عصبانی است»

گاردین در این گزارش که بعد از ظهر سه‌شنبه ۲۶ خرداد / ۱۶ ژوئن منتشر شده، آورده است:

در شهر روستایی «سیریک» در جنوب ایران، دمای هوا در هفته گذشته به ۴۵ درجه سانتی‌گراد رسیده است؛ با این حال، ساکنان منطقه روزها پس از حملات آمریکا که گفته می‌شود به دو تاسیسات آب آشامیدنیِ روستاهای اطراف آسیب رسانده، همچنان برای پر کردن سطل‌های آب در صف می‌ایستند.

در میان کمبود آب و سایه سنگین ترس از جنگ، خبرهایی از توافق احتمالی میان واشنگتن و تهران به گوش رسید. اما برای کسانی که در میان ویرانه‌های پس از این حادثه دست‌وپا می‌زنند، این خبر آرامش چندانی به‌همراه نداشت.

«ناهید»*، مادری ساکن سیریک، با توصیف صف‌های طولانی روستاییان برای آب در آن گرمای طاقت‌فرسا و نگرانی از این‌که مبادا این کمبودها بسیار بیشتر طول بکشد، گفت: «من از بلاتکلیفیِ پیرامون [این توافق صلح] می‌ترسم.» اگرچه جریان آب پس از ۱۲ ساعت وصل شد، اما میزان آبی که به خانه‌ها می‌رسید، به هیچ‌وجه برای آشامیدن و کارهای روزمره کافی نبود.

او گفت: «دختر چهار ساله‌ام از شدت کم‌آبی و درد بین پاهایش که ناشی از سایش و کمبود آب برای بهداشت اولیه بود، با گریه از خواب بیدار شد.»

ناهید که به‌عنوان خیاط، تنها نان‌آور خانواده‌اش است، گفت که نگران سلامت و آینده دخترش است.

واکنش ناهید، یکی از صدها واکنشی است که این روزها هم‌زمان با نزدیک‌تر شدن آمریکا و ایران به امضای رسمی یک توافق، از سوی ایرانیان در سراسر کشور مطرح می‌شود.

البرز، ۳۶ ساله، نویسنده‌ای ساکن تهران، گفت این وضعیت باعث شده بسیاری احساس کنند که دنیا «توسط دیوانه‌ها» اداره می‌شود.

او گفت: «دیروز همسرم را بیدار کردم تا به او بگویم توافق حاصل شده، آن هم با امتیازاتی بسیار ناچیز [از سوی ما]. از خوشحالی بال درآوردیم. دست‌کم یک نفس راحت کشیدیم.»

او افزود واکنش‌های اطرافیانش به سه گروه کلی تقسیم می‌شود: «گروه اول کسانی که دل در گرو حکومت دارند؛ گروه دوم که به [خانواده سلطنتی سابق] پهلوی وابسته‌اند و به همین دلیل چشم‌انتظار مداخله نظامی خارجی هستند؛ و گروه سومی که از هر دو گروه قبلی بیزارند.»

او افزود که به نظر می‌رسد با گذشت زمان، گروه سوم در حال بزرگ‌تر شدن است.

مینا، فیلم‌نامه‌نویس ساکن تهران، می‌گوید برای تندروهایی که تقریباً هر شب برای جشن گرفتن «پیروزی» سپاه پاسداران تجمع می‌کنند و در جلسه‌های آموزش کار با کلاشینکف شرکت می‌کنند، احتمال توافق با «دشمن» مایه خشم شده است.

او گفت: «در حال حاضر همه عصبانی هستند، اما هر کداممان به‌دلیلی عصبانی هستیم. آخوندها دهه‌هاست که به پیروان خود گفته‌اند شعار "مرگ بر آمریکا" سر دهند، بنابراین هرگونه توافقی با دشمن، جایگاه آن‌ها را در میان طرفدارانشان تضعیف می‌کند. از طرفی آدم‌هایی مثل من هم هستند؛ من از حکومت متنفرم و از اینکه [دونالد] ترامپ به ما خیانت کرد هم بیزارم.»

او افزود: «هرچند [باراک] اوباما هم سمت مردم ایران نبود و معامله با آیت‌الله‌ها را انتخاب کرد، اما حداقل مثل یک سیاستمدار واقعی رفتار می‌کرد، نه یک تاجر. با او تکلیفمان روشن بود. اما با ترامپ، واقعاً از پشت به ما خنجر زده شد.»

مینا از بازگشت رضا پهلوی، فرزند شاه سابق، به‌عنوان یک «رهبر انتقالی» حمایت می‌کند و می‌گوید باور ندارد که هرگز توافق صلحی پایدار با حکومت ایران شکل بگیرد.

او همچنین از آن‌چه «استاندارد دوگانه بین‌المللی» در قبال جان‌باختگان ایرانی خواند، ابراز خشم کرد.

او پرسید: «حمله آمریکا به آن مدرسه [که منجر به کشته شدن ۱۲۰ کودک شد] هولناک بود و باید محکوم شود؛ دل من برای خانواده‌های بی‌گناهی که در این حملات کشته شدند می‌سوزد. اما چرا همه شما کودکانی را که همین چند هفته قبل از آن در خیابان‌ها توسط حکومت کشته شدند، نادیده می‌گیرید؟ چرا باید به ادعاهای حقوق بشری شما اعتماد کنیم، وقتی فقط برای کسانی می‌جنگید که با برنامه‌های سیاسی‌تان همخوانی دارند؟»

اگرچه بسیاری از ایرانیان با نگرانی چشم‌انتظار تحولات دیپلماتیک بوده‌اند، اما برای برخی دیگر، این اعلام عملاً هیچ واکنشی به‌همراه نداشت.

شقایق ۲۴ ساله که در اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» در تهران شرکت کرده و بر اثر اصابت گلوله ساچمه‌ای به سرش مجروح شده است، با صراحت گفت: «از سال ۱۴۰۱ (۲۰۲۲) دیگر هیچ‌چیز منطقی به‌نظر نمی‌رسد.»

او افزود: «بعید می‌دانم جنگ به این زودی‌ها تمام شود. تنها چیزی که تغییر کرده این است که ما اکنون بهتر درک می‌کنیم متحدان واقعی‌مان چه کسانی هستند؛ و هر روز بیشتر مشخص می‌شود که ترامپ یکی از آن‌ها نیست.»

در شرایطی که بدبینی‌ها عمیق‌تر می‌شود و دیدگاه‌ها همچنان پراکنده است، یک حس مشترک از فرسودگی — و خشم از این‌که در واقعیت هیچ‌چیز تغییر نکرده — در میان بسیاری از این گفت‌وگوها جاری بود.

شقایق با طعنه پرسید: «خیالم راحت شد که دیگر مردم بی‌گناه با بمب‌های آمریکا کشته نمی‌شوند، اما حالا همگی موافقید که به تابستان‌های خوش اروپایی خود برگردید و ما هم به روند کشته شدنمان به‌دست حکومت ادامه دهیم؟»

البرز نیز گفت که این توافق همچنان شکننده و نامشخص است. او با پیش‌بینی این‌که «در ماه آینده هر اتفاقی ممکن است رخ دهد»، گفت: «همه دارند درباره این صحبت می‌کنند که ترامپ فقط دارد تا پایان جام جهانی زمان می‌خرد.»

ـــــــــــــــــــــــــ

* اسامی در این گزارش تغییر کرده‌اند.