لغو ناگهانی مذاکرات ایران و آمریکا در سوئیس

مذاکراتی که قرار بود امروز جمعه ۲۹ خرداد / ۱۹ ژوئن میان ایران و آمریکا در سوئیس جهت اجرای تفاهم‌نامه برگزار شود، به‌دلیل حملات اسرائیل به لبنان لغو شد.

این گفت‌وگوها قرار بود روز جمعه، دو روز پس از امضای تفاهم‌نامه (MOU) که فرصتی ۶۰ روزه را برای مذاکره درباره توافقی دائمی پیرامون برنامه هسته‌ای ایران و هم‌زمان به جریان انداختن دوباره تردد نفتکش‌ها در تنگه هرمز ایجاد می‌کرد، در دهکده کوچک «اوب‌بورگن» سوئیس آغاز شود.

کاخ سفید ضمن اعلام اینکه جی‌دی ونس، معاون دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا و سرپرست مذاکرات، فعلاً به این سفر نخواهد رفت، اظهار داشت که ایالات متحده مشتاق است «مذاکرات فنی را در اسرع وقت آغاز کند».

سخنگوی کاخ سفید اواخر روز پنج‌شنبه گفت:

وزارت امور خارجه سوئیس نیز صبح جمعه تأیید کرد که مذاکرات برنامه‌ریزی شده برای امروز در تفرجگاه کوهستانی بورگن‌استوک برگزار نخواهد شد.

لغو این مذاکرات در حالی رخ داد که اسرائیل و حزب‌الله شدیدترین حملات خود را از زمان برقراری آتش‌بس مبادله کردند.

حزب‌الله اواخر روز پنج‌شنبه، پس از گلوله‌باران پراکنده اسرائیل در طول روز، نیروهای اسرائیلی را در نزدیکی شهر نبطیه در جنوب لبنان با چندین راکت هدف قرار داد. اسرائیل نیز با موجی از حملات هوایی به این شهر و شهرک‌های اطراف پاسخ داد.

حزب‌الله اعلام کرد نیروهای اسرائیلی را هدف قرار داده است که تلاش می‌کردند به سمت تپه‌های اطراف نبطیه پیشروی کنند؛ منطقه‌ای بحرانی که از زمان اعلام آتش‌بس میان آمریکا و ایران، شاهد درگیری‌های پراکنده بوده است. پیش از این آتش‌بس، نیروهای اسرائیلی در حال پیشروی به سمت این شهر در جنوب لبنان بودند.

خبرگزاری ملی لبنان (NNA) گزارش داد که در پی حملات هوایی و گلوله‌باران توپخانه‌ای اسرائیل در سراسر منطقه نبطیه در جنوب لبنان، دست‌کم ۱۶ نفر کشته و چندین نفر دیگر زخمی یا مفقود شده‌اند.

این خبرگزاری، بمباران شبانه را یکی از شدیدترین حملات اسرائیل به این منطقه توصیف کرد که طی آن، چندین خانه پس از نیمه‌شب هدف قرار گرفتند.

بنا به این گزارش، شلیک توپخانه اسرائیل در شهر نبطیه و همچنین در کفر جوز و چندین شهرک اطراف از جمله کفر رمان و زبدین گزارش شده است. پس از آن، موجی از حملات هوایی نیز مناطق «کفر تبنیت» و ارتفاعات ریحان را هدف قرار داد.

این خبرگزاری گزارش داد که دست‌کم هشت نفر در نبطیه و حاروف کشته شده‌اند. همچنین چهار نفر در پی حمله به خانه‌ای میان دو منطقه الشرقیه و دویر جان باختند و حمله دیگری در شهرک کفر صیر جان سه نفر را گرفت.

افزون بر این، در حمله پهپادی اسرائیل به یک موتورسیکلت در نزدیکی ساختمان شهرداری دویر، یک نفر کشته و یک نفر زخمی شد.

لغو گفت‌وگوهای روز جمعه میان ایران و آمریکا چنان ناگهانی بود که کارکنان جی‌دی ونس و گروه کوچکی از خبرنگاران حتی در پایگاه مشترک اندروز در حومه واشنگتن به امید این سفر گرد هم آمده بودند. ده‌ها تن از مقامات کاخ سفید، نیروهای تدارکاتی و رسانه‌ها نیز از قبل برای آماده‌سازی مقدمات ورود ونس در سوئیس حضور داشتند.

شب گذشته مجتبی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، اعلام کرد که به‌رغم برخی ملاحظات، این تفاهم‌نامه را تأیید کرده است؛ هم‌زمان، ایالات متحده به‌طور رسمی محاصره بنادر ایران را لغو کرد.

مجتبی خامنه‌ای مسئولیت مذاکرات را به گردن مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران انداخت و با اشاره به این‌که در ابتدا دیدگاه متفاوتی نسبت به این موضوع داشته، تصریح کرد:

با این حال، او هشدار داد که در صورت اصرار طرف آمریکایی بر «زیاده‌خواهی»، تسلیم این خواسته‌ها نخواهد شد.

مجتبی خامنه‌ای همچنین با رد این ایده که موافقت با توافق به منزله تن‌دادن به خواسته‌های طرف مقابل است، افزود: «از این لحظه، ما یعنی شما ملت سرافراز و این خادم ناچیز، منتظر تحقق شروط گفته‌شده خواهیم بود.»

پیش از لغو این گفت‌وگوها، خبرگزاری تسنیم اعلام کرده بود که مذاکره‌کنندگان ایرانی باید قبل از آغاز دور بعدی مذاکرات، نشانه‌هایی از اجرای توافق موقت را از سوی آمریکا مشاهده کنند و هنوز هیچ تاأیدیه‌ای مبنی بر سفر هیئت ایرانی به ژنو وجود ندارد.

لغو این گفت‌وگوها پس از گزارش شبکه المیادین، نزدیک به حزب‌الله لبنان منتشر شد که گفته بود تهران اعزام هیئت خود به سوئیس را به‌دلیل ادامه عملیات نظامی اسرائیل در لبنان به تعویق انداخته است.

اسرائیل که در این گفت‌وگوها حضور نداشت و خود را از توافق آمریکا و ایران کنار کشیده است، به درگیری‌های خود در لبنان ادامه داد و بامداد جمعه حملات هوایی جدیدی را آغاز کرد. اسرائیل حزب‌الله را به نقض آتش‌بس متهم کرد؛ اتهامی که این گروه مسلح نیز متقابلاً به اسرائیل وارد کرده است.

حزب‌الله روز جمعه اعلام کرد که نیروهایش سه تانک اسرائیلی را در جنوب کشور منهدم کرده‌اند و درگیری‌ها «همچنان ادامه دارد». اسرائیل هنوز هدف قرار گرفتن تانک‌های خود را تأیید نکرده است.

تهاجم اسرائیل به جنوب لبنان و کارزار بمباران آن، بیش از ۳۹۰۰ کشته در لبنان بر جای گذاشته است. حزب‌الله نیز دست‌کم ۳۲ سرباز اسرائیلی را در لبنان و ۳ غیرنظامی اسرائیلی را کشته است.

روز پنج‌شنبه، اسرائیل ایجاد آن‌چه را که «منطقه امنیتی» خود در جنوب لبنان می‌نامد، اعلام کرد که شامل صدها کیلومترمربع از خاک لبنان می‌شود. مقامات لبنانی خواستار خروج کامل نیروهای اسرائیلی شده‌اند؛ موضوعی که ایران می‌گوید بر اساس تفاهم‌نامه امضاشده با آمریکا، الزامی است.

این تفاهم‌نامه خواهان «پایان دائمی» جنگ در لبنان و تضمین «تمامیت ارضی و حاکمیت» این کشور است. دونالد ترامپ گفته است که انتظار یک آتش‌بس کامل در همه جبهه‌ها را دارد.

اسرائیل تاکنون اصرار داشته که نیروهای خود را از جنوب لبنان خارج نخواهد کرد، امری که انتقاد علنی ترامپ و ونس را به‌همراه داشته است.

ونس روز پنجشنبه گفت اسرائیل باید به روند صلح احترام بگذارد. او به خبرنگاران گفت: «آن‌چه گاهی باعث ناامیدی رئیس‌جمهور شده، این است که به‌نظر می‌رسد دقیقاً در آستانه یک گشایش بزرگ در توافق هستیم و ناگهان انفجار بزرگی در یک مرکز جمعیتی غیرنظامی در بیروت رخ می‌دهد و افراد زیادی که هیچ ارتباطی با حزب‌الله ندارند، جان خود را از دست می‌دهند.» او افزود که چنین اقداماتی «قابل قبول نیست».

روز جمعه، محمدباقر قالیباف، مذاکره‌کننده ارشد ایران، نسبت به هرگونه نقض توافق هشدار داد و در شبکه اجتماعی اکس نوشت:

رفت‌وآمدهای دیپلماتیک پیرامون این گفت‌وگوهای برنامه‌ریزی‌شده، بر ابهامات موجود درباره امکان دستیابی به یک آتش‌بس پایدار در این جنگ منطقه‌ای افزوده است؛ جنگی که چند هزار کشته برجای گذاشته، قیمت انرژی را به‌شدت افزایش داده و بازارهای جهانی را متزلزل کرده است.

این توافق به مذاکره‌کنندگان ۶۰ روز فرصت می‌دهد تا درباره وضعیت برنامه هسته‌ای ایران به توافق برسند، مگر این‌که هر دو طرف با تمدید آن موافقت کنند. همچنین یک صندوق بازسازی ۳۰۰ میلیارد دلاری برای ایران و سایر مشوق‌های مالی در آن پیش‌بینی شده است.

ارتش آمریکا اعلام کرد که روز پنج‌شنبه، نیروهای آمریکایی محاصره دریایی بنادر ایران را که مانع از کشتیرانی به مقصد یا از مبدأ ایران می‌شد، لغو کردند، اما خاطرنشان کرد که ناوهای جنگی آمریکایی «در منطقه عمومی باقی خواهند ماند».

با این حال، فعالیت‌ها در تنگه هرمز همچنان کم‌رونق و آرام گزارش شده است.