رویترز: سپاه پاسداران در عراق هسته‌های مخفی تشکیل داده است

خبرگزاری رویترز، جمعه ۲۹ خرداد / ۱۹ ژوئن به‌نقل از هشت منبع عراقی نوشته است که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران به‌منظور انجام حمله علیه کشورهای حوزه خلیج فارس که میزبان نیروهای آمریکایی هستند، هسته‌های مخفی جدیدی را در عراق تشکیل داده است. این اقدام با هدف دور زدن شبکه‌های شبه‌نظامی شناخته‌شده و فرار از رهگیری‌های اطلاعاتی صورت گرفته است.

سه تن از این منابع اعلام کردند که سه یا چهار هسته مخفی، که هرکدام متشکل از حدود ۱۰ شبه‌نظامی شیعه زبده عراقی هستند، در فاصله زمانی بین ۳۱ فروردین / ۲۰ آوریل تا ۲۷ اردیبهشت / ۱۷ مه، دست‌کم هفت حمله پهپادی را از مناطق بیابانی نزدیک به شهرهای جنوبی بصره و سماوه علیه اهدافی در کویت، عربستان سعودی و امارات متحده عربی هدایت کرده‌اند.

به‌گفته این منابع ــ که شامل دو مقام نظامی عراق، یک مقام امنیتی دیگر و پنج فرمانده شبه‌نظامی محلی می‌شوند ــ شماری از اعضای این هسته‌ها از میان نیروهای «مقاومت اسلامی در عراق» (ائتلافی از جناح‌های تندرو شیعه با هزاران جنگجو) جذب شده‌اند؛ با این حال، این گروه‌های جدید خارج از ساختار فرماندهی این ائتلاف فعالیت کرده و مستقیماً به سپاه پاسداران گزارش می‌دهند.

پنج فرمانده شبه‌نظامی مذکور اظهار داشتند که تشکیل این هسته‌های جدید عراقی که پیش از این گزارش نشده بود، نشان‌دهنده تغییر در تاکتیک‌های سپاه پاسداران است. این استراتژی با هدف حفظ توانایی ایران برای قدرت‌نمایی در منطقه، آن هم در زمانی که گروه‌های هم‌پیمانش به‌شدت ضعیف شده و منابع نظامی و اقتصادی خودش رو به فرسایش رفته، اتخاذ شده است.

عراق، به‌عنوان کشوری با اکثریت شیعه، میزبان شبه‌نظامیان متعددی است که بسیاری از آن‌ها روابط نزدیکی با تهران دارند. این گروه‌ها رکن اصلی «محور مقاومت» منطقه‌ای ایران را تشکیل می‌دهند؛ محوری که از غزه و لبنان تا یمن و عراق امتداد دارد.

از زمان حمله آمریکا و اسرائیل به ایران در ۱۰ اسفند / ۲۸ فوریه، گروه‌های تحت پرچم «مقاومت اسلامی در عراق» مسئولیت ده‌ها حمله پهپادی و راکتی علیه منافع آمریکا در این کشور را بر عهده گرفته‌اند که حملات تلافی‌جویانه ایالات متحده آمریکا را به‌همراه داشته است. با این حال، هیچ بسیج عمومی و گسترده‌ای از سوی نیروهای هم‌پیمان ایران در داخل مرزهای عراق صورت نگرفته است.

از سال گذشته، چندین جناح قدرتمند شیعه در عراق سیگنال‌هایی فرستاده‌اند مبنی بر این‌که آماده‌اند سلاح‌های خود را زمین بگذارند و بر سیاست داخلی تمرکز کنند تا از تشدید تنش با دولت دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، جلوگیری کنند. به‌گفته جاسم البهادلی، سرتیپ بازنشسته ارتش عراق، و دو نماینده از ائتلاف حاکم شیعه، این تحول احتمالاً سپاه پاسداران را بر آن داشته تا گروه‌هایی را تحت کنترل مستقیم خود ایجاد کند.

دو مورد از این جناح‌ها، یعنی «عصائب اهل الحق» و «کتائب امام علی»، در این ماه و در پی هشدارهای مکرر آمریکا به دولت عراق مبنی بر منحل کردن گروه‌های مسلح فعال در خاک خود، اعلام کردند که تحویل سلاح‌های خود به مقامات دولتی را آغاز خواهند کرد.

البهادلی که کارشناس گروه‌های مسلح شیعه است، گفت: «به‌نظر می‌رسد گروه‌های جدیدی که توسط سپاه پاسداران تأسیس شده‌اند، کوچک‌تر، از نظر ایدئولوژیک سرسخت‌تر و تحت کنترل شدیدتری هستند که نشان‌دهنده نیاز ایران به حفظ منابع خود در بحبوحه فشارهای اقتصادی است.»

تفاهم‌نامه ایران و آمریکا به موضوع حمایت تهران از گروه‌های متحد نمی‌پردازد

رؤسای جمهور آمریکا و ایران روز چهارشنبه توافقی موقت برای پایان دادن به جنگ امضا کردند و مقرر شد مذاکرات بعدی درباره موضوعات دشواری مانند آینده برنامه هسته‌ای تهران انجام شود. با این حال، مقامات ایرانی اعلام کرده‌اند که حمایت تهران از «گروه‌های مقاومت» قابل مذاکره نیست و این توافق به این موضوع نپرداخته است.

وزارت امور خارجه آمریکا نیز بار دیگر بر انتظارات خود مبنی بر این‌که دولت عراق اقدامات فوری برای برچیدن تمام ابزارهای فعالیت‌های بی‌ثبات‌کننده ایران در عراق، از جمله سپاه پاسداران و شبه‌نظامیان همسو با ایران انجام دهد، تأکید کرد.

بر اساس بیانیه‌ای مشترک، علی الزیدی، نخست‌وزیر جدید عراق، و تام بارک، فرستاده آمریکا، در دیدار روز دوشنبه خود درباره برنامه‌های عراق برای تضمین «خلع سلاح کامل و انحلال همه گروه‌های مسلح» که خارج از کنترل دولت عراق فعالیت می‌کنند و اطمینان از این‌که «خاک عراق نمی‌تواند توسط هیچ طرفی برای تهدید صلح منطقه‌ای استفاده شود»، گفت‌وگو کردند.

جنگ در ایران به مهم‌ترین منطقه تولیدکننده انرژی در جهان آسیب رسانده، زنجیره تأمین را مختل کرده و تورم را به‌شدت افزایش داده است. تهران در پاسخ به بمباران‌های آمریکا و اسرائیل، تنگه هرمز را که تقریباً یک‌پنجم تجارت نفت و گاز طبیعی مایع (LNG) جهان از آن می‌گذرد، عملاً مسدود کرد و کارزار گسترده‌ای از حملات پهپادی و موشکی را علیه همسایگان خود در خلیج فارس به‌راه انداخت.

سه منبع امنیتی عراقی با استناد به ترکیبی از اطلاعات انسانی، ارتباطات رادیویی شنود شده و شواهد جمع‌آوری‌شده از سایت‌های پرتاب، اعلام کردند گروه‌های جدیدی که در طول این درگیری در عراق پدیدار شدند ــ و اغلب با نام‌های ناشناخته و با کمترین حضور رسانه‌ای فعالیت می‌کنند ــ دست‌کم سه حمله پهپادی به کویت، دو حمله به عربستان سعودی و دو حمله به امارات متحده عربی انجام داده‌اند.

به‌گفته این منابع و بدون ارائه جزئیات بیشتر، اهداف این حملات شامل پایگاه هوایی «علی السالم» کویت (محل استقرار نیروهای آمریکایی) و یک ترمینال نظامی در فرودگاه بین‌المللی این کشور بوده است. حملات انجام شده به سمت عربستان سعودی و امارات نیز رهگیری شدند؛ هرچند منابع نتوانستند اهداف دقیق مورد نظر را تأیید کنند.

آزمونی زودهنگام برای نخست‌وزیر جدید عراق

مقامات عراقی گفتند سپاه پاسداران به این دلیل به هسته‌های جدید روی آورده تا امکان «انکارپذیری باورپذیر» را حفظ کند، اتهامات را از گروه‌های اصلی تحت حمایت ایران در کشور دور سازد و فشار آمریکا بر بغداد برای خلع سلاح آن‌ها را کاهش دهد.

این مقامات افزودند که نیروهای امنیتی عراق اطلاعات محدودی درباره این گروه‌ها دارند اما در تلاش هستند تا زنجیره فرماندهی آن‌ها را کشف کنند تا از حملات بعدی جلوگیری شود. به‌گفته آن‌ها، این گروه‌ها شامل جنگجویان زبده با تخصص در عملیات پهپادی و ارتباطات هستند.

تهران دهه‌ها زمان و میلیاردها دلار صرف ساختن شبکه اتحادهای منطقه‌ای خود کرد، شبکه‌ای که از زمان حمله حماس به اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ (۱۵ مهر ۱۴۰۲) به‌شدت تضعیف شده است.

اسرائیل به حماس در غزه و حزب‌الله در لبنان ضربات سنگینی وارد کرده است، در حالی که جنبش حوثی‌ها در یمن هدف حملات هوایی آمریکا و بریتانیا قرار گرفته است. بشار اسد، رئیس‌جمهور سوریه نیز در دسامبر ۲۰۲۴ سرنگون شد که این امر مسیر مهم تدارکاتی شبه‌نظامیان عراقی را قطع و جمهوری اسلامی را بیش از پیش منزوی کرد.

البهادلی، کارشناس مسائل شبه‌نظامیان، گفت ایران اکنون به جای حفظ یک شبکه گسترده از گروه‌های دارای بودجه کلان در عراق، به‌نظر می‌رسد بر تعداد محدودی از «کادرهای رادیکال‌تر که تمایل دارند با حمایت مالی کمتر فعالیت کنند و وفاداری، امکان انکارپذیری و تأثیر عملیاتی را بر جذب نیروهای انبوه ترجیح می‌دهند»، متکی شده است.

این گروه‌های جدید، آزمونی زودهنگام برای علی الزیدی، نخست‌وزیر عراق به‌شمار می‌روند؛ او ماه گذشته در پی فشار آمریکا بر ائتلاف حاکم بلوک‌های سیاسی شیعه برای جلوگیری از بازگشت نوری المالکی (نخست‌وزیر سابق و نزدیک به ایران) به قدرت رسید. بغداد مدت‌هاست که بر روی لبه تیغ میان دو متحد نزدیک خود، یعنی واشنگتن و تهران گام برمی‌دارد؛ بندبازی سیاسی سنگینی که در طول جنگ دشوارتر نیز شده است.

حملاتی که از منشأ عراق صورت می‌گیرد، همچنین خطر نابودی تلاش‌های پُرزحمت بغداد برای بازسازی روابط با همسایگان ثروتمند خلیج فارس را به‌همراه دارد؛ روابطی که از زمان حمله صدام حسین به کویت در سال ۱۹۹۰ تیره شده بود اما در سال‌های اخیر رو به بهبود گذاشته بود.

کویت، عربستان سعودی و امارات متحده عربی در ماه آوریل سفیران عراق را در اعتراض به این حملات احضار کردند.

به‌گفته مقامات امنیتی، مقامات عراقی در حال بررسی این موضوع هستند که آیا حمله پهپادی ۲۷ اردیبهشت / ۱۷ مه که باعث آتش‌سوزی در نیروگاه هسته‌ای برکه امارات شد نیز توسط این گروه‌ها انجام شده است یا خیر. عربستان سعودی اعلام کرد که در همان روز سه پهپاد را که از عراق وارد حریم هوایی این کشور شده بودند رهگیری کرده است؛ حمله‌ای که مقامات عراقی می‌گویند توسط یکی از همین گروه‌های جدید انجام شده است.

الزیدی هر دو حمله را محکوم کرد، آن‌ها را اقدامات مجرمانه خواند و قول داد که تحقیقات مشترکی با هر دو کشور خلیج فارس انجام شود تا مشخص شود آیا از خاک عراق برای هدف قرار دادن آن‌ها استفاده شده است یا خیر.