ایران بیانیه مشترک آمریکا و شورای همکاری خلیج فارس را محکوم کرد

وزارت امور خارجه ایران جمعه ۵ تیر با صدور بیانیه‌ای، مواضع مطرح‌شده در بیانیه مشترک مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا و وزیران خارجه کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس را محکوم کرد و تداوم چنین رفتارهایی را دخالت خصمانه در امور منطقه دانست.

در این بیانیه آمده است که جمهوری اسلامی ایران، مواضع مندرج در بیانیه مشترک آمریکا و شورای همکاری خلیج فارس را دخالت در مسائل منطقه تلقی کرده و نسبت به ادامه رویکردهای مداخله‌جویانه هشدار می‌دهد.

این واکنش پس از آن مطرح شد که مارکو روبیو در نشست شورای همکاری خلیج فارس در بحرین اعلام کرد دریافت عوارض از کشتی‌ها برای عبور از تنگه هرمز، «هرج‌ومرج کامل» در تجارت جهانی ایجاد خواهد کرد و مدعی شد هیچ‌یک از کشورهای عضو شورا از اعمال هزینه ترانزیت در این آبراه راهبردی حمایت نمی‌کنند. عمان نیز اعلام کرده است که با دریافت عوارض از کشتی‌های عبوری مخالف است.

روبیو تأکید کرد: «آبراه‌های بین‌المللی متعلق به هیچ کشوری نیستند و این اصل، یکی از پایه‌های نظم کنونی جهان به‌شمار می‌رود.»

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که ایران و آمریکا پس از دستیابی به یک توافق اولیه برای پایان دادن به ماه‌ها تنش و درگیری، مذاکرات خود را برای دستیابی به یک توافق نهایی ادامه می‌دهند. دو طرف توافق کرده‌اند ظرف ۶۰ روز درباره توافق دائمی مذاکره کنند و هم‌زمان سازوکاری برای تضمین عبور ایمن کشتی‌های تجاری از تنگه هرمز ایجاد شده است.

تنگه هرمز که حدود یک‌پنجم صادرات نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور می‌کند، هفته گذشته و در پی اجرای آتش‌بس و رفع محدودیت‌های اعمال‌شده از سوی ایران، بار دیگر به روی کشتیرانی بازگشایی شد و ۱۲۵ شناور از تنگه عبور کردند. اما همچنان یکی از مهم‌ترین محورهای اختلاف در مذاکرات تهران و واشنگتن محسوب می‌شود.

سلطنت عمان نیز گفت با هماهنگی سازمان بین‌المللی دریانوردی، یک گذرگاه موقت برای عبور کشتی‌ها در تنگه هرمز ایجاد کرده و تأکید کرده است که تردد از این مسیر بدون دریافت عوارض انجام خواهد شد.

با این حال، سپاه پاسداران یک روز بعد اعلام کرد عبور ایمن از تنگه هرمز تنها از مسیرهایی که ایران تعیین می‌کند امکان‌پذیر است و کریدور اعلام‌شده از سوی عمان را نپذیرفت.

در پی اصابت یک پرتابه به شناوری در سواحل عمان در روز گذشته، سازمان بین‌المللی دریانوردی (IMO)، وابسته به سازمان ملل متحد، ، روز جمعه عملیات تخلیه کشتی‌ها از طریق تنگه هرمز را متوقف کرد. این حمله درست پس از عبور چند نفتکش از مسیری صورت گرفت که تحت حمایت سازمان ملل ایجاد شده بود.

وزارت امور خارجه ایران در ادامه بیانیه خود، ادعای آمریکا درباره «تعهد پایدار واشنگتن به امنیت کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس» را صرفاً یک شعار توصیف کرد و افزود حضور نظامی آمریکا در منطقه نه‌تنها امنیت‌آفرین نیست، بلکه عامل ناامنی، تنش و شکاف میان کشورهای منطقه است.

این وزارتخانه همچنین از کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس خواست اجازه ندهند خاک یا تأسیسات آن‌ها برای طراحی، پشتیبانی یا اجرای هرگونه اقدام نظامی یا غیرقانونی علیه جمهوری اسلامی ایران مورد استفاده قرار گیرد.

در بخش دیگری از بیانیه، وزارت امور خارجه با تأکید بر اینکه تنگه هرمز در آب‌های سرزمینی ایران و عمان قرار دارد، اعلام کرد مدیریت عبور و مرور کشتی‌ها باید بر اساس بند پنجم تفاهم‌نامه‌ای انجام شود که پس از پایان درگیری‌های اخیر میان ایران و آمریکا مورد توافق قرار گرفته است.

وزارت امور خارجه ایران همچنین مواضع برخی کشورهای عربی درباره برنامه هسته‌ای ایران را مورد انتقاد قرار داد و اتهام‌های مطرح‌شده علیه این برنامه را «دروغ بزرگ» آمریکا و اسرائیل خواند.

این بیانیه از کشورهای شورای همکاری خلیج فارس خواسته شده است به جای همراهی با آمریکا در معرفی برنامه هسته‌ای صلح‌آمیز ایران به‌عنوان تهدید، از ایجاد «منطقه عاری از سلاح هسته‌ای در غرب آسیا» حمایت کنند.