میگویند کشتند، اما هنوز نمیدانند چه پیش آمده است
«یک موشک آمریکایی چهار ماه پیش دانشآموزان ایرانی را کشت. ما هنوز کل داستان را نمیدانیم»: این عنوان گزارش تازه روزنامه واشنگتنپست در باره تحقیق در مورد حمله موشکی به مدرسه شجره طیبه در میناب است.
بخش جامعه
مردم در میان ویرانههای مدرسه شجره طیبه میناب
روزنامه واشنگتنپست در شماره اول ژوئیه خود گزارشی در مورد کشتار مدرسه شجره طیبه در میناب (۹ اسفند ۱۴۰۴) منتشر کرده که عنوان آن چنین است: «یک موشک آمریکایی چهار ماه پیش دانشآموزان ایرانی را کشت. ما هنوز کل داستان را نمیدانیم.»
گزارش در مورد داستانی که میگویند بر کل آن واقف نیستند، این گونه آغاز میشود.
این مرگبارترین حمله گزارش شده در جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران بود و بیشتر قربانیان کودکان بودند. با این حال، بیش از چهار ماه پس از اصابت یک موشک آمریکایی به یک مدرسه ابتدایی ایرانی، هیچ گزارش نهایی از آنچه رخ داده وجود ندارد. دولت ترامپ بهطور مستقیم مسئولیت را نپذیرفته است، اگرچه ارتش تقریبا بلافاصله شواهدی در اختیار داشت که نشان دهد سایت مورد حمله قرار گرفته است.
در گزارش صحنهای از کشتار این گونه توصیف شده است:
پدر به سرعت به مدرسه به هم ریخته بازگشت، جایی که مردان در میان آوار دودآلود به دنبال بیرون آوردن اجساد بودند، طبق ویدیویی که رسانه های دولتی منتشر کردند. او اجساد سوخته ای را دید که فکر می کرد بستگانش هستند. نجات دهندگان یک دست کوچک را پیدا کردند که در میان آوار معلق بود. مردی از روستای سنی نشین نزدیک برای جستوجوی برادرزادهاش آمد. در میان آوار، او را مرده پیدا کرد. گروه حقوق بشر بلوچستان گفت اجساد به صورت تکه تکه به بیمارستان محلی رسیدند. تا پایان روز، پزشکان بیمارستان تخمین زدند که حداقل ۱۰۸ جسد وجود دارد، اما هشدار دادند که احتمالا این تعداد کمتر از واقعیت است، به گفته ساکن میناب خیلی زود، رسانههای دولتی گزارش دادند که تلفات کشتهشدگان ۱۶۸ نفر است.
گزارشهای رسانهای
هر از گاهی یک رسانه یا یک مقام آمریکایی میگوید که تحقیق درباره حمله به مدرسه ابتدایی شجره طیبه در شهرستان میناب (استان هرمزگان) که در تاریخ ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ (۹ اسفند ۱۴۰۴) رخ داد، تمام نشده است. گزارش تازه واشنگتنپست از همین دست است. تکرار این اظهارات اما نشانه آن است که در بایگانی کردن پرونده حمله به مدرسه موفق نبودهاند. هنوز از جمله خبرنگارانی هستند که بپرسند چه شد. واشنگتن پست نوشته است:
وقتی هفته گذشته درباره این حمله پرسیده شد، رئیس جمهور دونالد ترامپ گفت هیچ چیزی ندیده که او را قانع کند آمریکا مسئول است.
نیویورک تایمز اولین رسانه بزرگ آمریکایی بود که گزارشهای محرمانه درونسازمانی ارتش آمریکا را در رابطه با پذیرش اولیه مسئولیت این حمله افشا کرد. این روزنامه در ۱۱ مارس ۲۰۲۶ در یک گزارش تحقیقی فاش کرد که تحقیقات اولیه ارتش آمریکا (US Military Investigation) مسئولیت مستقیم شلیک موشک کروز توماهوک (Tomahawk) به مدرسه ابتدایی شجره طیبه میناب را پذیرفته است. نیویورک تایمز توضیح داد که این حمله نتیجه یک «خطای هدفگیری» ناشی از بهکارگیری دادههای اطلاعاتی قدیمی آژانس اطلاعات دفاعی آمریکا (DIA) توسط افسران سنتکام بوده است.
متخصصان تصویری نیویورک تایمز با بررسی و راستیآزمایی ویدئوها و تصاویر منتشرشده از محل حادثه، قطعاتی از بدنه موشک را رهگیری کردند که علائم و شماره سریالهای آنها با مشخصات فنی تسلیحات هدایتشونده ساخت ایالات متحده مطابقت داشت.
در گزارشهای تکمیلی این روزنامه آمده است که حداقل یکی از تحلیلگران اطلاعاتی آمریکا سالها پیش هشدار داده بود مختصاتی که ارتش به عنوان پایگاه نیروی دریایی سپاه نشانهگذاری کرده، تغییر کاربری داده و اکنون یک مدرسه است، اما این دادهها در بانک اطلاعاتی سنتکام بهروزرسانی نشده بودند.
بخش بینالملل و خبرنگاران گاردین در واشنگتن از پیگیرترین دنبالکنندگان پرونده پنهانکاری پنتاگون بودهاند. در اول، سوم، دهم و بیست و ششم مارس ۲۰۲۶ گزارشهای پرنکتهای درباره حمله به مدرسه میناب در گاردین منتشر شد.
تحقیقات گاردین نشان میدهد که مجموعه مجاور مدرسه (که ارتش آمریکا مدعی بود هدف نظامی بوده) شامل یک کلینیک تخصصی درمانی (پایگاه شهید آبسالان) و یک داروخانه بوده که سالها پیش از پادگان مجاور تفکیک شده و دیوارهای امنیتی آن از ده سال پیش برداشته شده بود. گاردین با استناد به سخنان شهردار میناب نوشت که این بخش کاملاً غیرنظامی بوده و ارتش آمریکا هیچ توجیهی برای کور بودن هدفگیری خود ندارد.
واشنگتن پست در گزارشهای خود (۲۸ فوریه، ۱ مارس، ۱۲ مارس) عمدتا روی ابعاد راستیآزمایی بصری، جزییات میدانی فاجعه و پیگیریهای سیاسی درون واشنگتن تمرکز داشته است. این روزنامه همچنین به طور مداوم امتناع پرزیدنت ترامپ و کاخ سفید از پذیرش علنی و رسمی مسئولیت (با وجود گزارشهای درونی پنتاگون) را پوشش داده و چالشهای حقوقی این موضوع در قبال کنوانسیونهای ژنو را بررسی کرده است.
آنچه تا کنون روشن شده است
خطوط کلی تحقیقاتی که در رسانهها منتشر شده از این قرار است:
کشتار دانشآموزان در اولین روز از کارزار حملات موشکی و هوایی مشترک آمریکا و اسرائیل علیه اهدافی در ایران رخ داد.
بر اساس تحلیلهای ماهوارهای و گزارشهای محلی، مدرسه هدف یک حمله سه مرحلهای (Triple-tap) با موشکهای کروز (احتمالاً توماهوک) قرار گرفته است. پس از انفجار اول و تجمع برای امداد یا پناه گرفتن دانشآموزان در نمازخانه، حملات بعدی رخ داد که شدت تلفات را به شدت افزایش داد. همچنین یک کلینیک درمانی مجاور نیز آسیب دید.
منابع رسمی و گزارشهای حقوقبشری تعداد کشتهشدگان را ۱۵۶ نفر (برخی منابع اولیه تا ۱۷۵ نفر) اعلام کردهاند که شامل ۱۲۰ دانشآموز (عمدتاً کودکان ۷ تا ۱۲ ساله)، ۲۶ معلم و کادر آموزشی، چندین تن از والدین و راننده مدرسه میشود.
تحقیقات مستقل رسانههای بینالمللی (از جمله نیویورک تایمز و واشنگتن پست) و سازمانهای حقوق بشری مانند دیدهبان حقوق بشر (HRW) نشان میدهند که فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) مسئول مستقیم این حمله است.
بنا بر گزارشهای فاش شده از بازبینیهای اولیه پنتاگون، افسران سنتکام مختصات هدف را بر اساس دادههای قدیمی «آژانس اطلاعات دفاعی آمریکا (DIA)» تعیین کرده بودند.
ساختمان این مدرسه در ابتدا بخشی از پادگان سیدالشهدا متعلق به تیپ عاصف نیروی دریایی سپاه پاسداران بوده است. اما بررسی تصاویر ماهوارهای نشان میدهد که این ملک بیش از یک دهه پیش با ساختن دیوارهای بلند کاملاً از بخش نظامی جداسازی شده و به عنوان یک مدرسه ابتدایی غیرنظامی و فعال فعالیت میکرده است. ارتش آمریکا بدون راستیآزمایی میدانی مدرن، کل مجموعه را هدف قرار داد.
دیدهبان حقوق بشر در این باره اعلام کرد که یافتههای گزارششده حاکی از آناناند که ایالات متحده مسئول حمله مرگبار به مدرسه میناب است و «این حمله بر اساس دادههای قدیمی هدفگیری انجام شده است». به گفته سارا یاگر، مدیر دیدهبان حقوق بشر در واشنگتن:
یافتههای تحقیقات نظامی ایالات متحده در مورد حمله به مدرسه میناب نشان دهنده نقض قوانین جنگ است که نمیتوان آن را به یک اشتباه بدون مقصر تقلیل داد.
آخرین وضعیت تحقیقات
بررسی این پرونده چهار ماه پس از وقوع حادثه همچنان در جریان است و با پیچیدگیهای سیاسی روبهروست:
پنتاگون یک ژنرال ارشد خارج از زنجیره فرماندهی سنتکام را مأمور رسیدگی به این پرونده کرده است تا استقلال تحقیقات حفظ شود. مقامات نظامی اعلام کردهاند این پرونده به دلیل واقع شدن ساختمان در نزدیکی یک پایگاه فعال موشکی سپاه، «پیچیده» است و زمان میبرد.
با گذشت ماهها و عدم انتشار گزارش نهایی، کمیته نیروهای مسلح سنای آمریکا در لایحه بودجه دفاعی (NDAA)، بودجه سفرهای وزیر دفاع (پیت هگست) را تا زمان انتشار کامل نتایج تحقیق مدرسه میناب و دو پرونده تلفات غیرنظامی دیگر محدود کرده است.
کشتار میناب، به عنوان جلوهای از کاربست هوش مصنوعی در دستگاه جنگی هم تعبیر شده است. مدیرعامل شرکت هوش مصنوعی آنتروپیک در پاسخ به سؤالات پیرامون احتمال استفاده از نرمافزارهای این شرکت در پردازش دادههای این حمله، مسئولیتی نپذیرفته و اعلام کردخ که موضوع در حال بررسی است.
در گزارش اخیر واشنگتنپست آمده است:
ارتش آمریکا بیش از آنچه ابتدا نشان می داد، میدانست.
نظرها
نظری وجود ندارد.