نیروهای نظامی آمریکا تا پایان سپتامبر از عراق خارج می‌شوند

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا، روز گذشته، سه‌شنبه ۲۳ تیر / ۱۴ ژوئیه در کاخ سفید و در جریان کنفرانس مطبوعاتی مشترک با علی الزیدی، نخست‌وزیر عراق، اعلام کرد که ارتش آمریکا دیگر نیازی به حضور نظامی در عراق ندارد.

ترامپ با اشاره به روابط رو به رشد بغداد با شرکت‌های بزرگ نفتی تأکید کرد که مناسبات دو کشور وارد فاز جدید و گسترده‌ای شده است. الزیدی نیز در این دیدار تأیید کرد که تا پایان سپتامبر هیچ سرباز آمریکایی در عراق نخواهد بود، اما در مقابل، شرکت‌های تجاری و سرمایه‌گذاران آمریکایی حضور فعالی در بازار عراق خواهند داشت.

پنتاگون نیز در بیانیه‌ای بر توافق پیشین سال ۲۰۲۴ مبنی بر پایان مأموریت ائتلاف ضد داعش تأکید کرد. بخش عمده‌ای از دو هزار و ۵۰۰ سرباز آمریکایی که پیش‌تر برای آموزش و مستشاری در عراق حضور داشتند، بر اساس همین توافق خاک این کشور را ترک کرده‌اند.

 توافق بر سر چارچوب امنیتی جدید پساائتلاف

در همین راستا، نخست‌وزیر عراق در دیدار با پیت هگست، وزیر جنگ (دفاع) آمریکا، درباره یک چارچوب نظامی دوجانبه جدید برای دوره پس از خروج نیروهای ائتلاف به توافق رسید.

طبق بیانیه دفتر نخست‌وزیری عراق، این چارچوب بر ادامه تبادل اطلاعات برای مبارزه با تروریسم، ارتقای توانمندی‌های دفاعی و آموزشی ارتش عراق و توسعه همکاری‌های فنی و دیجیتال با حفظ حاکمیت ملی عراق متمرکز خواهد بود. الزیدی دستور تشکیل کمیته‌ای ویژه برای نهایی کردن جزئیات این روابط دوجانبه را صادر کرده است.

 انحصار سلاح در دست دولت و اصلاحات ساختاری

سفر الزیدی به واشنگتن با تلاش‌های او در داخل عراق برای خلع سلاح گروه‌های شبه‌نظامی همزمان شده است. نخست‌وزیر عراق بارها انحصار سلاح در دست دولت را یک «تصمیم حاکمیتی» خوانده و اقداماتی را برای جداسازی احزاب سیاسی و گروه‌های مسلح از ساختار نیروهای حشد الشعبی آغاز کرده است.

این اقدامات مورد حمایت واشنگتن نیز قرار گرفته است. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، در دیدار با الزیدی ضمن تقدیر از مواضع دولت عراق در مبارزه با فساد و محدود کردن سلاح به اقتدار دولت، متعهد شد که واشنگتن به عراق در اجرای برنامه‌های اصلاحات اقتصادی کمک خواهد کرد.

حشد الشعبی در سال ۲۰۱۴ و در بحبوحه یورش داعش شکل گرفت؛ گروهی که بخش‌های وسیعی از شمال و غرب عراق را تصرف کرده بود. این نیرو که در پاسخ به فتوای آیت‌الله علی سیستانی، مرجع تقلید شیعیان ایجاد شد، در ابتدا سازمانی فراگیر متشکل از حدود ۷۰ گروه مسلح عمدتاً شیعه با نزدیک به ۲۵۰ هزار عضو بود.

با وجود این‌که حشد الشعبی یک نهاد دولتی به‌شمار می‌رود، اما شامل جناح‌های مسلحی می‌شود که به‌طور گسترده تصور می‌شود با «محور مقاومت» به رهبری جمهوری اسلامی ایران همسو هستند؛ هسته اصلی این گروه‌ها شامل عصائب اهل حق، کتائب حزب‌الله، حرکت حزب‌الله النجباء و کتائب سید الشهدا است.

به‌سوی جذب سرمایه‌گذاری

نخست‌وزیر عراق همچنین با بن بلک، مدیرعامل «شرکت تأمین مالی توسعه بین‌المللی آمریکا» (DFC) دیدار کرد تا راه را برای ورود سرمایه‌گذاران آمریکایی به بخش‌های زیرساختی عراق هموار کند.

دولت عراق قصد دارد با تکیه بر فن‌آوری‌های نوین، راه‌اندازی مراکز داده ملی، سیستم‌های پرداخت الکترونیکی و سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی، اقتصاد خود را از وابستگی مطلق به نفت رها کند. شرکت «شرکت تأمین مالی توسعه بین‌المللی آمریکا» نیز برای حمایت مالی از این پروژه‌ها و حضور فعال در بازار سرمایه‌گذاری عراق اعلام آمادگی کامل کرده است.

پیشینه حضور نظامی آمریکا در عراق

حضور نظامی ایالات متحده آمریکا در عراق در مارس ۲۰۰۳ با حمله گسترده هوایی و زمینی برای سرنگونی صدام حسین آغاز شد. این حضور در سال ۲۰۰۷ به اوج خود یعنی ۱۷۰ هزار سرباز رسید.

هرچند در سال ۲۰۱۱ بخش عمده نیروهای رزمی در دوره ریاست جمهوری باراک اوباما خارج شدند، اما ظهور گروه داعش در سال ۲۰۱۴ بار دیگر پای ارتش آمریکا و ائتلاف جهانی را برای بازسازی و آموزش نیروهای عراقی به این کشور باز کرد.

اکنون با گذشت ۲۳ سال، این پرونده نظامی جای خود را به روابط دیپلماتیک، اقتصادی و امنیتی دوجانبه می‌دهد.