ترامپ توافق هسته‌ای آمریکا با عربستان سعودی را تأیید کرد

آسوشیتدپرس چهارشنبه ۳۱ تیر / ۲۲ ژوئیه به‌نقل از دو منبع آگاه اعلام کرد که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا توافق هسته‌ای این کشور با عربستان سعودی را تأیید کردند.

این دو منبع که مجاز به اظهارنظر عمومی درباره این تصمیم نبودند، گفتند انتظار می‌رود این توافق امروز چهارشنبه در زود‌ترین زمان ممکن به‌طور عمومی اعلام شود. این توافق هنوز به‌طور رسمی اعلام نشده است.

انتظار می‌رود این قرارداد ۳۰ سال به طول بینجامد و شرکت‌های آمریکایی نیز در توسعه این برنامه مشارکت داشته باشند. همچنین این توافق می‌تواند پس از انجام مطالعه مشترک آمریکا و عربستان سعودی، مسیر را برای ساخت یک تأسیسات غنی‌سازی اورانیوم در عربستان سعودی هموار کند.

با این حال، توافق فوق که قرار است جهت بررسی به کنگره ارائه شود، ممکن است با مخالفت و موانعی از سوی قانون‌گذاران مواجه شود؛ نمایندگانی که نگرانند کمک به سعودی‌ها برای تحقق خواسته دیرینه‌شان در غنی‌سازی بومی اورانیوم، دور جدیدی از رقابت و تکثیر تسلیحات هسته‌ای را کلید بزند.

عربستان سعودی از اعضای آژانس بین‌المللی انرژی اتمی است؛ نهادی مستقر در وین که از فعالیت‌های صلح‌آمیز هسته‌ای حمایت می‌کند و در عین حال بر کشورها نظارت دارد تا از عدم وجود برنامه‌های پنهانیِ ساخت تسلیحات اتمی اطمینان حاصل کند.

اما به‌گفته یکی از این منابع، انتظار نمی‌رود این توافق شامل «پروتکل الحاقی» آژانس باشد؛ پروتکلی که امکان پایش، بازرسی و راستی‌آزمایی‌های گسترده‌تری را فراهم می‌سازد.

اعلام احتمالی این توافق در میانه‌ جنگ علیه ایران رخ می‌دهد که توسط آمریکا و اسرائیل و بخشی از آن با هدف نابودی توانایی تهران در توسعه سلاح هسته‌ای آغاز شده است. ایران همواره تأکید کرده که برنامه غنی‌سازی هسته‌ای‌اش صلح‌آمیز است.

این تصمیم نخستین بار از سوی روزنامه وال‌استریت ژورنال گزارش شد.

هم ترامپ و هم جو بایدن، رئیس‌جمهور پیشین آمریکا تلاش کرده بودند تا به توافقی هسته‌ای با عربستان سعودی دست یابند و فن‌آوری آمریکایی را در اختیار آن‌ها قرار دهند.

اما کارشناسان منع گسترش تسلیحات هسته‌ای هشدار می‌دهند که چرخیدن هرگونه سانتریفیوژ در داخل عربستان سعودی می‌تواند راه را برای یک برنامه تسلیحاتی احتمالی باز کند؛ موضوعی که محمد بن سلمان، ولیعهد و رهبر مقتدرِ عملی این کشور نیز پیش‌تر اشاره کرده بود که در صورت دستیابی تهران به بمب اتم، آن را دنبال خواهد کرد.

کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، سال گذشته و اندکی پیش از سفر ترامپ به عربستان، به این کشور سفر کرده و با همتای سعودی خود درباره توسعه صنعت برق هسته‌ای تجاری این پادشاهی گفت‌وگو کرده بود.

پیش از این نیز، پس از حمله اسرائیل به قطر و هدف قرار دادن مقامات حماس، عربستان سعودی و پاکستانِ دارنده سلاح هسته‌ای، پیمان دفاعی متقابلی امضا کردند. وزیر دفاع پاکستان پس از آن اعلام کرد که در صورت نیاز، برنامه هسته‌ای کشورش «در اختیار عربستان قرار خواهد گرفت»؛ موضعی که هشداری برای اسرائیل تلقی شد. اسرائیل مدت‌هاست تنها دارنده تسلیحات اتمی در خاورمیانه به‌شمار می‌رود و تحت نظارات آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نیز قرار ندارد..

غنی‌سازی اورانیوم به خودی خود مسیر قطعی برای دستیابی به سلاح هسته‌ای نیست — یک کشور باید مراحل دیگری از جمله استفاده از مواد منفجره بالا و همگام‌سازی‌شده را نیز فرابگیرد. اما راه را برای ساخت تسلیحات باز می‌کند؛ همان مسئله‌ای که عامل اصلی نگرانی‌های غرب درباره برنامه هسته‌ای ایران بوده است.

امارات متحده عربی، همسایه عربستان سعودی، پیش‌تر توافقی موسوم به «توافق ۱۲۳» را با آمریکا امضا کرد تا نیروگاه هسته‌ای براکه خود را با کمک کره جنوبی بسازد. اما امارات این کار را بدون درخواست برای غنی‌سازی انجام داد؛ اقدامی که کارشناسان منع گسترش تسلیحات هسته‌ای از آن به‌عنوان «استاندارد طلایی» برای کشورهای خواهان انرژی اتمی یاد می‌کنند.