«سوسک‌ها» وزیر آموزش عالی هند را به استعفاء مجبور کردند

«دنیا خم می‌شود، فقط کسی را می‌خواهد که آن را خم کند»؛ این سخنان ابهیجیت دیپکه، بنیان‌گذار «حزب کاکروج جاناتا»- CJP- یا همان سوسک‌ها است، پس از آنکه دارمندرا پرادهان، وزیر آموزش هند، در روز شنبه ۲۵ ژوئیه ۲۰۲۶ و در پی اعتراضات گسترده و مداوم دانشجویان به لو رفتن سوالات آزمون سراسری پزشکی استعفا داد.

این استعفاء یک دستاورد بزرگ برای جنبش سوسک‌ها در هند است که در میانه مه ۲۰۲۶ و در واکنش به سخنان رئیس دیوان عالی هند که جوانان بیکار را «سوسک و انگل» خوانده بود، شکل گرفت و به سرعت اعتراض‌های گسترده‌ای را سازمان داد.

پرادهان در نامه‌ای که در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد، ضمن اعلام استعفای خود گفت: «وضعیتی که در «جانتار مانتار» و سایر نقاط کشور ایجاد شده، نباید مورد سوءاستفاده نیروهای ضدملت قرار گیرد. اتحاد کشور باید دست‌نخورده باقی بماند. آینده هیچ دانشجویی در هند نباید در پیچ‌وخم‌های حقوقی گرفتار شود.»

دیپکه پیامی فوری برای قاضی ارشد هند داشت: «از قاضی ارشد، کانت، تشکر می‌کنم که ما را سوسک خطاب کرد. اگر ما را سوسک نمی‌خواندید، پرادهان استعفا نمی‌داد.»

سونام وانگچوک، فعال محیط زیست هم که در همبستگی با جنبش سوسک‌ها اعتصاب غذا کرد از استعفای پرادهان استقبال کرد و در شبکه اجتماعی ایکس نوشت:

وانگچوک پس از ۲۶ روز سرانجام شامگاه ۲۳ ژوئیه به اعتصاب غذای خود خاتمه داد. «تایمز هند» پیوستن این فعال محیط زیست به جنبش سوسک‌ها را یکی از دلایل موفقیت آن در تحمیل استعفاء بر وزیر آموزش دانست؛ دستاوردی که هیچ یک از احزاب مخالف دولت هند در بیش از یک دهه اخیر نتوانستند به آن برسند.

بر اساس گزارش «تایمز هند» اهمیت این استعفاء را باید در مقایسه با جنجال‌های مربوط به لالیت مودی به کمک حزب حاکم دریافت که احزاب اپوزیسیون خواهان استعفاء رهبران ارشد حزب حاکم شدند اما راجنات سینگ، وزیر دفاع و رئیس سابق حزب حزب بهاراتیا جاناتا گفت: «وزرا در اینجا استعفا نمی‌دهند؛ اینجا UPA نیست، اینجا NDA است.»

UPA نام اختصاری ائتلاف متحد پیشرفت‌خواه هندوستان است که رهبری آن را کنگره ملی در دست دارد و NDA هم نام اختصاری ائتلاف دموکراتیک ملی به رهبری حزب راستگرای بهاراتیا جاناتا است که دولت را در اختیار دارد.

ائتلاف UPA به رهبری حزب کنگره (که از ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۴ بر کشور حکومت کرد) در دو دوره خود شاهد استعفای چندین وزیر ارشد بود؛ برخی به اتهام فساد و برخی برای پذیرش مسئولیت ناکارآمدی‌های اداری. اما از سال ۲۰۱۴، شرایط متفاوت بوده است.

در ۱۲ سال گذشته جنجال‌ها و اعتراضات متعدد رخ داده، اما هیچ‌کدام آن‌قدر قوی نبودند که منجر به استعفای وزیر مربوطه شوند. چندین وزیر ارشد دولت مرکزی از سال ۲۰۱۴ برکنار شده‌اند، اما هیچ‌کدام تحت «فشار اعتراضات» مجبور به کناره‌گیری نشدند. تنها زمانی که نخست‌وزیر مودی شاید تحت فشار قرار گرفت، در سال ۲۰۲۱ بود که هارشبوردان (Harsh Vardhan)، وزیر بهداشت وقت، پس از خشم عمومی از نحوه مدیریت بحران کرونا مجبور به استعفا شد. اما خروج او بخشی از یک ترمیم بزرگ‌تر در کابینه بود که طی آن ۱۲ وزیر از کابینه مودی کنار رفتند. برکناری راوی شانکار پراساد و پراکاش جاودکار نیز در آن زمان باعث شگفتی شد، اما هیچ‌یک از این تغییرات پیامد مستقیم هیچ اعتراضی نبودند.

حالا اما جنبش سوسک‌ها در فاصله ۱۶ مه تا ۲۵ ژوئیه یک وزیر را به استعفاء مجبور کرد تا قدرت خود را به رخ بکشد. این جنبش یک روز پس از آنکه رئیس دیوان عالی جوانان و بیکاران را سوسک و انگل‌هایی که به همه چیز حمله می‌کنند، خواند تاسیس شد. دیپکه به عنوان بنیانگذار این حزب، همزمان وب سایتی را با شعار «صدای تنبل‌ها و بیکاران» ایجاد و آن را پلتفرمی برای«تمام سوسک‌های جامعه» توصیف کرد.

با افزایش خشم عمومی نسبت به افشای سوالات آزمون پزشکی در مه ۲۰۲۵ جنبش سوسک‌ها در شبکه‌های اجتماعی قدرت گرفت و و دیپکه در اوایل ژوئن به هند بازگشت تا اعتراضات را به صورت حضوری در نزدیکی «جانتار مانتار» (Jantar Mantar) رهبری کند.

افشای سوالات آزمون ورودی پزشکی در کانال‌های تلگرام یک رسوایی بزرگ برای دولت هند است. بعد از افشای لو رفتن سوالات آزمون سراسری یک مرتبه لغو شد و نزدیک به دو ماه بعد در ژوئیه برگزار شد. در فاصله برگزاری دوباره آزمون دانشجویان و جوانان در هند دست به اعتراض گسترده زدند تا سرانجام در ۲۵ ژوئیه برای نخستین بار طی ۱۲ سال اخیر یک وزیر دولت راستگرای هند را به استعفاء مجبور کردند.