بحران مالی تأمین اجتماعی؛ «کسری ماهانه ۱۷ هزار میلیارد تومان»

مصطفی سالاری، مدیرعامل سازمان تأمین اجتماعی، دوشنبه ۵ مرداد در گفت‌وگو با خبرگزاری کار ایران (ایلنا) از وضعیت وخیم منابع مالی این سازمان، بدهی‌های دولت و برنامه‌های جدید برای تأمین نقدینگی سخن گفت. او اعلام کرد که حتی در بهترین شرایط وصول حق بیمه‌ها، تأمین اجتماعی ماهانه ۱۷ هزار میلیارد تومان برای پرداخت مستمری بازنشستگان کسری دارد.

سالاری با اشاره به فشار هم‌زمان بر بیمه‌شدگان، بازنشستگان و کارفرمایان گفت: «ما به هیچ عنوان نمی‌توانیم به بهانه این مشکلات، محدودیت یا تأخیری در ارائه خدمات‌مان اعمال کنیم»، اما تأکید کرد که سازمان با محدودیت‌های مالی جدی روبه‌روست.

به‌گفته او، سازمان تأمین اجتماعی در حال حاضر ماهانه حدود ۱۳۰ تا ۱۴۰ هزار میلیارد تومان منابع جمع‌آوری می‌کند، اما هزینه‌های آن به‌ویژه در بخش مستمری و درمان، از این میزان فراتر رفته است.

مدیرعامل تأمین اجتماعی گفت: «حتی اگر بتوانیم در بهترین حالت ممکن تمامی حق بیمه‌های جاری را وصول کنیم، باز هم دست‌کم ماهانه ۱۷ هزار میلیارد تومان تنها برای پرداخت حقوق مستمری‌بگیران کسری داریم.»

او هزینه‌های درمان را یکی از عوامل اصلی فشار بر منابع سازمان دانست و افزود که این بخش ماهانه حدود ۴۰ هزار میلیارد تومان هزینه دارد و از محل حق بیمه‌های جاری تأمین نمی‌شود.

سالاری همچنین درباره بدهی دولت به تأمین اجتماعی گفت مطالبات قطعی این سازمان از دولت به حدود ۷۵۰ هزار میلیارد تومان رسیده است؛ رقمی که همچنان محل اختلاف میان دولت و سازمان تأمین اجتماعی است.

او دلیل این اختلاف را متفاوت بودن نگاه دو طرف به منشأ بدهی‌ها و شیوه محاسبه ارزش روز آن‌ها دانست و گفت: «حتی زمانی که روی اصل یک بدهی به توافق می‌رسیم، در نحوه محاسبه ارزش روز آن اختلاف داریم.»

در مقابل، تأمین اجتماعی حدود ۷۵ هزار میلیارد تومان به بانک مرکزی بدهکار است؛ بدهی‌ای که به‌گفته سالاری حاصل چند دوره بحران و استفاده از خطوط اعتباری برای عبور از مشکلات نقدینگی بوده است.

مدیرعامل تأمین اجتماعی همچنین از تأثیر بحران‌های اخیر بر درآمدهای سازمان خبر داد و گفت در جریان جنگ ۱۲ روزه، اختلال در وصول حق بیمه‌ها باعث شد سازمان در یک ماه با کسری ۳۲ تا ۳۳ هزار میلیارد تومانی روبه‌رو شود. او افزود که در آن مقطع با کمک بانک مرکزی امکان پرداخت مستمری‌ها فراهم شد.

سالاری از اجرای شیوه جدیدی برای تأمین نقدینگی سازمان با استفاده از اوراق الکترونیکی یا «توکن‌های تهاتری» خبر داد و گفت این روش می‌تواند در صورت اجرای گسترده، سالانه ۶۰ تا ۷۰ هزار میلیارد تومان منابع جدید برای سازمان ایجاد کند.

بخش دیگری از این گفت‌وگو به تغییر احتمالی نحوه محاسبه مستمری بازنشستگان اختصاص داشت. بر اساس این طرح، به جای میانگین دو سال پایانی خدمت، محاسبه مستمری بر اساس ضریب دستمزد در طول سال‌های خدمت انجام خواهد شد.

سالاری با رد نگرانی‌ها درباره کاهش حقوق بازنشستگان گفت: «اگر قرار باشد مبنای محاسبه، میانگین ریالی حقوق کل دوران خدمت باشد، من هم معتقدم که کارگر به‌شدت و به شکل وحشتناکی متضرر خواهد شد.»

او تأکید کرد که روش پیشنهادی بر پایه حفظ ارزش پول طراحی شده و افزود: «محاسبات کارشناسی ما نشان می‌دهد با اعمال این روش علمی، حقوق دریافتی متوسط بازنشستگان بین ۱۰ تا ۱۵ درصد بیشتر از روش فعلی خواهد شد.»

مدیرعامل تأمین اجتماعی در حالی از بحران مالی در این سازمان سخن می‌گوید که تقریباض هر هفته بازنشستگان شهرهای مختلف برای دستیابی به حقوق خود دست به تجمع‌های اعتراضی می‌زنند. روز گذشته،  یکشنبه ۴ مرداد نیز گروهی از بازنشستگان در چند شهر کشور از جمله تهران، کرمانشاه، اهواز و شوش تجمع کردند و نسبت به وضعیت معیشتی، افزایش هزینه‌های درمان، گرانی دارو و کاهش قدرت خرید اعتراض کردند.

بازنشستگان در این تجمع‌ها خواستار رسیدگی به مطالبات صنفی خود و بهبود وضعیت اقتصادی‌شان شدند و تأکید کردند که فاصله میان حقوق دریافتی و هزینه‌های زندگی، فشار سنگینی بر آن‌ها وارد کرده است.