ترامپ: توافق خلع سلاح حماس و خروج اسرائیل از غزه حاصل شد ـ ابهام در اجرای توافق

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا اعلام کرد توافقی برای خلع سلاح حماس و خروج تدریجی نیروهای اسرائیلی از نوار غزه به‌دست آمده است؛ توافقی که به‌گفته او در چارچوب یک روند چندمرحله‌ای اجرا خواهد شد و پس از تکمیل آن، امنیت غزه به یک نیروی بین‌المللی و یک نیروی پلیس جدید فلسطینی واگذار می‌شود.

ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت که این توافق در «مراحل دقیق و برنامه‌ریزی‌شده» اجرا خواهد شد و همزمان با تکمیل روند خلع سلاح، ارتش اسرائیل از غزه خارج می‌شود. او همچنین از تشکیل «نیروی بین‌المللی تثبیت» برای تأمین امنیت غزه و نظارت بر این دوره انتقالی خبر داد.

این اعلام در حالی صورت می‌گیرد که حدود ۹ ماه از امضای آتش‌بس با میانجیگری آمریکا می‌گذرد؛ توافقی که اجرای مرحله دوم آن، از جمله موضوع خلع سلاح حماس، خروج کامل نیروهای اسرائیلی و آغاز بازسازی غزه، ماه‌ها در بن‌بست قرار داشت.

بر اساس طرح ۲۰ ماده‌ای دولت ترامپ، حماس باید سلاح‌های خود را تحویل دهد، شبکه گسترده تونل‌هایش را برچیند و در مقابل، نیروهای اسرائیلی به‌تدریج از غزه خارج شوند. این طرح همچنین تشکیل یک دولت تکنوکرات فلسطینی، استقرار نیروی امنیتی بین‌المللی و آغاز بازسازی غزه را پیش‌بینی می‌کند.

یک مقام حماس روز جمعه اعلام کرد که درباره اصل خلع سلاح توافق حاصل شده است، اما اسرائیل تاکنون تأیید نکرده که با این بخش از توافق موافقت کرده باشد.

 جدول زمانی طولانی و ابهام در اجرای توافق

مقام‌های آمریکایی و اعضای نهاد موسوم به «هیئت صلح» که به ابتکار دولت ترامپ برای نظارت بر اجرای آتش‌بس تشکیل شده، جزئیات بیشتری از این طرح ارائه کرده‌اند. به‌گفته آن‌ها، پلیس غزه قرار است طی دو هفته آینده سلاح‌های خود را به دولت جدید فلسطینی مورد حمایت این هیئت تحویل دهد.

با این حال، این مقام‌ها اذعان کرده‌اند که بخش عمده نیروهای نظامی حماس و سلاح‌های سنگین این گروه مشمول این مرحله نیست و تحویل سلاح‌های سنگین، انهدام تونل‌ها و برچیدن دیگر زیرساخت‌های نظامی حماس در مراحل بعدی انجام خواهد شد؛ روندی که ممکن است بین ۲۰۰ تا ۳۵۰ روز به‌طول بینجامد.

به‌گفته مقام‌های آمریکایی، پس از آغاز اجرای توافق، نیرویی بین‌المللی متشکل از حدود پنج هزار نفر از چند کشور و تحت فرماندهی یک ژنرال آمریکایی در غزه مستقر خواهد شد تا بر امنیت مناطق مختلف نظارت کند. همچنین قرار است اداره غزه به دولتی تکنوکرات متشکل از کارشناسان فلسطینی واگذار شود.

روایت متفاوت حماس و اختلاف میان گروه‌های فلسطینی

با وجود اعلام ترامپ، حماس هنوز بیانیه رسمی درباره این توافق منتشر نکرده است. با این حال، مقام‌های ارشد این گروه تأیید کرده‌اند که با چارچوب کلی توافق موافق هستند، اما تأکید دارند که موضوع خلع سلاح باید بخشی از یک روند سیاسی جامع باشد و نه پیش‌شرطی که در میانه جنگ بر این گروه تحمیل شود.

غازی حمد، از اعضای ارشد حماس و یکی از مذاکره‌کنندگان این گروه، گفته است مسئله سلاح‌های حماس به خروج کامل نیروهای اسرائیلی از مناطق اشغال‌شده در ماه‌های اخیر گره خورده است. او همچنین تأکید کرده که اسرائیل هیچ نقشی در روند خلع سلاح نخواهد داشت و این فرایند باید زیر نظر یک کمیته ملی فلسطینی انجام شود.

در همین حال، نشانه‌هایی از اختلاف میان گروه‌های فلسطینی نیز دیده می‌شود. یکی از مقام‌های جنبش جهاد اسلامی گزارش‌های مربوط به دستیابی به توافق نهایی درباره خلع سلاح را «نادرست» خوانده و گفته است هنوز جزئیات مهمی باقی مانده که باید درباره آن‌ها توافق حاصل شود.

 تردید اسرائیل و فشار واشنگتن

اسرائیل تاکنون واکنش رسمی به اعلام ترامپ نشان نداده است. مقام‌های آمریکایی می‌گویند دولت اسرائیل در تمام مراحل مذاکرات در جریان جزئیات قرار داشته، اما همچنان نسبت به آمادگی حماس برای کنار گذاشتن سلاح و واگذاری کامل کنترل غزه تردید دارد.

به‌گفته این مقام‌ها، ترامپ انتظار دارد اسرائیل به تعهدات خود در چارچوب این توافق، از جمله خروج از غزه و پایان عملیات نظامی، پایبند بماند و در صورت عقب‌نشینی تل‌آویو از توافق، «بسیار ناامید» خواهد شد.

تحلیلگران نیز معتقدند اگرچه بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل به‌سختی می‌تواند در برابر خواست ترامپ برای پیشبرد توافق بایستد، اما احتمال دارد دولت اسرائیل تلاش کند خروج نیروهای خود را به تکمیل کامل روند خلع سلاح حماس مشروط کند؛ موضعی که اسرائیل پیش‌تر نیز بارها بر آن تأکید کرده بود.

جنگ غزه پس از حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳ به‌رهبری حماس به جنوب اسرائیل آغاز شد؛ حمله‌ای که به کشته شدن حدود هزار و ۲۰۰ نفر و ربوده شدن ۲۵۱ نفر انجامید. در مقابل، وزارت بهداشت غزه اعلام کرده است که از آغاز جنگ تاکنون، از جمله در دوره پس از آتش‌بس، بیش از ۷۳ هزار فلسطینی در حملات اسرائیل کشته شده‌اند. ارتش اسرائیل اکنون کنترل بیش از نیمی از نوار غزه را در اختیار دارد و بخش بزرگی از ساکنان این منطقه در اردوگاه‌های موقت یا محله‌های ویران‌شده زندگی می‌کنند.

ادامه تنش‌ها در کرانه باختری و لبنان

همزمان با مطرح شدن طرح جدید آتش‌بس در غزه، درگیری‌ها در دیگر مناطق نیز ادامه دارد. هلال احمر فلسطین اعلام کرد دست‌کم ۱۰ فلسطینی، از جمله چهار کودک، در جریان یورش نیروهای اسرائیلی و شهرک‌نشینان به محله الجنید در غرب نابلس زخمی شدند.

خبرگزاری وفا نیز گزارش داد ارتش اسرائیل هفت فلسطینی را در استان نابلس بازداشت کرده و در شهر «تل» چند خانه را مصادره و به پایگاه نظامی تبدیل کرده است.

در جبهه لبنان نیز رسانه‌های محلی از انفجارهای گسترده در جنوب این کشور خبر دادند.

ارتش اسرائیل اعلام کرد شبکه‌ای از تونل‌های زیرزمینی متعلق به حزب‌الله را در منطقه راهبردی بوفور منهدم کرده است.

به گزارش رسانه‌های لبنانی، شدت انفجارها موجب آسیب دیدن برخی خانه‌ها و شکسته شدن شیشه ساختمان‌ها در مناطق اطراف شده است.