طرح ترامپ برای خلع سلاح حماس

از هم اکنون ناظران آشنا به مسا‌ئل خاورمیانه و ستیز دیرپای اسرا‌ئیل و فلسطین شک دارند طرحی که نام ترامپ را بر روی آن نشسته، موفق شود.

بر روی کاغذ، توافق تازه برای خلع سلاح کامل گروه‌های شبه‌نظامی در نوار غزه، تحولی مهم در درگیری غزه به شمار می‌رود. این طرح که در قالب «طرح جامع پایان دادن به مناقشه غزه» و با نظارت نهاد نوپای «شورای صلح» (Board of Peace) پیگیری می‌شود، به‌دنبال خاتمه دادن به یکی از خونین‌ترین فصول تاریخ معاصر منطقه است. با این حال، واکنش‌های اولیه و موضع‌گیری‌های سرسختانه تل‌آویو، سایه‌ای از تردید بر سر اجرای آن افکنده است.

پیشینه رخداد

پس از حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ حماس و اقدام دولت اسرائیل به کشتار و تخریب در غزه بدون رعایت تناسب و بدون هیچ گونه ملاحظه‌ای، تلاش‌های متعدد بین‌المللی برای برقراری آتش‌بس پایدار بارها با شکست مواجه شد. دونالد ترامپ با روی کار آمدن مجددش در کاخ سفید طرح‌های جنجالی چندی در مورد غزه ارائه کرد، اما سرانجام زیر فشار واقعیت به سمت طرحی رفت تا هم اسرائیل را راضی کند و هم کشورهای عرب متحد آمریکا را که دولت‌هایشان زیر فشار افکار عمومی جهان عرب نمی‌توانند به هر برنامه واشنگتن آری بگویند.

در ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۵، ترامپ طرح ۲۰ ماده‌ای خود را برای پایان جنگ غزه رونمایی کرد. این طرح که با قطعنامه ۲۸۰۳ شورای امنیت سازمان ملل متحد نیز مورد تأیید قرار گرفت، این دو مرحله را برای تحقق خود در نظر گرفته بود:

در اوایل ژوئیه ۲۰۲۶، حماس در اقدامی بی‌سابقه انحلال اداره غیرنظامی خود در غزه را اعلام کرد تا راه برای استقرار «کمیته ملی اداره غزه» (NCAG) هموار شود. این گام، انسداد دیپلماتیکی را که از ابتدای سال ۲۰۲۶ بر مذاکرات قاهره حاکم بود شکست.

آخرین وضعیت و جزئیات طرح جدید خلع سلاح

دونالد ترامپ در شبکه اجتماعی خود (Truth Social) اعلام کرد که «شورای صلح» با میانجی‌گری فعال کشورهای مصر، قطر و ترکیه به توافقی تاریخی برای «خلع سلاح کامل حماس و سایر گروه‌های مسلح» دست یافته است.

طبق جزئیات منتشرشده در متن توافقنامه:

موضع نامشخص اسرائیل

موضع دولت اسرائیل و شخص بنیامین نتانیاهو نشان‌دهنده شکاف‌های عمیق در ساختار توافق است.

به گزارش تایمز اسرائیل از دید دفتر نتانیاهو متن فعلی «پاسخگوی مطالبات امنیتی اسرائیل نیست»؛ تل‌آویو خواستار «نابودی یا خروج کامل سلاح‌ها از نوار غزه» و غیرنظامی‌سازی مطلق منطقه است، نه تحویل یا انبار کردن تسلیحات تحت نظارت کمیته‌های فلسطینی یا بین‌المللی.

مقامات امنیتی اسرائیل همچنین نگران‌اند که ذخیره تسلیحات تحت سلطه کمیته ملی اداره غزه (NCAG) یا عدم حضور مستقیم ارتش اسرائیل در روند بازرسی، امکان بازسازی پنهانی زیرساخت‌های نظامی حماس را فراهم کند.

احتمال موفقیت طرح

تحلیلگران سیاسی احتمال موفقیت کامل این طرح را متوسط تا اندک ارزیابی می‌کنند. عوامل تعیین‌کننده در این معادله عبارتند از:

تنها نقطه قوت طرح، اهرم فشار واشنگتن بر طرفین و همراهی کشورهای منطقه (مصر، قطر و ترکیه) است. اگر کاخ سفید بتواند تضمین‌های لازم را به اسرائیل ارائه داده و تضمین‌های بازسازی را به طرف فلسطینی برساند، امکان اجرای مرحله‌ای آن وجود دارد.

وعده‌هایی که عملی نمی‌شنوند

طرح خلع سلاح حماس، به عنوان طرح صلح غزه ارائه شده است. به مردم باریکه وعده می‌دهند که طرح که عملی شود، از حالت اضطرار خارج خواهند شد.

در غزه، جایی که صدها هزار نفر زیر برزنت و پناهگاه های اضطراری زندگی می کنند، جایی که گرما شدید و آب آشامیدنی کمیاب است، آنان از این وعده‌ها بسیار شنیده‌اند. خبرگزاری فرانسه، از قول  غزل استال، زنی از منطقه خان یونس غزه می‌نویسد: