عضو هیئت‌مدیره کانون کارگران ساختمانی: بیمه ۵۰۰ هزار کارگر قطع شده است

اکبر شوکت، عضو هیئت‌مدیره کانون عالی انجمن‌های صنفی کارگران ساختمانی سراسر کشور، پنج‌شنبه ۱۵ مرداد در گفت‌وگو با خبرگزاری کار ایران (ایلنا) گفت وضعیت بیمه این کارگران همچنان تغییری نکرده است. به‌گفته او، شمار کارگران ساختمانی تحت پوشش بیمه اکنون به کمتر از حدود ۵۰۰ هزار نفر رسیده است.

شوکت رکود چند سال اخیر بخش ساختمان را یکی از عوامل این وضعیت دانست و گفت میزان ساخت‌وساز تقریباً به نصف کاهش یافته و صدور پروانه‌های ساختمانی نیز افت چشمگیری داشته است. او در عین حال انتقاد کرد که سازمان تأمین اجتماعی همواره کمبود منابع را دلیل محدودیت پوشش بیمه‌ای عنوان می‌کند.

او گفت: «باید میانگین صدور پروانه‌های ساختمانی در ۱۰ سال گذشته مبنا قرار گیرد، نه این‌که با تأکید بر رکود فعلی، بیمه کارگران ساختمانی را کنار گذاشت.»

شوکت همچنین از افزایش حق بیمه کارگران ساختمانی در سال جاری انتقاد کرد و گفت این افزایش بدون توافق با تشکل‌های کارگری انجام شده و حدود ۷۰ تا ۸۰ هزار تومان به مبلغ پرداختی کارگران افزوده است. او گفت: «امروز تمام فکر و ذکر سازمان این شده که از جیب کارگر تأمین اعتبار کند.»

عضو هیئت‌مدیره کانون عالی انجمن‌های صنفی کارگران ساختمانی همچنین درباره نحوه بازرسی از کارگران ساختمانی گفت بسیاری از این کارگران روزمزدند و محل کار ثابتی ندارند؛ بنابراین ممکن است هنگام مراجعه بازرس، پروژه قبلی آن‌ها تمام شده باشد. او گفت: «کارگر مجبور می‌شود یک روز از کار و درآمد خود بزند تا فقط آدرس جدید ثبت کند، در حالی که می‌توان همان محل جدید را بررسی کرد.»

او همچنین به بخشنامه‌ای اشاره کرد که بر اساس آن کارگران ساختمانی باید هر ۱۰ روز یک‌بار آدرس محل کار خود را در سامانه ثبت می‌کردند؛ بخشنامه‌ای که به‌گفته او پیش از جنگ متوقف شد.

آمارهای متفاوت در سال‌های گذشته

اظهارات اکبر شوکت درباره تعداد کارگران محروم از بیمه در سال‌های گذشته با ارقام متفاوتی همراه بوده است. او در مرداد ۱۴۰۲ اعلام کرد بیمه حدود ۳۰۰ هزار کارگر طی سه سال قطع شده و حدود ۵۰۰ هزار کارگر در صف دریافت بیمه قرار دارند.

در اردیبهشت ۱۴۰۳، شوکت از قطع بیمه ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار کارگر از سال ۱۳۹۸ و وجود حدود ۵۰۰ هزار نفر در انتظار بیمه خبر داد. در شهریور همان سال نیز او رقم کارگران فاقد بیمه را حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ هزار نفر اعلام کرد.

در اسفند ۱۴۰۳، شوکت گفت در بیش از دو سال پس از اصلاح قانون بیمه کارگران ساختمانی، تنها ۱۰ هزار سهمیه بیمه اختصاص یافته، در حالی که حدود ۵۰۰ هزار کارگر در صف قرار دارند و با توجه به این روند تکمیل این صف ممکن است ۵۰ سال طول بکشد. همچنین در همان گزارش، از محروم شدن حدود ۳۰۰ هزار کارگر طی سه سال از بیمه سخن گفت.

اکنون شوکت رقم دیگری ارائه کرده و می‌گوید طی پنج سال گذشته حدود ۵۰۰ هزار کارگر بیمه خود را از دست داده‌اند و صدها هزار نفر دیگر همچنان پشت صف بیمه مانده‌اند.

او در پایان گفت: «قطع شدن بیمه حدود ۵۰۰ هزار نفر طی پنج سال گذشته و پشت صف ماندن صدها هزار نفر دیگر، مسئله کوچکی نیست.»

همچنان در صف انتظار بیمه

یکی از مهم‌ترین مشکلات کارگران ساختمانی در ایران همچنان بحران بیمه است. ماده ۵ قانون بیمه‌های اجتماعی کارگران ساختمانی، سازوکار تأمین منابع بیمه این کارگران را تعیین می‌کند و اصلاحیه آن که در سال ۱۴۰۱ به تصویب رسید، با هدف تأمین منابع پایدارتر و گسترش پوشش بیمه‌ای تدوین شد. با این حال، اجرای این قانون هنوز به نتیجه نرسیده و بسیاری از کارگران همچنان در صف انتظار بیمه قرار دارند.

بر اساس مقررات، کارگران ساختمانی ۷ درصد حق بیمه را پرداخت می‌کنند و بخش دیگر منابع از محل عوارض مربوط به ساخت‌وساز تأمین می‌شود. در سال ۱۴۰۴ همچنین پیشنهاد افزایش سهم پرداختی کارگران از ۷ به ۱۳.۵ درصد در مجلس مطرح شد که با مخالفت کارگران و تشکل‌های صنفی روبه‌رو شد.

شیوه بازرسی تأمین اجتماعی نیز همچنان یکی از اعتراض‌های اصلی کارگران است. بسیاری از آن‌ها به‌دلیل ماهیت سیار و روزمزد شغل خود در جریان بازرسی‌ها با مشکل مواجه می‌شوند و در مواردی بیمه‌شان قطع می‌شود. سازمان تأمین اجتماعی البته از آغاز جنگ، توقف این بازرسی‌ها را تا اطلاع ثانوی اعلام کرد.

در کنار بحران بیمه، رکود ساخت‌وساز، کاهش فرصت‌های شغلی و افزایش شدید هزینه‌های زندگی، وضعیت معیشتی کارگران ساختمانی را دشوارتر کرده و شمار قابل توجهی از آن‌ها را در تأمین نیازهای اولیه زندگی با مشکل مواجه کرده است.