بغداد از گروه‌های مسلح خواست عربستان را هدف نگیرند

صباح النعمان، سخنگوی فرمانده کل نیروهای مسلح عراق، جمعه ۱۶ مرداد / ۷ اوت گفت دولت اجازه نخواهد داد از خاک عراق حمله‌ای علیه کشورهای همسایه انجام شود.

النعمان در گفت‌وگویی تلویزیونی تأکید کرد که تصمیم درباره جنگ و صلح در اختیار دولت و فرمانده کل نیروهای مسلح است و هیچ گروهی نمی‌تواند عراق را به درگیری نظامی وارد کند. او گفت گفت‌وگو با گروه‌های مسلح برای جلوگیری از هرگونه اقدام علیه عربستان ادامه دارد و ابراز امیدواری کرد تهدیدهای مطرح‌شده برای حمله عملی نشود.

سخنگوی فرمانده کل نیروهای مسلح عراق همچنین گفت عربستان تاکنون شواهدی درباره ادعای حملات انجام‌شده از خاک عراق ارائه نکرده است. او در همین حال تأکید کرد که نیروهای امنیتی عراق برای حفاظت از مرزها و حاکمیت کشور و جلوگیری از استفاده از خاک عراق برای تهدید همسایگان آمادگی دارند.

النعمان از توصیف گروه‌های مسلح عراقی به عنوان «تروریستی» نیز انتقاد کرد و گفت چنین تعبیری در مورد این گروه‌ها منصفانه نیست.

نگرانی ریاض از حملات احتمالی

موضع بغداد در شرایطی اعلام شده که عربستان سعودی نسبت به احتمال حملات جدید از سوی گروه‌های مسلح عراقی هشدار داده است.

یک مقام ارشد سعودی به رسانه‌های بین‌المللی گفته است ریاض اطلاعاتی در اختیار دارد که نشان می‌دهد گروه‌هایی از عراق ممکن است با همکاری حوثی‌های یمن برای انجام حملاتی در آینده نزدیک آماده شوند. به‌گفته این مقام، عربستان تحرکات مرتبط با موشک‌ها و پهپادها و همچنین تماس‌ها و نشست‌هایی میان طرف‌های عراقی و یمنی را زیر نظر دارد.

این مقام سعودی احتمال داده است حملات احتمالی از دو محور شمال و جنوب انجام شود و گفته است تأسیسات انرژی، بنادر و فرودگاه‌ها می‌توانند از جمله اهداف باشند. عربستان سعودی اعلام کرده برای مقابله با هرگونه حمله احتمالی تدابیر لازم را اتخاذ خواهد کرد.

با این حال، مقام سعودی تأکید کرده است که ریاض هم‌زمان به تلاش‌های خود برای کاهش تنش و تماس با دولت عراق ادامه می‌دهد.

این هشدارها پس از آن مطرح شد که عربستان ۵ مرداد / ۲۷ ژوئیه اعلام کرد پدافند هوایی این کشور چند پهپاد را که به‌گفته ریاض از خاک عراق پرتاب شده و تأسیسات نفتی در استان شرقی و ریاض را هدف گرفته بودند، رهگیری کرده است. وزارت امور خارجه عربستان در آن زمان از حق خود برای پاسخ‌دادن سخن گفت و از بغداد خواست مانع استفاده از خاک عراق برای حمله به این کشور شود.

دولت عراق در واکنش، دستور تحقیق درباره این ادعا را صادر کرد و گفت اطلاعات و شواهد ارائه‌شده از سوی عربستان بررسی خواهد شد. بغداد همچنین تأکید کرد اجازه نخواهد داد خاک عراق به محل عبور یا پرتاب حملات علیه کشورهای دوست و همسایه تبدیل شود.

العامری خواستار تأخیر در پاسخ نظامی شد

در همین حال، هادی العامری، رئیس سازمان بدر و از چهره‌های سیاسی بانفوذ در میان گروه‌های موسوم به «مقاومت اسلامی» عراق، نیز خواستار خویشتن‌داری شد.

العامری از گروه‌های مسلح خواست هرگونه واکنش به حملات عربستان سعودی و آمریکا را با توجه به آن‌چه «منافع عالی عراق» خواند، به تعویق بیندازند. او گفت نیروهای این گروه‌ها باید از تصمیم‌های شتاب‌زده خودداری کنند و پیگیری حقوق کشته‌شدگان و مجروحان را به مسیرهای دیپلماتیک بسپارند.

این موضع در کنار اظهارات سخنگوی فرمانده کل نیروهای مسلح نشان می‌دهد دولت عراق در تلاش است از تبدیل‌شدن خاک این کشور به عرصه رویارویی میان گروه‌های مسلح وابسته یا نزدیک به ایران و کشورهای عربی منطقه جلوگیری کند.

عراق پیش‌تر نیز در واکنش به اتهام‌های مربوط به حملات پهپادی علیه عربستان سعودی و امارات متحده عربی، تحقیق درباره منشأ این حملات را آغاز کرده بود. یک کمیته امنیتی ویژه مأمور شده است داده‌های اطلاعاتی، شواهد فنی و اطلاعات راداری مربوط به این حملات را بررسی و با داده‌های ارائه‌شده از سوی ریاض و ابوظبی تطبیق دهد.

بغداد نگران گسترش درگیری‌ها در مسیرهای دریایی

هم‌زمان با افزایش نگرانی‌ها درباره گسترش دامنه درگیری‌ها، فواد حسین، وزیر امور خارجه عراق، درباره پیامدهای منطقه‌ای ادامه عملیات نظامی در تنگه هرمز هشدار داد.

او در گفت‌وگویی تلفنی با استیون دوتی، وزیر مشاور بریتانیا در امور خاورمیانه و شمال آفریقا، گفت بغداد نگران است دامنه درگیری‌ها به دریای سرخ و تنگه باب‌المندب کشیده شود. به‌گفته وزارت خارجه عراق، چنین تحولی می‌تواند امنیت کشتیرانی بین‌المللی را با خطر جدی مواجه کند.

در این گفت‌وگو همچنین پیامدهای اقتصادی بحران منطقه‌ای، از جمله تأثیر آن بر اقتصاد جهانی، تورم و قیمت انرژی، بررسی شد. وزیر خارجه عراق بر ضرورت حمایت از تلاش‌های دیپلماتیک برای کاهش تنش و برقراری امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز تأکید کرد.

تلاش بغداد برای حفظ روابط با ریاض

مناقشه اخیر بر سر حملات پهپادی در شرایطی رخ می‌دهد که عراق در سال‌های گذشته برای بهبود روابط با عربستان سعودی تلاش کرده است. بغداد در واکنش به حملات منتسب به گروه‌های مستقر در عراق، ضمن تأکید بر روابط خود با ریاض، بارها اعلام کرده است که اجازه استفاده از خاک این کشور برای حمله به کشورهای همسایه را نخواهد داد.

در عین حال، دولت عراق با مسئله پیچیده دیگری روبه‌رو است: بخشی از گروه‌های مسلح شیعه که در ساختار نیروهای حشد الشعبی حضور دارند، روابط نزدیکی با ایران دارند و برخی از آن‌ها در جریان درگیری‌های منطقه‌ای از مواضع و اقدامات نظامی مستقل از دولت بغداد حمایت کرده‌اند. رابطه میان گروه‌های مسلح عراقی، شبکه «مقاومت اسلامی در عراق» و سپاه پاسداران پیچیده است و نمی‌توان همه اقدامات این گروه‌ها را بدون بررسی موردی مستقیماً به یک فرماندهی واحد نسبت داد.

از این رو، درخواست اخیر بغداد بیش از آن‌که صرفاً یک هشدار دیپلماتیک به گروه‌های مسلح باشد، بخشی از تلاش دولت عراق برای تثبیت این اصل است که تصمیم درباره جنگ و استفاده از خاک کشور باید در اختیار دولت و نهادهای رسمی باشد.

در صورت وقوع حمله‌ای دیگر از خاک عراق به عربستان، بغداد با فشار بیشتری از سوی ریاض و دیگر کشورهای عربی برای مهار گروه‌های مسلح روبه‌رو خواهد شد. در مقابل، هرگونه اقدام نظامی عربستان یا آمریکا در داخل عراق نیز می‌تواند موقعیت دولت این کشور را در برابر گروه‌های مسلح و متحدان ایران دشوارتر کند.

در چنین شرایطی، دولت عراق می‌کوشد ضمن جلوگیری از حملات از خاک خود، روابطش با عربستان را حفظ کند و هم‌زمان مانع کشیده‌شدن عراق به مرحله تازه‌ای از درگیری‌های منطقه‌ای شود.