حملات تازه به کشتی‌ها همزمان با بن‌بست دوباره در مذاکرات جنگ

ایالات متحده آمریکا و حوثی‌های همسو با ایران روز سه‌شنبه از حملات جداگانه به کشتی‌ها خبر دادند؛ حملاتی که همزمان با افزایش اختلاف‌ها بر سر پایان جنگ ایران، چشم‌انداز دستیابی به توافق را تیره‌تر کرده است.

این حملات در خلیج عمان، در مسیر منتهی به تنگه هرمز، و در ورودی دریای سرخ روی داده‌اند؛ دو گذرگاه دریایی حیاتی برای انتقال نفت در جهان. این تحولات در حالی رخ می‌دهد که با وجود اظهارات مکرر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، درباره نزدیک بودن توافق، جنگ همچنان نشانه‌ای از پایان ندارد.

قیمت نفت در واکنش به افزایش بدبینی‌ها درباره پایان سریع جنگ بالا رفت و بازارهای سهام جهان کاهش یافتند. بهای نفت برنت با ۱,۴ درصد افزایش به ۸۸ دلار و ۹۱ سنت در هر بشکه رسید و نفت خام آمریکا نیز با ۱,۳ درصد افزایش، ۸۳ دلار و ۲۰ سنت معامله شد.

در جنوب دریای سرخ، وزارت حمل‌ونقل یمن اعلام کرد در حمله‌ای که گمان می‌رود توسط حوثی‌ها انجام شده باشد، چهار خدمه یک کشتی باری کوچک در تنگه باب‌المندب کشته شدند. گارد ساحلی یمن نیز از کشته شدن دو امدادگر یمنی از نیروهای نظامی مخالف حوثی‌ها خبر داد.

این تلفات در کشتی «تهامه» که متعلق به مصر است، نخستین مورد کشته‌شدن خدمه کشتی در حملات حوثی‌های همسو با ایران از زمان آغاز جنگ ایران به شمار می‌رود.

خبرگزاری «سبأ» که تحت کنترل حوثی‌هاست، گزارش داد این گروه یک کشتی سعودی حامل تجهیزات نظامی را در تنگه باب‌المندب هدف قرار داده است. حوثی‌ها ماه گذشته اعلام کرده بودند که قصد دارند در دریای سرخ محاصره دریایی علیه عربستان اعمال کنند. این خبرگزاری نام کشتی را اعلام نکرد و مقام‌های سعودی نیز بلافاصله به این گزارش واکنش نشان ندادند.

همزمان، ارتش آمریکا اعلام کرد یک بالگرد نیروی دریایی این کشور از نوع MH-60 با شلیک دو موشک هلفایر، تجهیزات هدایت یک کشتی باری با پرچم پاناما را از کار انداخته است.

به‌گفته فرماندهی مرکزی آمریکا، این کشتی به هشدارهای مکرر برای توقف، به دلیل نقض محاصره دریایی بنادر ایران، توجه نکرده بود. منابع دریایی نیز به رویترز گفتند این کشتی در نزدیکی پاکستان، هنگام ورود به خلیج عمان، هدف قرار گرفته است.

افزایش تنش در اظهارات تهران و واشنگتن

ایران و آمریکا طی دو روز گذشته لحن تندتری در قبال یکدیگر اتخاذ کرده‌اند.

محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، روز سه‌شنبه گفت تردد کشتی‌ها از تنگه حیاتی هرمز همچنان متوقف خواهد ماند، مگر این‌که آمریکا شروط ایران برای پایان جنگ را بپذیرد. او از آزادسازی دارایی‌های مسدودشده ایران و پایان درگیری‌ها در سراسر منطقه، از جمله در لبنان و غزه، به‌عنوان بخشی از این شروط نام برد.

رضایی روز یکشنبه به‌عنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی منصوب شد و در ساختار این نهاد، نفر دوم محسوب می‌شود.

این اظهارات یک روز پس از آن بیان شد که ترامپ خواستار پرداخت غرامت از سوی ایران بابت قربانیان ۵۰ سال جنگ، حمله و اعتراضات شد.

ترامپ در طول جنگ بارها بین تهدید به تشدید درگیری و اعلام قریب‌الوقوع بودن توافق صلح موضع خود را تغییر داده است.

او در مصاحبه‌ای که اواخر دوشنبه منتشر شد، گفت ممکن است این وضعیت برای مدتی ادامه پیدا کند و آمریکا به جای حمله، منتظر بماند تا اقتصاد ایران تضعیف شود؛ یا این‌که در صورت لزوم به ایران «خیلی، خیلی شدید» حمله کند.

ترامپ گفت: «من به‌نوعی در حال مذاکره هستم. آن‌ها مذاکره‌کنندگان بسیار حیله‌گری هستند.»

رئیس‌جمهور آمریکا روز سه‌شنبه پس از سفر به اوهایو نیز گفت: «ایران خوب پیش می‌رود، واقعاً خیلی خوب.»

او درباره تنگه هرمز گفت: «ما کاملاً کنترل تنگه هرمز را در اختیار داریم... نه هیچ‌کس دیگری، فقط ما.»

ترامپ همچنین گفت ممکن است ایران در مقطعی اقدامی انجام دهد و در آن صورت «نابود شود»، اما افزود که آمریکا در حال حاضر «در موقعیت بسیار خوبی» قرار دارد.

به‌گفته او، ایران طی ۵۰ سال گذشته «قلدر خاورمیانه» بوده، اما دیگر چنین جایگاهی ندارد.

ترامپ همچنین درباره گزارشی درباره نگرانی از احتمال سوءقصد ایران به او گفت ماه گذشته، هنگام سفر در ترکیه، هواپیمای خود را تغییر داده است. او در پاسخ به پرسش خبرنگاران گفت هواپیمای جایگزین، به اعتقاد او، ممکن بود بیشتر در معرض خطر قرار داشته باشد.

این اظهارات پس از آن مطرح شد که روزنامه واشنگتن‌پست گزارش داده بود ترامپ به‌طور مخفیانه به‌جای هواپیمای ریاست‌جمهوری «ایرفورس وان» از یک پرواز نظامی استفاده کرده و در عملیاتی که برای انتقال او بین دو هواپیما طراحی شده بود، از یک کامیون حمل تجهیزات پذیرایی استفاده شده است.

ترامپ افزود: «هر رئیس‌جمهوری که اهمیت داشته باشد، با تهدیدهای زیادی روبه‌روست. من نگران هیچ چیز نیستم.»

اظهارات رضایی، که روز یکشنبه به سمت دبیر شورای عالی امنیت ملی منصوب شد، قوی‌ترین نشانه تاکنونی است که تنگه هرمز در آینده نزدیک به روی کشتیرانی باز نخواهد شد. پیش از جنگ، حدود یک‌پنجم جریان جهانی نفت و گاز طبیعی مایع از این آبراه عبور می‌کرد.

رضایی گفت: «تا زمانی که آمریکا رفتار خود را تغییر ندهد و شروط ایران را نپذیرد، تنگه هرمز باز نخواهد شد.»

واشنگتن تاکنون واکنش فوری به این اظهارات نشان نداده است.

از زمان آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ۹ اسفند / ۲۸ فوریه گذشته، هزاران نفر در این جنگ کشته شده‌اند. ایران نیز به مواضع و زیرساخت‌های نظامی آمریکا در کشورهایی از جمله عمان، اردن، کویت، اسرائیل، امارات متحده عربی و عربستان سعودی حمله کرده است.

همزمان با افزایش نگرانی‌ها از گسترش بیشتر جنگ، محمدرضا نقدی، مشاور فرمانده سپاه پاسداران، روز سه‌شنبه در تلویزیون دولتی ایران گفت سپاه در حال توسعه توانایی انجام عملیات «در خاک دشمن» است.

او گفت: «ما باید بتوانیم هر زمان که لازم باشد و دستور داده شود، عملیات را به خاک دشمن منتقل کنیم. این ویژگی دکترین تهاجمی است که باید به آن دست پیدا کنیم.»