یک مقام جمهوری اسلامی: در احیای توافق با آمریکا هیچ پیشرفتی حاصل نشده است

به‌گزارش رویترز، ایران و آمریکا همچنان بر سر چگونگی پایان دائمی جنگ اختلاف دارند و به‌گفته یک مقام ارشد ایرانی، در تلاش‌های دیپلماتیک برای احیای تفاهم‌نامه ماه ژوئن هیچ پیشرفتی به‌دست نیامده است.

این مقام جمهوری اسلامی چهارشنبه ۲۱ مرداد / ۱۲ اوت به رویترز گفت یکی از موضوعاتی که از طریق میانجی‌ها در حال پیگیری است، بازگشت آمریکا به توافق موقت و تعیین یک جدول زمانی برای اجرای تعهدات دو طرف است، اما «در این زمینه مطلقاً هیچ پیشرفتی» صورت نگرفته است.

تفاهم‌نامه‌ای که در ماه ژوئن میان دو طرف حاصل شد، خواستار «پایان فوری و دائمی عملیات نظامی در همه جبهه‌ها» بود. با این حال، توافق موقت آتش‌بس خیلی زود با بحران روبه‌رو شد. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، ۱۶ تیر / ۷ ژوئیه اعلام کرد که این تفاهم‌نامه «تمام شده است» و وزارت خارجه ایران نیز یک هفته بعد آن را «تعلیق‌شده» اعلام کرد.

آمریکا ایران را متهم می‌کند که به تعهد خود برای بازگشایی تنگه هرمز، یکی از مهم‌ترین مسیرهای کشتیرانی جهان، عمل نکرده است. تهران در مقابل می‌گوید واشنگتن نیز به تعهدات خود، از جمله رفع محاصره دریایی بنادر ایران و آزادسازی دارایی‌های مسدودشده ایران، عمل نکرده است.

دو طرف لحن خود را تندتر کرده‌اند

تفاهم‌نامه یک دوره ۶۰ روزه را برای مذاکرات تعیین کرده بود که با توافق متقابل دو طرف قابل تمدید بود. قرار بود ایران و آمریکا در این مدت به توافقی نهایی درباره محدود کردن برنامه هسته‌ای ایران و لغو تحریم‌های آمریکا دست پیدا کنند.

با این حال، مقام جمهوری اسلامی گزارش روز چهارشنبه خبرگزاری آناتولی ترکیه را که به نقل از منابع دولتی پاکستان از توافق برای تمدید این دوره ۶۰ روزه خبر داده بود، رد کرد.

او گفت: «صحبتی از تمدید وجود ندارد، زیرا از دیدگاه ایران اصلاً دوره‌ای آغاز نشده که چیزی برای تمدید وجود داشته باشد.»

به‌گفته این مقام، آمریکا ۴۸ ساعت پس از دستیابی به توافق موقت آن را نقض کرد و چند روز بعد نیز از آن خارج شد.

ایران و آمریکا طی دو روز گذشته لحن اظهارات خود را نیز تندتر کرده‌اند.

محسن رضایی، مقام ارشد امنیتی ایران، روز سه‌شنبه گفت تنگه هرمز تا زمانی که آمریکا شرایط ایران برای پایان جنگ را نپذیرد، بسته خواهد ماند.

این اظهارات یک روز پس از آن مطرح شد که ترامپ خواستار پرداخت غرامت از سوی ایران به افرادی شد که به‌گفته او طی ۵۰ سال در جنگ، حملات و اعتراضات کشته شده‌اند.

ترامپ در طول جنگ بارها میان تهدید به تشدید درگیری و ابراز امیدواری درباره نزدیک بودن توافق صلح در نوسان بوده است.

او روز سه‌شنبه پس از سفر به اوهایو به خبرنگاران گفت: «ایران خیلی خوب پیش می‌رود، واقعاً خیلی خوب.»

او افزود که ایران طی ۵۰ سال گذشته «قلدر خاورمیانه» بوده، اما «دیگر قلدر خاورمیانه نیست».

نشانه‌های نگران‌کننده

در همین حال، شبکه خبری سی‌ان‌ان روز چهارشنبه گزارش داده است که وزارت امور خارجه آمریکا در پی افزایش تنش‌ها در منطقه، از سفارتخانه‌های این کشور در خاورمیانه خواسته است برای ادامه فعالیت با حداقل نیروی انسانی، برنامه‌های لازم را آماده کنند.

بر اساس این گزارش، این دستور در شرایطی صادر شده که نگرانی‌ها درباره احتمال گسترش درگیری نظامی مستقیم با ایران افزایش یافته است.

همچنین به کارکنان دیپلماتیکی که پیش‌تر از محل مأموریت خود در منطقه خارج شده‌اند، چند گزینه برای پایان دادن به مأموریت و وضعیت استخدامی‌شان پیشنهاد شده است.

در سوی دیگر، محمدرضا نقدی، مشاور عالی فرمانده کل سپاه پاسداران و علیرضا شیخ، معاون اجرایی ارتش جمهوری اسلامی، روز چهارشنبه همزمان با تغییرات گسترده در رأس ساختار نظامی جمهوری اسلامی، از حرکت ایران به سمت دکترین تهاجمی، حفظ بخش عمده توان موشکی و پهپادی و آمادگی برای عملیات پیش‌دستانه سخن گفتند. به‌گفته نقدی، این رویکرد در احکام جدید فرماندهان نظامی نیز منعکس شده است.

حملات به کشتی‌ها و افزایش نگرانی درباره نفت

تنگه هرمز، آبراه باریکی میان ایران و عمان و مسیر ورودی به خلیج فارس، پیش از آغاز جنگ محل عبور حدود یک‌پنجم نفت و گاز طبیعی مایع جهان بود.

قیمت نفت برنت از آغاز جنگ در ماه فوریه به‌شدت افزایش یافت و در مقطعی به ۱۲۶ دلار در هر بشکه رسید؛ حدود ۷۵ درصد بیشتر از سطح پیش از جنگ. نوسان قیمت نفت در روزهای اخیر نیز نشان‌دهنده نگرانی بازار از اختلال در عرضه نفت خلیج فارس و چشم‌انداز نامشخص مذاکرات صلح است.

حملات جداگانه روز سه‌شنبه به کشتی‌ها این نگرانی‌ها را تشدید کرد.

در بخش جنوبی دریای سرخ، در حمله حوثی‌های مورد حمایت ایران به یک کشتی باری کوچک در تنگه باب‌المندب، چهار خدمه کشتی کشته شدند. این نخستین حمله مرگبار حوثی‌ها به کشتی‌رانی از زمان آغاز جنگ بود.

هم‌زمان، ارتش آمریکا اعلام کرد یک بالگرد «ام‌اچ ـ ۶۰» نیروی دریایی این کشور برای از کار انداختن سامانه هدایت یک کشتی باری با پرچم پاناما، دو موشک هلفایر شلیک کرده است.

فرماندهی مرکزی آمریکا گفت این کشتی پس از دریافت هشدارهای مکرر، همچنان به نقض محاصره دریایی بنادر ایران ادامه داده بود. منابع دریایی به رویترز گفتند کشتی در نزدیکی سواحل پاکستان، هنگام حرکت به سوی دریای عمان، هدف قرار گرفته است.

معاملات آتی نفت برنت روز چهارشنبه ۳۵ سنت، معادل ۰٫۴ درصد، افزایش یافت و به ۸۹ دلار و ۲۶ سنت در هر بشکه رسید و در مسیر ثبت ششمین روز متوالی افزایش قیمت قرار گرفت.