بنزین ۸۷ هزار تومانی یک روز هم دوام نیاورد

نشانه‌های بحران بنزین در ایران طی روزهای اخیر بیش از گذشته به جایگاه‌های سوخت رسیده است. در حالی که گزارش‌هایی از تشکیل صف‌های طولانی در برخی شهرها، به‌ویژه بندرعباس، منتشر شده، اجرای آزمایشی طرحی در استان کرمان که امکان خرید بنزین خارج از سهمیه با قیمت هر لیتر  ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان را فراهم می‌کرد، توجه زیادی برانگیخت. اجرای این طرح پس از واکنش‌های گسترده و هشدار در مورد ایجاد اعتراضات و شورش‌های اجتماعی، موقتا متوقف شد.

طرح کرمان قرار بود از بامداد چهارشنبه ۲۱ مرداد در ۲۰۴ جایگاه استان کرمان اجرا شود. بر اساس اعلام مقام‌های شرکت پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی در استان کرمان، بنزین در این شیوه با «نرخ تمام‌شده پالایشگاهی» عرضه می‌شد و رانندگان می‌توانستند علاوه بر سهمیه‌های موجود، سوخت را با قیمت ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان خریداری کنند. بنابراین این رقم جایگزین قیمت رسمی بنزین سهمیه‌ای نبود، بلکه گزینه‌ای برای خرید خارج از سازوکار یارانه‌ای موجود محسوب می‌شد.

اما این طرح آزمایشی عمر بسیار کوتاهی داشت. مدیر شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی منطقه کرمان روز پنجشنبه از توقف موقت طرح تا اطلاع ثانوی خبر داد. در نتیجه، قیمت‌های قبلی بنزین فعلا در این استان برقرار مانده‌اند.

مشکل بنزین ایران البته پیش از جنگ و بحران کنونی نیز وجود داشت. رشد مصرف و حجم بالای قاچاق فرآورده‌های نفتی طی سال‌های گذشته باعث شده ایران از موقعیت صادرکننده بنزین فاصله بگیرد و برای پوشاندن کسری داخلی به واردات متوسل شود. جنگ، حملات آمریکا و اسرائیل و آسیب به زیرساخت‌های انرژی به ویژه فازهای تامین خوراک پتروشیمی در عسلویه، این ناترازی را تشدید کرده است.

رضا سپهوند، عضو کمیسیون انرژی مجلس، در اردیبهشت اعلام کرده بود که تولید روزانه بنزین ایران حدود ۱۰۵ میلیون لیتر است، در حالی که مصرف به حدود ۱۳۵ میلیون لیتر می‌رسد. یعنی کسری روزانه حدود ۳۰ میلیون لیتر. او همچنین گفته بود بخشی از ظرفیت تولید در نتیجه بمباران‌های جنگ کاهش یافته و واردات نیز کمتر شده است.

این وضعیت در هفته جاری در برخی نقاط ایران به شکل ملموس‌تری ظاهر شد. تصاویر و گزارش‌های شهروندی از بندرعباس طی روزهای ۱۹ و ۲۰ مرداد از صف‌های طولانی خودروها مقابل جایگاه‌های سوخت حکایت داشت و در برخی گزارش‌ها زمان انتظار چند ساعت اعلام شد.

گزارش‌ّای غیررسمی در مورد علل وضعیت کنونی مدعی‌اند که واردات بنزین ایران «تقریبا به‌طور کامل» متوقف شده و مسیر جنوبی واردات به دلیل محاصره دریایی آمریکا مسدود شده است. همچنین گفته شده است که پالایشگاه ستاره خلیج فارس به عنوان بزرگترین واحد تولید بنزین در ایران، به دلیل کمبود خوراک میعانات گازی پس از بمباران عسلویه قادر به تولید با ظرفیت پیشین نیست و شکاف تولید و مصرف به روزانه ۴۰ تا ۵۰ میلیون لیتر رسیده است.

منابع رسمی و رسانه‌های دولتی در ایران این ادعاها را تایید یا تکذیب نکرده‌اند.