اسرائیل دوباره به یک پایگاه نظامی در سوریه حمله کرد

در ساعات آغازین روز سه‌شنبه، ۱۸ اوت ۲۰۲۶  (۲۷ مرداد ۱۴۰۵)، جنگنده‌های اسرائیلی با هشت حمله پیاپی، باند و تأسیسات فرودگاه نظامی «ابوالظهور» در حومه شرقی ادلب در شمال غربی سوریه را هدف قرار دادند.

این حمله که بر اساس گزارش رسانه‌های رسمی سوریه خسارات مادی گسترده‌ای به زیرساخت‌های پایگاه وارد ساخت، انتقاد نماینده ویژه ایالات متحده و گمانه‌زنی درباره تشدید تنش‌ میان ترکیه و اسرائیل را به دنبال آورد.

حمله به پایگاه ابوالظهور  و واکنش نماینده آمریکا

پایگاه ابوالظهور که حدود ۷۰ کیلومتر از مرز ترکیه فاصله دارد، از سال ۲۰۱۳ به عنوان یک فرودگاه نظامی از رده خارج شده است. این پایگاه در طول جنگ داخلی ۱۴ ساله سوریه بین نیروهای وفادار به بشار اسد، رئیس جمهور سابق، و جناح‌های مخالف، چندین بار دست به دست شده بود.

ارتش جدید سوریه، از زمان برکناری اسد از پایگاه ابوالظهور به عنوان مرکز آموزشی استفاده کرده است. دولت جدید دمشق برای بازسازی توان دفاعی و لجستیکی کشور اخیرا بازسازی کامل آن را در دستور کار قرار داده بود.

بمباران پایگاه هوایی ابوالظهور، نخستین حمله در این مقیاس به این فرودگاه از زمان فروپاشی حکومت بشار اسد به شمار می‌رود.

بلافاصله پس از پخش خبر حمله تازه اسرائیل به سوریه، تام باراک (Tom Barrack)، نماینده ویژه ریاست‌جمهوری آمریکا در امور سوریه و عراق و سفیر ایالات متحده در ترکیه، با موضع‌گیری در شبکه اجتماعی X نسبت به این اقدام ابراز «نگرانی عمیق» کرد.

باراک این حملات را «تنش‌زایی غیرضروری که کمکی به ثبات منطقه‌ای نمی‌کند» خواند و تأکید کرد: «دولت احمد الشرع نه رویکردی تهاجمی اتخاذ کرده و نه نیروی نیابتی در اختیار دارد، بلکه بارها تمایل خود را برای تنش‌زدایی با اسرائیل نشان داده است.» باراک همچنین افزود که واشینگتن به تسهیل گفت‌وگوها برای ارجحیت دادن به مسیرهای دیپلماتیک ادامه خواهد داد.

انگیزه‌ اسرائیل از تداوم حمله به سوریه

به دنبال فروپاشی رژیم بشار اسد در ۸ دسامبر ۲۰۲۴، نیروی هوایی اسرائیل کارزار گسترده و کم‌سابقه‌ای را در سراسر جغرافیای سوریه به راه انداخت و تنها در ده روز نخست پس از سرنگونی به بیش از ۶۰۰ هدف در این کشور حمله برد.

آماج حملات سامانه‌های پدافند هوایی، انبارهای موشکی استراتژیک، ناوگان دریایی و بقایای زرادخانه‌های ارتش پیشین بود. حملات اسرائیل در ماه‌های بعد با بمباران پایگاه‌های هوایی مانند ابوالظهور و تأسیسات نظامی حومه دمشق و حماه ادامه یافت. قصد این بود که از احیای ساختار هوایی و موشکی سوریه جلوگیری شود.

هم‌زمان با حملات هوایی، ارتش اسرائیل با لغو یک‌جانبه توافق تفکیک قوای ۱۹۷۴، وارد منطقه حائل سازمان ملل (UNDOF) در بلندی‌های جولان شد و صدها کیلومتر مربع از خاک جنوب غربی سوریه را به تصرف خود درآورد.

ارتش اسرائیل با استقرار در مواضع استراتژیک رشته‌کوه‌های جبل‌الشیخ (حرمون) و عمق استان‌های قنیطره و درعا، تلاش کرد تا یک کمربند امنیتی تحمیلی و دائمی در مرزهای شمالی خود ایجاد کند.

اسرائیل بر آن است که با وجود دریافت پیام‌های تنش‌زدایی از سوی دمشق، اجازه شکل‌گیری ارتشی توانمند یا تثبیت تسلیحات سنگین را به این کشور ندهد.

افزون بر این اسرائیل شکل‌گیری ساختار دفاعی جدید با نظارت آنکارا یا بازیگران دیگر را تهدیدی برای برتری ژئوپلیتیک خود ارزیابی کرده و با حملات مستمر پیش‌دستانه درصدد تغییر مداوم موازنه قوا در شامات به نفع خود است.

تنش میان اسرائیل و ترکیه

آنکارا به عنوان حامی راهبردی دولت جدید دمشق، مدام اسرائیل را به تلاش برای تضعیف حاکمیت جدید سوریه متهم کرده است.

هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، به تازگی در جریان نشست مشترک خبری با اسعد حسن الشیبانی، وزیر امور خارجه سوریه، اعلام کرد که حملات مکرر تل‌آویو علیه تمامیت ارضی و حاکمیت سوریه، بزرگ‌ترین عامل بی‌ثبات‌کننده در این کشور است. فیدان خواستار اعمال فشارهای جدی بین‌المللی بر اسرائیل شد تا مرزها و تمامیت ارضی سوریه را محترم بشمارد.

ترکیه که دومین ارتش بزرگ ناتو را دارد و اخیراً پیمان دفاعی «مکه» را با پاکستان و عربستان سعودی امضا کرده است، به یکی از متحدان اصلی احمد الشرع، رئیس جمهور سوریه، تبدیل شده است. این کشور ارتش سوریه را آموزش داده، به بازسازی نهادها و زیرساخت‌های دولتی آن کمک کرده و از آن حمایت نظامی و دیپلماتیک کرده است.

اسرائیل کاتس، وزیر دفاع اسرائیل، پیش‌تر به رجب طیب اردوغان هشدار داده بود که تل‌آویو شکل‌گیری زیرساخت‌ها و توانمندی‌های نظامی جدید در سوریه را که بتواند توازن امنیتی مرزهای شمالی را بر هم زند، تحمل نخواهد کرد.

ائتلاف مکه، در کنار روابط فزاینده ترکیه با دمشق که شامل آموزش ارتش جدید سوریه، بازسازی نهادهای دولتی، توسعه زیرساخت‌ها و پشتیبانی دیپلماتیک و تسلیحاتی از ریاست‌جمهوری احمد الشرع است، موازنه جدیدی در برابر حملات پیش‌دستانه اسرائیل در جغرافیای شامات پدید آورده است.

اسرائیل با حملات مداوم به پایگاه‌ها و فرودگاه‌ها در پی تثبیت سیاست موسوم به «جنگ میان‌جنگ‌ها» و ممانعت از ایجاد هرگونه نیروی هوایی یا پدافندی مؤثر در دمشق است؛ در حالی که دولت الشرع با تکیه بر چتر حمایتی ترکیه تلاش دارد نهادهای دفاعی خود را احیا کند.

تداوم هدف قرار گرفتن مراکز بازسازی‌شده ارتش سوریه در مجاورت مناطق تحت نفوذ و آموزش نظامیان ترکیه، خطر اصطکاک مستقیم یا نیابتی میان آنکارا و تل‌آویو را افزایش داده است.

اکنون مدام در این مورد گمانه‌زنی می‌شود که اسرائیل کی و چگونه با ترکیه درگیر خواهد شد.