سدهای زاینده‌رود و مشهد در وضعیت هشدار؛ ادامه تنش آبی در ۱۲ استان

با وجود بهبود وضعیت کلی مخازن سدهای کشور نسبت به سال گذشته، گزارش‌های تازه از ادامه فشار بر منابع آب در شماری از مناطق کشور حکایت دارد. در اصفهان، ذخیره سد زاینده‌رود به ۲۶۸ میلیون مترمکعب رسیده و در مشهد نیز به دلیل کاهش ذخایر، برداشت از سد طرق متوقف شده است.

خلیل دادخواه، معاون حفاظت و بهره‌برداری شرکت آب منطقه‌ای اصفهان، ظرفیت اسمی سد زاینده‌رود را یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون مترمکعب اعلام کرده و گفته است مخزن این سد اکنون تنها ۲۰ درصد پُر است. متوسط ورودی آب به سد ۱۲.۵ مترمکعب بر ثانیه و متوسط خروجی آن ۷۹.۸ مترمکعب بر ثانیه گزارش شده است.

به این ترتیب، خروجی سد در شرایط فعلی بیش از شش برابر ورودی آن است؛ موضوعی که فشار بر ذخیره موجود را نشان می‌دهد. دادخواه همچنین گفته است ۲۳۶ میلیون مترمکعب به‌عنوان «خط قرمز» یا ذخیره استراتژیک سد زاینده‌رود برای پایان سال آبی تعیین شده و ذخیره فعلی تنها ۳۲ میلیون مترمکعب بالاتر از این سطح قرار دارد.

مشهد؛ سد طُرُق از مدار خارج شد

در مشهد نیز ذخایر چهار سد تأمین‌کننده آب شهر ــ دوستی، طرق، ارداک و کارده ــ به کمتر از سه درصد رسیده است. حسین اسماعیلیان، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب مشهد، موجودی این سدها را در مجموع حدود ۳۵ میلیون مترمکعب اعلام کرده و گفته است از سد طرق دیگر برداشتی صورت نمی‌گیرد و این سد از مدار خارج شده است. سدهای دوستی، ارداک و کارده همچنان در مدار قرار دارند.

به‌گفته اسماعیلیان، تنها حدود ۲۵ درصد نیاز آبی مشهد از سدها تأمین می‌شود و بخش عمده آب شهر از منابع زیرزمینی تأمین می‌شود. او با اشاره به کاهش گرمای هوا در هفته جاری گفته است سرعت افت ذخایر کاهش یافته، اما شدت خشکسالی همچنان ضرورت حفظ منابع و مدیریت مصرف را برجسته می‌کند.

او همچنین با اشاره به پیش‌بینی بارش‌های بیش از نرمال برای پاییز امسال، تأکید کرده است که حتی در صورت تحقق این پیش‌بینی، نمی‌توان به سرعت از شرایط خشکسالی خارج شد. به‌گفته او، سد شوریجه نیز آماده آبگیری است و می‌تواند در صورت وقوع بارش‌های سیلابی بخشی از روان‌آب‌ها را ذخیره کند.

کرمان؛ افزایش ذخایر، اما ادامه نگرانی درباره منابع زیرزمینی

در کرمان، وضعیت مخازن نسبت به سال گذشته بهبود یافته است. ذخیره سدهای استان به حدود ۲۳۸ میلیون مترمکعب، معادل ۳۷ درصد ظرفیت مخازن، رسیده است؛ در حالی که این میزان در پایان پاییز سال گذشته حدود ۱۵ درصد بود.

حمید علیدادی‌سلیمانی، مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای کرمان، گفته است میزان بارش استان در سال آبی جاری به حدود ۱۶۸ میلی‌متر رسیده، در حالی که متوسط بارش سالانه استان حدود ۱۲۹ میلی‌متر است. او در عین حال هشدار داده است افزایش بارندگی به معنای برطرف شدن بحران آب نیست و منابع آب زیرزمینی همچنان به مدیریت جدی و مستمر نیاز دارند.

تنش آبی باقی است

در مقیاس ملی، وضعیت مخازن سدهای کشور نسبت به سال گذشته بهتر شده است. بر اساس آخرین آمار منتشرشده، پُرشدگی مجموع سدهای کشور به حدود ۵۳ درصد رسیده و حجم آب موجود در مخازن حدود ۲۷ میلیارد و ۳۵۰ میلیون مترمکعب است. این میزان در سوم شهریور سال گذشته حدود ۲۰ میلیارد و ۴۰۰ میلیون مترمکعب بود؛ یعنی ذخایر فعلی حدود هفت میلیارد مترمکعب بیشتر از سال گذشته است.

با این حال، بهبود میانگین کشوری به معنای پایان بحران آب نیست. عیسی بزرگ‌زاده، سخنگوی صنعت آب، گفته است ۵۸ شهر در ۱۲ استان همچنان با تنش در تأمین آب شرب مواجه‌اند و ۱۲ استان نیز با کاهش بارندگی روبه‌رو هستند.

استان‌های درگیر تنش آبی شامل تهران، قم، مرکزی، یزد، سمنان، اصفهان، سیستان‌وبلوچستان، قزوین، البرز، مازندران، خراسان رضوی و چهارمحال‌وبختیاری اعلام شده‌اند. تهران، البرز، قزوین، خراسان رضوی و استان مرکزی از جمله مناطقی هستند که در گزارش‌های اخیر به‌طور مشخص در وضعیت تنش آبی قرار گرفته‌اند.

در تهران نیز وضعیت مخازن با میانگین کشور فاصله قابل توجهی دارد. در گزارش‌های اخیر، در حالی‌که پُرشدگی کل سدهای کشور حدود ۵۳ درصد اعلام شده، برخی سدهای اصلی تأمین‌کننده آب تهران همچنان ذخایر پایینی دارند؛ به‌ویژه سدهای لار و ماملو که در مقایسه با میانگین‌های بلندمدت در وضعیت نامناسبی قرار گرفته‌اند.